อุรพฺภรูเปน พกาสุ ๒- ปุพฺเพ✎ ร่าง
Urabbharūpena vakassu pubbe,
อสงฺกิโต อชยูถํ อุเปติ✎ ร่าง
Asaṅkito ajayūthaṁ upeti;
หนฺตฺวา อุรณึ อชิยํ ๓- อชญฺจ
หนฺ✎ ร่าง
Hantvā uraṇiṁ ajikaṁ ajañca,
ตฺวา สยิตฺวา ๔- เยนกามํ ปเลติ ฯ✎ ร่าง
Utrāsayitvā yena kāmaṁ paleti.
ตถาวิเธเก สมณพฺราหฺมณาเส✎ ร่าง
Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse,
อ้างอิงPTS 5.242
ฉทนํ กตฺวา วญฺจยนฺติ มนุสฺเส✎ ร่าง
Chadanaṁ katvā vañcayanti manusse;
อนาสกา ถณฺฑิลเสยฺยกา จ✎ ร่าง
Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca,
รโชชลฺลํ อุกฺกุฏิกปฺปธานํ✎ ร่าง
Rajojallaṁ ukkuṭikappadhānaṁ;
ปริยายภตฺตญฺจ อปานกตฺตา✎ ร่าง
Pariyāyabhattañca apānakattā,
ปาปาจารา อรหนฺโต วทานา ฯ✎ ร่าง
Pāpācārā arahanto vadānā.
เอเต อสปฺปุริสา โลเก✎ ร่าง
Ete asappurisā loke,
พาลา ปณฺฑิตมานิโน✎ ร่าง
bālā paṇḍitamānino;
กเรยฺย ตาทิโส ปาปํ✎ ร่าง
Kareyya tādiso pāpaṁ,
อโถ อญฺญมฺปิ การเย✎ ร่าง
atho aññampi kāraye;
อสปฺปุริสสํสคฺโค✎ ร่าง
Asappurisasaṁsaggo,
ทุกฺขนฺโต กฏุกุทฺรโย ฯ✎ ร่าง
dukkhanto kaṭukudrayo.
ยมาหุ นตฺถิ วีริยนฺติ✎ ร่าง
Yamāhu natthi vīriyanti,
เหตุญฺจ อปวทนฺติ ๕- เย✎ ร่าง
ahetuñca pavadanti ye;
ปรการํ อตฺตการญฺจ✎ ร่าง
Parakāraṁ attakārañca,
เย ตุจฺฉํ สมวณฺณยุํ ฯ✎ ร่าง
ye tucchaṁ samavaṇṇayuṁ.
เอเต อสปฺปุริสา โลเก✎ ร่าง
Ete asappurisā loke,
พาลา ปณฺฑิตมานิโน✎ ร่าง
bālā paṇḍitamānino;
กเรยฺย ตาทิโส ปาปํ✎ ร่าง
Kareyya tādiso pāpaṁ,
อโถ อญฺญมฺปิ การเย✎ ร่าง
atho aññampi kāraye;
อสปฺปุริสสํสคฺโค✎ ร่าง
Asappurisasaṁsaggo,
ทุกฺขนฺโต กฏุกุทฺรโย ฯ✎ ร่าง
dukkhanto kaṭukudrayo.
สเจ หิ วีริยํ นาสฺส✎ ร่าง
Sace hi vīriyaṁ nāssa,
อ้างอิงสยามรัฐ 28.28 · ฉัฏฐสังคายนา 69.32
กมฺมํ กลฺยาณปาปกํ✎ ร่าง
kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ;
น ภเร วฑฺฒกึ ราชา✎ ร่าง
Na bhare vaḍḍhakiṁ rājā,
นปิ ยนฺตานิ การเย ฯ✎ ร่าง
napi yantāni kāraye.
ยสฺมา จ วีริยํ อตฺถิ✎ ร่าง
Yasmā ca vīriyaṁ atthi,
กมฺมํ กลฺยาณปาปกํ✎ ร่าง
kammaṁ kalyāṇapāpakaṁ;
ตสฺมา ยนฺตานิ กาเรติ✎ ร่าง
Tasmā yantāni kāreti,
ราชา ภรติ วฑฺฒกึ ฯ✎ ร่าง
rājā bharati vaḍḍhakiṁ.
ยทิ วสฺสสตํ เทโว✎ ร่าง
Yadi vassasataṁ devo,
น วสฺเส น หิมํ ปเต✎ ร่าง
na vasse na himaṁ pate;
อุจฺฉิชฺเชยฺย อยํ โลโก✎ ร่าง
Ucchijjeyya ayaṁ loko,
วินสฺเสยฺย อยํ ปชา ฯ✎ ร่าง
vinasseyya ayaṁ pajā.
