เยน สลฺเลน โอติณฺโณ ทิสา สพฺพา วิธาวตีติ✎ ร่าง
Yena sallena otiṇṇo, disā sabbā vidhāvatīti.
อ้างอิงสยามรัฐ 29.502
สตฺต สลฺลานิ✎ ร่าง
Satta sallāni—
ราคสลฺลํ โทสสลฺลํ โมหสลฺลํ มานสลฺลํ
ทิฏฺฐิสลฺลํ โสกสลฺลํ กถํกถาสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
rāgasallaṁ, dosasallaṁ, mohasallaṁ, mānasallaṁ, diṭṭhisallaṁ, sokasallaṁ, kathaṅkathāsallaṁ.
กตมํ ราคสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ rāgasallaṁ?
โย ราโค สาราโค อนุนโย อนุโรโธ
นนฺทิ นนฺทิราโค จิตฺตสฺส สาราโค ฯเปฯ อภิชฺฌา โลโภ อกุสลมูลํ✎ ร่าง
Yo rāgo sārāgo anunayo anurodho nandirāgo cittassa sārāgo …pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṁ—
อิทํ ราคสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ rāgasallaṁ.
กตมํ โทสสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ dosasallaṁ?
อนตฺถํ เม อจรีติ อาฆาโต ชายติ
อนตฺถํ เม จรตีติ อาฆาโต ชายติ อนตฺถํ เม จริสฺสตีติ อาฆาโต
ชายติ ฯเปฯ✎ ร่าง
“Anatthaṁ me acarī”ti āghāto jāyati “anatthaṁ me caratī”ti āghāto jāyati, “anatthaṁ me carissatī”ti āghāto jāyati …pe…
จณฺฑิกฺกํ อสฺสุโรโป อนตฺตมนตา จิตฺตสฺส✎ ร่าง
caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—
อิทํ
โทสสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ dosasallaṁ.
กตมํ โมหสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ mohasallaṁ?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.307 · พุทธชยันตี 33.576
ทุกฺเข อญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Dukkhe aññāṇaṁ …pe…
ทุกฺขนิโรธคามินิยา
ปฏิปทาย อญาณํ ปุพฺพนฺเต อญาณํ อปรนฺเต อญาณํ ปุพฺพนฺตาปรนฺเต
อญาณํ อิทปฺปจฺจยตาปฏิจฺจสมุปฺปนฺเนสุ ธมฺเมสุ อญาณํ✎ ร่าง
dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ.
ยํ เอวรูปํ
อทสฺสนํ อนภิสมโย อนนุโพโธ อสมฺโพโธ อปฺปฏิเวโธ อสงฺคาหตา
อปริโยคาหตา ๑- อสมเปกฺขตา ๒- อปจฺจเวกฺขตา ๓- อปจฺจกฺขกมฺมํ
ทุมฺเมชฺฌํ พาลฺยํ โมโห ปโมโห สมฺโมโห อวิชฺชา อวิชฺโชโฆ อวิชฺชาโยโค
อวิชฺชานุสโย อวิชฺชาปริยุฏฺฐานํ อวิชฺชาลงฺคี โมโห อกุสลมูลํ✎ ร่าง
Yaṁ evarūpaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhaṇā apariyogāhaṇā asamapekkhanā apaccavekkhanā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
อิทํ
โมหสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ mohasallaṁ.
กตมํ มานสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ mānasallaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 29.503
เสยฺโยหมสฺมีติ มาโน สทิโสหมสฺมีติ
มาโน หีโนหมสฺมีติ มาโน✎ ร่าง
“Seyyohamasmī”ti māno, “sadisohamasmī”ti māno, “hīnohamasmī”ti māno.
โย เอวรูโป มาโน มญฺญนา
@เชิงอรรถ: ๑-๒-๓ ม. อปริโยคาหนา อสมเปกฺขนา อปจฺจเวกฺขนา ฯ
มญฺญิตตฺตํ อุณฺณติ อุณฺณโม ธโช สมฺปคฺคาโห เกตุกมฺยตา
จิตฺตสฺส✎ ร่าง
Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—
อิทํ มานสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ mānasallaṁ.
กตมํ ทิฏฺฐิสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ diṭṭhisallaṁ?
