เนื้อความทั้งข้อ
[๘๖๕] ชายใดปรารถนาเป็นบุรุษทุกๆ ชาติไป ก็พึงเว้นภรรยาผู้อื่นเสีย เหมือน
บุคคลล้างเท้าสะอาดแล้วเว้นเปือกตม ฉะนั้น หญิงใดปรารถนาเป็นบุรุษ
ทุกๆ ชาติไป ก็พึงยำเกรงสามี เหมือนนางเทพอัปสรผู้เป็นบาทบริจาริกา
ยำเกรงพระอินทร์ ฉะนั้น ผู้ใดปรารถนาโภคทรัพย์ อายุยศและสุขอัน
เป็นทิพย์ ก็พึงเว้นบาปทั้งหลายประพฤติแต่สุจริตธรรม ๓ อย่าง สตรี
ก็ตาม บุรุษก็ตาม ควรเป็นผู้ไม่ประมาทด้วยกาย วาจา ใจ มีปัญญา
เครื่องพิจารณาเพื่อประโยชน์ของตน นรชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งในโลกนี้
ที่เป็นคนมียศ มีโภคทรัพย์บริบูรณ์ทุกอย่าง นรชนเหล่านั้นได้สั่งสม
กรรมดีไว้ในปางก่อนแล้วโดยไม่ต้องสงสัย สัตว์ทั้งปวงล้วนมีกรรมเป็น
ของตัว ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ ขอพระองค์ทรงพระราชดำริด้วย
พระองค์เถิด ข้าแต่พระจอมชน พระสนม (ผู้ทรงโฉมงดงาม) ปาน
ดังนางเทพอัปสรผู้ประดับประดาคลุมกายด้วยร่างแหทองเหล่านี้ พระ-
องค์ทรงได้มาเพราะผลแห่งกรรมอะไร พระนางรุจาราชกัญญา ทรงยัง
พระเจ้าอังคติราชพระชนกนาถให้ทรงยินดี พระราชกุมารีผู้มีวัตรอันดีงาม
ทรงกราบทูลทางสุคติแก่พระชนกนาถ ดังหนึ่งบอกทางให้แก่คนหลงทาง
และได้ทรงกราบทูลข้อธรรมถวายโดยนัยต่างๆ ดังนี้แล ฯ
โย อิจฺเฉ ปุริโส โหตุํ✎ ร่าง
Yo icche puriso hotuṁ,
อ้างอิงPTS 6.240
ชาตึ ชาตึ ปุนปฺปุนํ✎ ร่าง
jātiṁ jātiṁ punappunaṁ;
ปรทารํ วิวชฺเชยฺย✎ ร่าง
Paradāraṁ vivajjeyya,
โธตปาโทว กทฺทมํ ฯ✎ ร่าง
dhotapādova kaddamaṁ.
ยา อิจฺเฉ ปุริโส โหตุํ✎ ร่าง
Yā icche puriso hotuṁ,
ชาตึ ชาตึ ปุนปฺปุนํ✎ ร่าง
jātiṁ jātiṁ punappunaṁ;
สามิกํ อปจาเยยฺย✎ ร่าง
Sāmikaṁ apacāyeyya,
อินฺทํว ปริจาริกา ฯ✎ ร่าง
indaṁva paricārikā.
โย อิจฺเฉ ทิพฺพโภคญฺจ✎ ร่าง
Yo icche dibyabhogañca,
ทิพฺพมายุํ ยสํ สุขํ✎ ร่าง
dibbamāyuṁ yasaṁ sukhaṁ;
ปาปานิ ปริวชฺเชตฺวา✎ ร่าง
Pāpāni parivajjetvā,
ติวิธํ ธมฺมมาจเร ฯ✎ ร่าง
tividhaṁ dhammamācare.
กาเยน วาจา มนสา✎ ร่าง
Kāyena vācā manasā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 32.212
อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ✎ ร่าง
appamatto vicakkhaṇo;
อตฺตโน โหติ อตฺถาย✎ ร่าง
Attano hoti atthāya,
อิตฺถี วา ยทิวา ปุมา ฯ✎ ร่าง
itthī vā yadi vā pumā.
เยเกจิเม มนุชา ชีวโลเก✎ ร่าง
Ye kecime mānujā jīvaloke,
ยสสฺสิโน สพฺพสมนฺตโภคา✎ ร่าง
Yasassino sabbasamantabhogā;
อสํสยํ เตหิ ปุเร สุจิณฺณํ✎ ร่าง
Asaṁsayaṁ tehi pure suciṇṇaṁ,
กมฺมสฺสกาเส ปุถุ สพฺพสตฺตา ฯ✎ ร่าง
Kammassakāse puthu sabbasattā.
อิงฺฆานุจินฺเตสิ สยมฺปิ เทว✎ ร่าง
Iṅghānucintesi sayampi deva,
กุโตนิทานา เต อิมา ชนินฺท✎ ร่าง
Kutonidānā te imā janinda;
ยา เต อิมา อจฺฉรสนฺนิกาสา✎ ร่าง
Yā te imā accharāsannikāsā,
อลงฺกตา กาญฺจนชาลฉนฺนา ฯ✎ ร่าง
Alaṅkatā kañcanajālachannā”.
อิจฺเจวํ ปิตรํ กญฺญา✎ ร่าง
Iccevaṁ pitaraṁ kaññā,
อ้างอิงPTS 6.241 · สยามรัฐ 28.307
รุจา โตเสสิ องฺคตึ✎ ร่าง
rucā tosesi aṅgatiṁ;
มุฬฺหสฺส มคฺคมาจิกฺขิ✎ ร่าง
Mūḷhassa maggamācikkhi,
ธมฺมมกฺขาสิ สุพฺพตา ฯ✎ ร่าง
dhammamakkhāsi subbatā.