เนื้อความทั้งข้อ
[๙๕๖] พระมหาสัตว์ผู้รักษาธรรม ได้จุมพิตบุตรธิดาผู้มาแล้วนั้นที่กระหม่อม
ไม่หวั่นไหว ครั้นเรียกบุตรธิดามาพร้อมแล้วได้กล่าวสั่งสอนว่า พระ-
ราชาในพระนครอินทปัตนี้ พระราชทานพ่อให้แก่มาณพแล้ว พ่อพึงมี
ความสุขของตนเองได้เพียง ๓ วัน ตั้งแต่วันนี้ไป พ้นจากนั้นไป พ่อ
ก็ต้องเป็นไปในอำนาจของมาณพนั้น เขาจะพาพ่อไปตามที่เขาปรารถนา
ก็พ่อมาเพื่อสั่งสอนลูกทั้งหลาย พ่อยังไม่ได้ทำเครื่องป้องกันให้แก่ลูกทั้ง
หลายแล้ว จะพึงไปได้อย่างไร ถ้าว่า พระราชาผู้ปกครองกุรุรัฐ ผู้มีพระ-
ราชสมบัติอันน่าใคร่เป็นอันมาก ทรงต้องการกัลยาณมิตร จะพึงตรัสถาม
ลูกทั้งหลายว่า เมื่อก่อนเจ้าทั้งหลายย่อมรู้เหตุเก่าๆ อะไรบ้าง พ่อของ
เจ้าทั้งหลายได้พร่ำสอนอะไรไว้ในกาลก่อนบ้าง ถ้าแหละ พระราชาจะพึง
มีพระราชโองการตรัสว่า เจ้าทั้งปวงเป็นผู้มีอาสนะเสมอกันกับเราใน
ราชสกุลนี้ มนุษย์คนไร ซึ่งจะมีชาติสกุลสมควรกับพระราชาไม่มี ลูกทั้ง
หลายพึงถวายบังคมกราบทูลอย่างนี้ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ พระ-
องค์อย่าได้รับสั่งอย่างนั้นเลยพระเจ้าข้า เพราะข้อนี้มิใช่ธรรมเนียม ขอ
เดชะ ข้าพระองค์ทั้งหลายมีชาติต่ำต้อย ไม่สมควรมีอาสนะเสมอด้วย
พระองค์ผู้สูงศักดิ์ เหมือนสุนัขจิ้งจอกผู้มีชาติต่ำต้อย จะพึงมีอาสนะ
เสมอด้วยพระยาไกรสรราชสีห์อย่างไรได้ พระเจ้าข้า.
เต อาคเต มุทฺธนิ ธมฺมปาโล✎ ร่าง
Te āgate muddhani dhammapālo,
อ้างอิงPTS 6.291 · พุทธชยันตี 32.254
จุมฺพิตฺวา ปุตฺเต อวิกมฺปมาโน✎ ร่าง
Cumbitvā putte avikampamāno;
อามนฺตยิตฺวาน อโวจ วากฺยํ✎ ร่าง
Āmantayitvāna avoca vākyaṁ,
ทินฺโนหํ รญฺญา อิธ มาณวสฺส ฯ✎ ร่าง
“Dinnāhaṁ raññā idha māṇavassa.
ตสฺสชฺชหํ อตฺตสุขี วิเธยฺโย✎ ร่าง
Tassajjahaṁ attasukhī vidheyyo,
อาทาย เยนิจฺฉติ เตน คจฺฉติ✎ ร่าง
Ādāya yenicchati tena gacchati;
อหญฺจ โว อนุสาสิตุํ อาคโตสฺมิ✎ ร่าง
Ahañca vo sāsitumāgatosmi,
กถํ อหํ อปริตฺตาย คจฺเฉ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ ahaṁ aparittāya gacche.
สเจ โว ราชา กุรุรฏฺฐวาสี✎ ร่าง
Sace vo rājā kururaṭṭhavāsī,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 69.209
ชนสนฺโธ ปุจฺเฉยฺย ปหูตกาโม✎ ร่าง
Janasandho puccheyya pahūtakāmo;
กิมาภิชานาถ ปุเร ปุราณํ✎ ร่าง
Kimābhijānātha pure purāṇaṁ,
กึ โว ปิตา อนุสาเส ปุรตฺถา ฯ✎ ร่าง
Kiṁ vo pitā anusāse puratthā.
สมานาสนา ๑- โหถ มยา จ ๒- สพฺเพ✎ ร่าง
Samāsanā hotha mayāva sabbe,
อ้างอิงสยามรัฐ 28.335
โก นีธ รญฺโญ อพฺภติโก มนุสฺโส✎ ร่าง
Konīdha rañño abbhatiko manusso;
ตมญฺชลึ กริย วเทถ เอวํ✎ ร่าง
Tamañjaliṁ kariya vadetha evaṁ,
มา เหว เทว น หิ เอส ธมฺโม✎ ร่าง
Mā hevaṁ deva na hi esa dhammo;
วิยคฺฆราชสฺส นิหีนชจฺโจ✎ ร่าง
Viyaggharājassa nihīnajacco,
สมานาสโน ๓- เทว กถํ ภเวยฺย ฯ✎ ร่าง
Samāsano deva kathaṁ bhaveyya”.
ลกฺขกณฺฑํ✎ ร่าง
Lakkhaṇakaṇḍaṁ nāma.