อ้างอิงPTS 414
วีสติวตฺถุกา สกฺกายทิฏฺฐิ ทสวตฺถุกา
มิจฺฉาทิฏฺฐิ ทสวตฺถุกา อนฺตคฺคาหิกา ทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi, dasavatthukā micchādiṭṭhi, dasavatthukā antaggāhikā diṭṭhi.
ยา เอวรูปา ทิฏฺฐิ
ทิฏฺฐิคตํ ทิฏฺฐิคหนํ ทิฏฺฐิกนฺตาโร ทิฏฺฐิวิสูกายิกํ ทิฏฺฐิวิปฺผนฺทิตํ
ทิฏฺฐิสํโยชนํ คาโห ปฏิคฺคาโห อภินิเวโส ปรามาโส กุมฺมคฺโค
มิจฺฉาปโถ มิจฺฉตฺตํ ติตฺถายตนํ วิปริเยสคฺคาโห วิปรีตคฺคาโห
วิปลฺลาสคฺคาโห มิจฺฉาคาโห อยาถาวกสฺมึ ยาถาวกนฺติ คาโห
ยาวตา ทฺวาสฏฺฐี ทิฏฺฐิคตานิ✎ ร่าง
Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaṁyojanaṁ gāho paṭiggāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyesaggāho viparītaggāho vipallāsaggāho micchāgāho ayāthāvakasmiṁ “yāthāvakan”ti gāho yāvatā dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni—
อิทํ ทิฏฺฐิสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ diṭṭhisallaṁ.
กตมํ โสกสลฺลํ✎ ร่าง
Katamaṁ sokasallaṁ?
—
Nibbānamattanoti attano rāgassa nibbāpanāya dosassa nibbāpanāya mohassa nibbāpanāya …pe…
ฯ✎ ร่าง
sikkhe nibbānamattano.
ญาติพฺยสเนน วา ผุฏฺฐสฺส โภคพฺยสเนน
วา ผุฏฺฐสฺส โรคพฺยสเนน วา ผุฏฺฐสฺส สีลพฺยสเนน วา ผุฏฺฐสฺส
ทิฏฺฐิพฺยสเนน วา ผุฏฺฐสฺส อญฺญตรญฺญตเรน วา พฺยสเนน
สมนฺนาคตสฺส อญฺญตรญฺญตเรน วา ทุกฺขธมฺเมน ผุฏฺฐสฺส โสโก
โสจนา โสจิตตฺตํ อนฺโตโสโก อนฺโตปริโสโก อนฺโตฑาโห
อนฺโตปริฑาโห เจตโส ปริชฺฌายนา โทมนสฺสํ✎ ร่าง
Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa rogabyasanena vā phuṭṭhassa bhogabyasanena vā phuṭṭhassa sīlabyasanena vā phuṭṭhassa diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko antoḍāho antopariḍāho cetaso parijjhāyanā domanassaṁ—
อิทํ โสกสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ sokasallaṁ.
กตมํ กถํกถาสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ kathaṅkathāsallaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 29.504 · พุทธชยันตี 33.578
ทุกฺเข กงฺขา ทุกฺขสมุทเย กงฺขา
ทุกฺขนิโรเธ กงฺขา ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย กงฺขา ปุพฺพนฺเต
กงฺขา อปรนฺเต กงฺขา ปุพฺพนฺตาปรนฺเต กงฺขา อิทปฺปจฺจตา-
ปฏิจฺจสมุปฺปนฺเนสุ ธมฺเมสุ กงฺขา✎ ร่าง
Dukkhe kaṅkhā, dukkhasamudaye kaṅkhā, dukkhanirodhe kaṅkhā, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya kaṅkhā, pubbante kaṅkhā, aparante kaṅkhā, pubbantāparante kaṅkhā, idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhā.
ยา เอวรูปา กงฺขา กงฺขายนา
กงฺขายิตตฺตํ วิมติ วิจิกิจฺฉา เทฺวฬฺหกํ เทฺวธาปโถ สํสโย
อเนกํสคฺคาโห อาสปฺปนา ปริสปฺปนา อปริโยคาหนา ฉมฺภิตตฺตํ
จิตฺตสฺส มโนวิเลโข✎ ร่าง
Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhaṇā chambhitattaṁ cittassa manovilekho—
อิทํ กถํกถาสลฺลํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ kathaṅkathāsallaṁ.