‹ กลับ
คุหัฏฐกสุตตนิทเทส
เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส · ข้อ 38 · ขุ.ชา.๓. ๒๙/๔๘๗ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๓๘] คำว่า มุ่งหวังอยู่ในข้างหลังบ้าง ในข้างหน้าบ้าง มีความว่า อนาคตเรียกว่า ข้างหลัง อดีตเรียกว่าข้างหน้า. อีกอย่างหนึ่ง อนาคตใกล้อดีตก็ดี ปัจจุบันใกล้อดีตก็ดี เรียกว่าข้างหลัง อดีตใกล้อนาคตก็ดี ปัจจุบันใกล้อนาคตก็ดี เรียกว่าข้างหน้า. บุคคลทำความมุ่งหวังในข้างหน้า อย่างไร? คือ บุคคลย่อมหวนระลึกถึงความ เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นว่า ในอดีตกาล เราได้มีรูปอย่างนี้ มีเวทนาอย่างนี้ มีสัญญาอย่างนี้ มีสังขารอย่างนี้ มีวิญญาณอย่างนี้. บุคคลชื่อว่า ทำความมุ่งหวังในข้างหน้าแม้ด้วยประการอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง วิญญาณเป็นของพัวพันด้วย ฉันทราคะในอารมณ์นั้นว่า ในอดีตกาล เราได้มี จักษุดังนี้ มีรูปดังนี้ เพราะวิญญาณเป็นของพัวพันด้วยฉันทราคะ บุคคลนั้น จึงเพลิดเพลิน อารมณ์นั้น เมื่อเพลิดเพลินอารมณ์นั้น จึงชื่อว่าย่อมกระทำความมุ่งหวังในข้างหน้าแม้ด้วย ประการอย่างนี้. วิญญาณเป็นของพัวพันด้วยฉันทราคะในอารมณ์นั้นว่า ในอดีตกาลเราได้มีโสต ดังนี้ มีเสียงดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มีฆานะดังนี้ มีกลิ่นดังนี้ ... ในอดีตกาลเราได้มีชิวหา ดังนี้ มีรสดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มีกายดังนี้ มีโผฏฐัพพะดังนี้ ... ในอดีตกาล เราได้มี ใจดังนี้ เพราะวิญญาณเป็นของพัวพันด้วยฉันทราคะ บุคคลนั้นจึงเพลิดเพลินอารมณ์นั้น เมื่อ เพลิดเพลินอารมณ์นั้น จึงชื่อว่า ย่อมกระทำความมุ่งหวังในข้างหน้าแม้ด้วยประการอย่างนี้. อีก อย่างหนึ่ง บุคคลย่อมยินดี มุ่งหวัง ถึงความปลื้มใจด้วยการหัวเราะ การเจรจา การเล่น กับ มาตุคามในกาลก่อน. บุคคลจึงชื่อว่า ย่อมกระทำความมุ่งหวังในข้างหน้าแม้ด้วยประการ อย่างนี้. บุคคลทำความมุ่งหวังในข้างหลังอย่างไร? คือ บุคคลตามระลึกถึงความเพลิดเพลิน ในอารมณ์นั้นว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีรูปอย่างนี้ เวทนาอย่างนี้ สัญญาอย่างนี้ สังขารอย่างนี้ วิญญาณอย่างนี้. บุคคลชื่อว่าทำความมุ่งหวังในข้างหลัง แม้ด้วยประการอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง บุคคลตั้งจิตเพื่อจะได้อารมณ์ที่ยังไม่ได้ว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีจักษุดังนี้ มีรูปดังนี้ เพราะ เหตุแห่งการตั้งจิตไว้ บุคคลนั้นจึงเพลิดเพลินอารมณ์นั้น เมื่อเพลิดเพลินอารมณ์นั้น จึงชื่อว่า ย่อมกระทำความมุ่งหวังในข้างหลัง แม้ด้วยประการอย่างนี้. บุคคลตั้งจิตเพื่อจะได้อารมณ์ที่ยังไม่ได้ ว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีโสตดังนี้ มีเสียงดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีฆานะดังนี้ ... มี กลิ่นดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีชิวหาดังนี้ มีรสดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีกายดังนี้ มีโผฏฐัพพะดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีใจดังนี้ มีธรรมดังนี้ เพราะเหตุแห่งการตั้งจิตไว้ บุคคลนั้นจึงเพลิดเพลินอารมณ์นั้น เมื่อเพลิดเพลินอารมณ์นั้น บุคคลนั้นจึงชื่อว่า ทำความ มุ่งหวังในข้างหลัง แม้ด้วยประการอย่างนี้. อีกอย่างหนึ่ง บุคคลย่อมตั้งจิตเพื่อจะได้อารมณ์ที่ยัง ไม่ได้ว่า เราจักเป็นเทวราช หรือจักเป็นเทวดาตนใดตนหนึ่ง ด้วยศีล ด้วยพรต ด้วยตบะ หรือด้วยพรหมจรรย์นี้ เพราะเหตุแห่งการตั้งจิตไว้ บุคคลนั้นจึงเพลิดเพลินอารมณ์นั้น เมื่อ เพลิดเพลินอารมณ์นั้น บุคคลนั้นจึงชื่อว่า ทำความมุ่งหวังในข้างหลัง แม้ด้วยประการอย่างนี้ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า มุ่งหวังอยู่ในข้างหลังบ้าง ในข้างหน้าบ้าง.