ยสฺมา จ วสฺสตี เทโว✎ ร่าง
Yasmā ca vassatī devo,
อ้างอิงพุทธชยันตี 31.256
หิมญฺจานุผุสียติ✎ ร่าง
himañcānuphusāyati;
ตสฺมา สสฺสานิ ปจฺจนฺติ✎ ร่าง
Tasmā sassāni paccanti,
รฏฺฐญฺจ ปาลยเต จิรํ ฯ✎ ร่าง
raṭṭhañca pālite ciraṁ.
ควญฺเจ ตรมานานํ✎ ร่าง
Gavañce taramānānaṁ,
ชิมฺหํ คจฺฉติ ปุงฺคโว✎ ร่าง
jimhaṁ gacchati puṅgavo;
สพฺพา ตา ชิมฺหํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง
Sabbā tā jimhaṁ gacchanti,
เนตฺเต ชิมฺหํ คเต สติ ฯ✎ ร่าง
nette jimhaṁ gate sati.
เอวเมว มนุสฺเสสุ✎ ร่าง
Evameva manussesu,
โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต✎ ร่าง
yo hoti seṭṭhasammato;
โส เจ อธมฺมํ จรติ✎ ร่าง
So ce adhammaṁ carati,
ปเคว อิตรา ปชา✎ ร่าง
pageva itarā pajā;
สพฺพํ รฏฺฐํ ทุกฺขํ เสติ✎ ร่าง
Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti,
ราชา เจ โหติ อธมฺมิโก ฯ✎ ร่าง
rājā ce hoti adhammiko.
ควญฺเจ ตรมานานํ✎ ร่าง
Gavañce taramānānaṁ,
อุชุํ คจฺฉติ ปุงฺคโว✎ ร่าง
ujuṁ gacchati puṅgavo;
สพฺพา ตา ๒- อุชุํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง
Sabbā gāvī ujuṁ yanti,
เนตฺเต อุชุํ คเต สติ ฯ✎ ร่าง
nette ujuṁ gate sati.
เอวเมว มนุสฺเสสุ✎ ร่าง
Evameva manussesu,
โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต✎ ร่าง
yo hoti seṭṭhasammato;
โส เจปิ ธมฺมํ จรติ✎ ร่าง
So sace dhammaṁ carati,
ปเคว อิตรา ปชา✎ ร่าง
pageva itarā pajā;
สพฺพํ รฏฺฐํ สุขํ เสติ✎ ร่าง
Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti,
ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก ฯ✎ ร่าง
rājā ce hoti dhammiko.
มหารุกฺขสฺส ผลิโน✎ ร่าง
Mahārukkhassa phalino,
อามํ ฉินฺทติ โย ผลํ✎ ร่าง
āmaṁ chindati yo phalaṁ;
รสญฺจสฺส น ชานาติ✎ ร่าง
Rasañcassa na jānāti,
พีชญฺจสฺส วินสฺสติ ฯ✎ ร่าง
bījañcassa vinassati.
มหารุกฺขูปมํ รฏฺฐํ✎ ร่าง
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ,
อ้างอิงPTS 5.243 · สยามรัฐ 28.29
อธมฺเมน โย ปสาสติ✎ ร่าง
adhammena pasāsati;
รสญฺจสฺส น ชานาติ✎ ร่าง
Rasañcassa na jānāti,
รฏฺฐญฺจสฺส วินสฺสติ ฯ✎ ร่าง
raṭṭhañcassa vinassati.
มหารุกฺขสฺส ผลิโน✎ ร่าง
Mahārukkhassa phalino,
ปกฺกํ ฉินฺทติ โย ผลํ✎ ร่าง
pakkaṁ chindati yo phalaṁ;
รสญฺจสฺส วิชานาติ✎ ร่าง
Rasañcassa vijānāti,
พีชญฺจสฺส น นสฺสติ ฯ✎ ร่าง
bījañcassa na nassati.
มหารุกฺขูปมํ รฏฺฐํ✎ ร่าง
Mahārukkhūpamaṁ raṭṭhaṁ,
ธมฺเมน โย ปสาสติ✎ ร่าง
dhammena yo pasāsati;
รสญฺจสฺส วิชานาติ✎ ร่าง
Rasañcassa vijānāti,
รฏฺฐญฺจสฺส น นสฺสติ ฯ✎ ร่าง
raṭṭhañcassa na nassati.
