เนื้อความทั้งข้อ
[๓๙๑] คำว่า บุคคลผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องในอนาคต ความว่า ตัณหา เรียกว่า
ตัณหาเครื่องเกี่ยวข้อง ได้แก่ ความกำหนัด ความกำหนัดนัก ฯลฯ อภิชฌา โลภะ อกุศลมูล.
ตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องนั้น อันบุคคลใดละ ตัดขาด สงบ ระงับแล้ว ทำไม่ให้ควรเกิดขึ้น เผา
เสียแล้วด้วยไฟคือญาณ แม้เพราะเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า ผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องใน
อนาคต.
อีกอย่างหนึ่ง บุคคลผู้ไม่เป็นไปตามความเพลินในรูปว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีรูปอย่าง
นี้ ไม่เป็นไปตามความเพลินในนามว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีเวทนาอย่างนี้ มีสัญญาอย่างนี้
มีสังขารอย่างนี้ มีวิญญาณอย่างนี้ แม้ด้วยเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า ผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยว
ข้องในอนาคต.
อีกอย่างหนึ่ง บุคคลไม่ตั้งจิตเพื่อได้จักษุและรูปที่ยังไม่ได้ว่า ในอนาคตกาล เราพึงมี
จักษุดังนี้ มีรูปดังนี้ เพราะเหตุที่ไม่ตั้งจิตไว้ จึงไม่เพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อไม่เพลินจักษุและ
รูปนั้น ก็เป็นผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องในอนาคต แม้ด้วยเหตุอย่างนี้. ไม่ตั้งจิตเพื่อได้หูและ
เสียงที่ยังไม่ได้ว่า ในอนาคตกาล เราพึงมีหูดังนี้ มีเสียงดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีจมูกดังนี้
มีกลิ่นดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีลิ้นดังนี้ มีรสดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีกายดังนี้
มีโผฏฐัพพะดังนี้ ... ในอนาคตกาล เราพึงมีใจดังนี้ มีธรรมารมณ์ดังนี้ เพราะเหตุที่ไม่ตั้งจิตไว้
จึงไม่เพลินใจและธรรมารมณ์นั้น เมื่อไม่เพลินใจและธรรมารมณ์นั้น ก็เป็นผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยว
ข้องในอนาคต แม้ด้วยเหตุอย่างนี้.
อีกอย่างหนึ่ง บุคคลไม่ตั้งจิตเพื่อจะได้ภพที่ยังไม่ได้ว่า เราจักเป็นเทพหรือเทวดาตนใด
ตนหนึ่ง ด้วยศีล ด้วยวัตร ด้วยตบะ หรือด้วยพรหมจรรย์นี้ เพราะเหตุที่ไม่ตั้งจิตไว้ จึงไม่
เพลินภพนั้น เมื่อไม่เพลินภพนั้น ก็เป็นผู้ไม่มีตัณหาเครื่องเกี่ยวข้องในอนาคต แม้ด้วยเหตุ
อย่างนี้.
นิราสตฺตี อนาคเตติ✎ ร่าง
Nirāsatti anāgateti.
อ้างอิงPTS 222 · สยามรัฐ 29.265
อาสตฺติ วุจฺจติ ตณฺหา✎ ร่าง
Āsatti vuccati taṇhā.
โย
ราโค สาราโค ฯเปฯ อภิชฺฌา โลโภ อกุสลมูลํ ฯ✎ ร่าง
Yo rāgo sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ.
ยสฺเสสา อาสตฺติ
ตณฺหา ปหีนา สมุจฺฉินฺนา วูปสนฺตา ปฏิปฺปสฺสทฺธา อภพฺพุปฺปตฺติกา
ญาณคฺคินา ทฑฺฒาติ✎ ร่าง
Yassesā āsatti taṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhāti.
เอวมฺปิ นิราสตฺตี อนาคเต ฯ✎ ร่าง
Evampi nirāsatti anāgate.
อถวา
เอวํรูโป สิยํ อนาคตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ น สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
Atha vā “evaṁrūpo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti,
เอวํเวทโน สิยํ✎ ร่าง
“evaṁvedano siyaṁ …
เอวํสญฺโญ สิยํ✎ ร่าง
evaṁsañño siyaṁ …
เอวํสงฺขาโร สิยํ✎ ร่าง
evaṁsaṅkhāro siyaṁ …
เอวํวิญฺญาโณ
สิยํ อนาคตมทฺธานนฺติ ตตฺถ นนฺทึ น สมนฺวาคเมติ✎ ร่าง
evaṁviññāṇo siyaṁ anāgatamaddhānan”ti tattha nandiṁ na samannāneti.
เอวมฺปิ นิราสตฺตี อนาคเต ฯ✎ ร่าง
Evampi nirāsatti anāgate.
อถวา อิติ เม จกฺขุ สิยา
อนาคตมทฺธานํ✎ ร่าง
Atha vā “iti me cakkhu siyā anāgatamaddhānaṁ—
อิติ รูปาติ อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ น
ปณิทหติ เจตโส อปฺปณิธานปจฺจยา น ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
iti rūpā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;
น
ตทภินนฺทนฺโต✎ ร่าง
na tadabhinandanto.
เอวมฺปิ นิราสตฺตี อนาคเต ฯ✎ ร่าง
Evampi nirāsatti anāgate.
อิติ เม โสตํ
สิยา อนาคตมทฺธานํ✎ ร่าง
“Iti me sotaṁ siyā anāgatamaddhānaṁ—
อิติ สทฺทาติ ฯเปฯ✎ ร่าง
iti saddā”ti …pe…
อิติ เม มโน สิยา
อนาคตมทฺธานํ✎ ร่าง
“iti me mano siyā anāgatamaddhānaṁ—
อิติ ธมฺมาติ อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ
น ปณิทหติ เจตโส อปฺปณิธานปจฺจยา น ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
iti dhammā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;
น
ตทภินนฺทนฺโต✎ ร่าง
na tadabhinandanto.
เอวมฺปิ นิราสตฺตี อนาคเต ฯ✎ ร่าง
Evampi nirāsatti anāgate.
อถวา อิมินาหํ
สีเลน วา วตฺเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา
ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วาติ อปฺปฏิลทฺธสฺส ปฏิลาภาย จิตฺตํ
น ปณิทหติ เจตโส อปฺปณิธานปจฺจยา น ตทภินนฺทติ✎ ร่าง
Atha vā “imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā”ti appaṭiladdhassa paṭilābhāya cittaṁ na paṇidahati, cetaso appaṇidhānappaccayā na tadabhinandati;
น
ตทภินนฺทนฺโต✎ ร่าง
na tadabhinandanto.
เอวมฺปิ นิราสตฺตี อนาคเต ฯ✎ ร่าง
Evampi nirāsatti anāgate.