เทียบรายประโยค (48 ประโยค)
mnd2:35.1 #
ปจฺฉา ปุเร วาปิ อเปกฺขมานาติ✎ ร่าง
Pacchā pure vāpi apekkhamānāti.
อ้างอิงสยามรัฐ 29.38 · พุทธชยันตี 33.48
mnd2:35.2 #
ปจฺฉา วุจฺจติ อนาคตํ ปุเร วุจฺจติ อตีตํ ฯ✎ ร่าง
Pacchā vuccati anāgataṁ, pure vuccati atītaṁ.
mnd2:35.3 #
อปิจ อตีตํ อุปาทาย อนาคตญฺจ ปจฺจุปฺปนฺนญฺจ ปจฺฉา อนาคตํ อุปาทาย อตีตญฺจ ปจฺจุปฺปนฺนญฺจ ปุเร ฯ✎ ร่าง
Api ca atītaṁ upādāya anāgatañca paccuppannañca pacchā, anāgataṁ upādāya atītañca paccuppannañca pure.
mnd2:35.4 #
กถํ ปุเร อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ pure apekkhaṁ karoti?
mnd2:35.5 #
เอวํรูโป อโหสึ อตีตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
“Evaṁrūpo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.
mnd2:35.6 #
เอวํเวทโน อโหสึ✎ ร่าง
“Evaṁvedano ahosiṁ …
mnd2:35.7 #
เอวํสญฺโญ อโหสึ✎ ร่าง
evaṁsañño ahosiṁ …
mnd2:35.8 #
เอวํสงฺขาโร อโหสึ✎ ร่าง
evaṁsaṅkhāro ahosiṁ …
mnd2:35.9 #
เอวํวิญฺญาโณ อโหสึ อตีตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ สมนฺวาคเมติ ฯ✎ ร่าง
evaṁviññāṇo ahosiṁ atītamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.
mnd2:35.10 #
เอวมฺปิ ปุเร อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Evampi pure apekkhaṁ karoti.
mnd2:36.1 #
อถวา อิติ เม จกฺขุ อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ รูปาติ✎ ร่าง
Atha vā “iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ, iti rūpā”ti—
mnd2:36.2 #
ตตฺถ ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
tattha chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ.
mnd2:36.3 #
ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati.
mnd2:36.4 #
ตทภินนฺทนฺโต เอวมฺปิ ปุเร อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Tadabhinandanto evampi pure apekkhaṁ karoti.
mnd2:36.5 #
อิติ เม โสตํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ สทฺทาติ ฯ✎ ร่าง
“Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ, iti saddā”ti …pe…
mnd2:36.6 #
อิติ เม ฆานํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ คนฺธาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ, iti gandhā”ti …
mnd2:36.7 #
อิติ เม ชิวฺหา อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ รสาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ, iti rasā”ti …
mnd2:36.8 #
อิติ เม กาโย อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ โผฏฺฐพฺพาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ, iti phoṭṭhabbā”ti …
mnd2:36.9 #
อิติ เม มโน อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ ธมฺมาติ✎ ร่าง
“iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ, iti dhammā”ti—
mnd2:36.10 #
ตตฺถ ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ✎ ร่าง
tattha chandarāgapaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ.
mnd2:36.11 #
ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Chandarāgapaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati.