โย จ ราชา ชนปทํ✎ ร่าง
Yo ca rājā janapadaṁ,
อธมฺเมน ปสาสติ✎ ร่าง
adhammena pasāsati;
สพฺโพสธีภิ โส ราชา✎ ร่าง
Sabbosadhīhi so rājā,
วิรุทฺโธ โหติ ขตฺติโย ฯ✎ ร่าง
viruddho hoti khattiyo.
ตเถว เนคเม หึสํ✎ ร่าง
Tatheva negame hiṁsaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 31.258
เย ยุตฺตา กยวิกฺกเย✎ ร่าง
ye yuttā kayavikkaye;
โอชทานพลีกาเร✎ ร่าง
Ojadānabalīkāre,
ส โกเสน วิรุชฺฌติ ฯ✎ ร่าง
sa kosena virujjhati.
ปหารวรเขตฺตญฺญู✎ ร่าง
Pahāravarakhettaññū,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 69.33
สงฺคาเม กตนิสฺสเม✎ ร่าง
saṅgāme katanissame;
อุสฺสิเต หึสยํ ราชา✎ ร่าง
Ussite hiṁsayaṁ rājā,
ส พเลน วิรุชฺฌติ ฯ✎ ร่าง
sa balena virujjhati.
ตเถว อิสโย หึสํ✎ ร่าง
Tatheva isayo hiṁsaṁ,
สํยเม พฺรหฺมจาริเย✎ ร่าง
saññate brahmacārino;
อธมฺมจารี ขตฺติโย✎ ร่าง
Adhammacārī khattiyo,
โส สคฺเคน วิรุชฺฌติ ฯ✎ ร่าง
so saggena virujjhati.
โย จ ราชา อธมฺมฏฺโฐ✎ ร่าง
Yo ca rājā adhammaṭṭho,
ภริยํ หนฺติ อทูสกํ✎ ร่าง
bhariyaṁ hanti adūsikaṁ;
ลุทฺทํ ปสวเต ฐานํ✎ ร่าง
Luddaṁ pasavate ṭhānaṁ,
ปุตฺเตหิ จ วิรุชฺฌติ✎ ร่าง
puttehi ca virujjhati.
ธมฺมํ จเร ชานปเท✎ ร่าง
Dhammaṁ care jānapade,
เนคเมสุ ๔- พเลสุ จ✎ ร่าง
negamesu balesu ca;
อิสโย จ น หึเสยฺย✎ ร่าง
Isayo ca na hiṁseyya,
ปุตฺตทาเร สมญฺจเร ฯ✎ ร่าง
puttadāre samaṁ care.
ส ตาทิโส ภูมิปติ✎ ร่าง
Sa tādiso bhūmipati,
อ้างอิงสยามรัฐ 28.30
รฏฺฐปาโล อโกธโน✎ ร่าง
Raṭṭhapālo akodhano;
สามนฺเต ๑- สมฺปกมฺเปติ✎ ร่าง
Sapatte sampakampeti,
อินฺโทว อสุราธิโปติ ฯ✎ ร่าง
Indova asurādhipo”ti.
มหาโพธิชาตกํ ตติยํ ฯ✎ ร่าง
Mahābodhijātakaṁ tatiyaṁ.
—
Paṇṇāsanipātaṁ niṭṭhitaṁ.
ตสฺสุทฺทานํ ฯ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
สนิฬีนิกมวฺหยโน ปฐโม✎ ร่าง
Saniḷīnikamavhayano paṭhamo,
ทุติโย ปน สอุมฺมทนฺตีวโร✎ ร่าง
Dutiyo pana saummadantivaro;
ตติโย ปน โพธิสิรีวฺหยโน✎ ร่าง
Tatiyo pana bodhisirīvhayano,
กถิตา ปน ตีณิ ชิเนน สุภา ฯ
ปญฺญาสนิป✎ ร่าง
Kathitā pana tīṇi jinena subhāti.
าตํ นิฏฺฐิตํ ฯ✎ ร่าง
Jātaka
สฏฺฐินิปาตํ✎ ร่าง
Saṭṭhinipāta
โสณกชาตก✎ ร่าง
1 Soṇakajātaka
ํ✎ ร่าง
“Tassa sutvā sataṁ dammi,
อ้างอิงPTS 5.250 · สยามรัฐ 28.31 · ฉัฏฐสังคายนา 69.34 · พุทธชยันตี 31.260