mnd2:36.12 #
ตทภินนฺทนฺโต เอวมฺปิ ปุเร อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Tadabhinandanto evampi pure apekkhaṁ karoti.
mnd2:37.1 #
อถวา ยานิสฺส ๑- ตานิ ปุพฺเพ มาตุคาเมน สทฺธึ หสิตลปิตกีฬิตานิ ตทสฺสาเทติ ตํ นิกาเมติ เตน จ วิตฺตึ อาปชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Atha vā yānissa tāni pubbe mātugāmena saddhiṁ hasitalapitakīḷitāni tadassādeti taṁ nikāmeti, tena ca vittiṁ āpajjati.
อ้างอิงPTS 34
mnd2:37.2 #
เอวมฺปิ ปุเร อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Evampi pure apekkhaṁ karoti.
mnd2:38.1 #
กถํ ปจฺฉา อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ pacchā apekkhaṁ karoti?
mnd2:38.2 #
เอวํรูโป สิยํ อนาคตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
“Evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.
mnd2:38.3 #
เอวํเวทโน สิยํ✎ ร่าง
“Evaṁvedano siyaṁ …
mnd2:38.4 #
เอวํสญฺโญ สิยํ✎ ร่าง
evaṁsañño siyaṁ …
mnd2:38.5 #
เอวํสงฺขาโร สิยํ✎ ร่าง
evaṁsaṅkhāro siyaṁ …
mnd2:38.6 #
เอวํวิญฺญาโณ สิยํ อนาคตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ สมนฺวาคเมติ ฯ✎ ร่าง
evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ samannāneti.
mnd2:38.7 #
เอวมฺปิ ปจฺฉา อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Evampi pacchā apekkhaṁ karoti.
mnd2:39.1 #
อถวา อิติ เม จกฺขุ สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ รูปาติ✎ ร่าง
Atha vā “iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ, iti rūpā”ti—
อ้างอิงสยามรัฐ 29.39 · ฉัฏฐสังคายนา 77.25
mnd2:39.2 #
อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ ปณิทหติ✎ ร่าง
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.
mnd2:39.3 #
เจตโส ปณิธาน- ปจฺจยา ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.
mnd2:39.4 #
ตทภินนฺทนฺโต เอวมฺปิ ปจฺฉา อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karoti.
mnd2:39.5 #
อิติ เม โสตํ สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ สทฺทาติ ฯ✎ ร่าง
“Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ, iti saddā”ti …
mnd2:39.6 #
อิติ เม ฆานํ สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ คนฺธาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me ghānaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ, iti gandhā”ti …
mnd2:39.7 #
อิติ เม ชิวฺหา สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ รสาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me jivhā siyā anāgatamaddhānaṁ, iti rasā”ti …
mnd2:39.8 #
อิติ เม กาโย สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ โผฏฺฐพฺพาติ ฯ✎ ร่าง
“iti me kāyo siyā anāgatamaddhānaṁ, iti phoṭṭhabbā”ti …
mnd2:39.9 #
อิติ เม มโน สิยา อนาคตมทฺธานํ อิติ ธมฺมาติ✎ ร่าง
“iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ, iti dhammā”ti—
mnd2:39.10 #
อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ ปณิทหติ✎ ร่าง
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.
mnd2:39.11 #
เจตโส ปณิธานปจฺจยา ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.
mnd2:39.12 #
ตทภินนฺทนฺโต เอวมฺปิ ปจฺฉา อเปกฺขํ กโรติ ฯ✎ ร่าง
Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karoti.
mnd2:40.1 #
อถวา อิมินาหํ สีเลน วา วตฺเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วาติ✎ ร่าง
Atha vā “imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti—
mnd2:40.2 #
อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ ปณิทหติ✎ ร่าง
appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ paṇidahati.
mnd2:40.3 #
เจตโส ปณิธานปจฺจยา ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Cetaso paṇidhānapaccayā tadabhinandati.
mnd2:40.4 #
ตทภินนฺทนฺโต เอวมฺปิ ปจฺฉา อเปกฺขํ กโรตีติ✎ ร่าง
Tadabhinandanto evampi pacchā apekkhaṁ karotīti—
mnd2:40.5 #
ปจฺฉา ปุเร วาปิ อเปกฺขมานา ฯ✎ ร่าง
pacchā pure vāpi apekkhamānā.
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน