เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 811

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๑๑] คำว่า เพราะถอนลูกศรนั้นเสียแล้ว ย่อมไม่แล่นไป ย่อมไม่ล่มจม ความ ว่า สัตว์ถอน ถอด ชัก ดึง ฉุด กระชากออก ละเว้น บรรเทา ทำให้สิ้นไป ให้ถึง ความไม่มี ซึ่งลูกศรราคะ ลูกศรโทสะ ลูกศรโมหะ ลูกศรมานะ ลูกศรทิฏฐิ ลูกศรความ โศก ลูกศรความสงสัยนั้นได้แล้ว ย่อมไม่แล่นไปสู่ทิศตะวันออก ไม่แล่นไปสู่ทิศตะวันตก ไม่แล่นไปสู่ทิศเหนือ ไม่แล่นไปสู่ทิศใต้. สัตว์เป็นผู้ละอภิสังขารคือลูกศรเหล่านั้นได้แล้ว เพราะเป็นผู้ละอภิสังขารคือลูกศรได้แล้วจึงไม่แล่นไปในคติ ไม่แล่นไปในนรก ไม่แล่นไปใน ดิรัจฉานกำเนิด ไม่แล่นไปในเปรตวิสัย ไม่แล่นไปในมนุษยโลก ไม่แล่นไปในเทวโลก ไม่ แล่นไป แล่นพล่าน วนเวียน ท่องเที่ยวไป จากคตินี้สู่คติโน้น จากอุปบัตินี้สู่อุปบัติโน้น จากปฏิสนธินี้สู่ปฏิสนธิโน้น จากภพนี้สู่ภพโน้น จากสงสารนี้สู่สงสารโน้น จากวัฏฏะนี้สู่ สู่วัฏฏะโน้น เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า เพราะถอนลูกศรนั้นเสียแล้ว ย่อมไม่แล่นไป. คำว่า ย่อมไม่ล่มจม ความว่า ไม่ล่มจม ไม่จมพร้อม ไม่ล่มลง ไม่จมลง ไม่ตกลงไป ในกาม โอฆะ ในภวโอฆะ ในทิฏฐิโอฆะ ในอวิชชาโอฆะ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า เพราะถอนลูกศร นั้นเสียแล้ว ย่อมไม่แล่นไป ย่อมไม่ล่มจม. เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า สัตว์อันลูกศรใดปักติดแล้ว ย่อมแล่นพล่านไปสู่ทิศทั้งปวง เพราะถอน ลูกศรนั้นเสียแล้ว ย่อมไม่แล่นไป ย่อมไม่ล่มจม.

เทียบรายประโยค (61 ประโยค)

mnd15:68.3 #

—

Na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thusodakaṁ pivati.

mnd15:68.4 #

—

So ekāgāriko vā hoti ekālopiko, dvāgāriko vā hoti dvālopiko …pe…

mnd15:68.5 #

—

sattāgāriko vā hoti sattālopiko.

mnd15:68.6 #

—

Ekissāpi dattiyā yāpeti, dvīhipi dattīhi yāpeti …pe…

mnd15:68.7 #

—

sattahipi dattīhi yāpeti.

mnd15:68.8 #

—

Ekāhikampi āhāraṁ āhāreti, dvīhikampi āhāraṁ āhāreti …pe…

mnd15:68.9 #

—

sattāhikampi āhāraṁ āhāreti.

mnd15:68.10 #

—

Iti evarūpaṁ aḍḍhamāsikampi pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati.

mnd15:68.11 #

—

Evampi diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati.

mnd15:69.1 #

—

Atha vā diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato so sākabhakkho vā hoti, sāmākabhakkho vā hoti, nīvārabhakkho vā hoti, daddulabhakkho vā hoti, haṭabhakkho vā hoti, kaṇabhakkho vā hoti, ācāmabhakkho vā hoti, piññākabhakkho vā hoti, tilabhakkho vā hoti, tiṇabhakkho vā hoti, gomayabhakkho vā hoti, vanamūlaphalāhāro yāpeti pavattaphalabhojano.

อ้างอิงPTS 417 · สยามรัฐ 29.507 · พุทธชยันตี 33.582

mnd15:85.6 #

—

sabbākusalābhisaṅkhārānaṁ samāya upasamāya vūpasamāya nibbāpanāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya adhicittampi sikkheyya adhipaññampi sikkheyya, imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya jānanto sikkheyya …pe…

mnd15:69.2 #

—

So sāṇānipi dhāreti, masāṇānipi dhāreti, chavadussānipi dhāreti, paṁsukūlānipi dhāreti, tirīṭānipi dhāreti, ajinānipi dhāreti, ajinakkhipampi dhāreti, kusacīrampi dhāreti, vākacīrampi dhāreti, phalakacīrampi dhāreti, kesakambalampi dhāreti, ulūkapakkhampi dhāreti, kesamassulocakopi hoti, kesamassulocanānuyogamanuyutto viharati.

mnd15:69.3 #

—

Ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto, ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto, kaṇṭakāpassayiko hoti, kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti, phalakaseyyampi kappeti, thaṇḍilaseyyampi kappeti, ekāpassayiko hoti rajojalladharo, abbhokāsikopi hoti yathāsanthatiko, vekaṭikopi hoti vikaṭabhojanānuyogamanuyutto, apānakopi hoti apānakattamanuyutto, sāyatatiyakampi udakorohanānuyogamanuyutto viharati.

mnd15:69.4 #

—

Iti evarūpaṁ anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati.

mnd15:69.5 #

—

Evampi diṭṭhisallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati.

mnd15:70.1 #

—

Sokasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.

mnd15:70.2 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd15:71.1 #

—

“Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā mātā kālamakāsi.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.508 · ฉัฏฐสังคายนา 77.310

mnd15:71.2 #

—

Sā tassā kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—

mnd15:71.3 #

—

‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti.

mnd15:72.1 #

—

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarissā itthiyā pitā kālamakāsi …

อ้างอิงPTS 418

mnd15:72.2 #

—

bhātā kālamakāsi …

mnd15:72.3 #

—

bhaginī kālamakāsi …

mnd15:72.4 #

—

putto kālamakāsi …

mnd15:72.5 #

—

dhītā kālamakāsi …

mnd15:72.6 #

—

sāmiko kālamakāsi.

mnd15:72.7 #

—

Sā tassa kālakiriyāya ummattikā khittacittā rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—

mnd15:72.8 #

—

‘api me sāmikaṁ addassatha, api me sāmikaṁ addassathā’ti.

mnd15:73.1 #

—

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa mātā kālamakāsi.

mnd15:73.2 #

—

So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—

mnd15:73.3 #

—

‘api me mātaraṁ addassatha, api me mātaraṁ addassathā’ti.

mnd15:74.1 #

—

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarassa purisassa pitā kālamakāsi …

mnd15:74.2 #

—

bhātā kālamakāsi …

mnd15:74.3 #

—

bhaginī kālamakāsi …

mnd15:74.4 #

—

putto kālamakāsi …

mnd15:74.5 #

—

dhītā kālamakāsi …

mnd15:74.6 #

—

pajāpati kālamakāsi.

mnd15:74.7 #

—

So tassā kālakiriyāya ummattako khittacitto rathiyāya rathiyaṁ, siṅghāṭakena siṅghāṭakaṁ upasaṅkamitvā evamāha—

mnd15:74.8 #

—

‘api me pajāpatiṁ addassatha, api me pajāpatiṁ addassathā’ti.

mnd15:75.1 #

—

Bhūtapubbaṁ, brāhmaṇa, imissāyeva sāvatthiyā aññatarā itthī ñātikulaṁ agamāsi.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.509

mnd15:75.2 #

—

Tassā te ñātakā sāmikaṁ acchinditvā aññassa dātukāmā, sā ca taṁ na icchati.

mnd15:75.3 #

—

Atha kho sā itthī sāmikaṁ etadavoca—

mnd15:75.4 #

—

‘ime maṁ, ayyaputta, ñātakā tava acchinditvā aññassa dātukāmā, ubho mayaṁ marissāmā’ti.

mnd15:75.5 #

—

Atha kho so puriso taṁ itthiṁ dvidhā chetvā attānaṁ opāteti—

mnd15:75.6 #

—

‘ubho pecca bhavissāmā’”ti.

mnd15:75.7 #

—

Evaṁ sokasallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati.

mnd15:76.1 #

—

Kathaṅkathāsallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—

อ้างอิงPTS 419 · ฉัฏฐสังคายนา 77.311 · พุทธชยันตี 33.584

mnd15:76.2 #

—

“ahosiṁ nu kho ahaṁ atītamaddhānaṁ, nanu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kiṁ nu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho ahosiṁ atītamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ ahosiṁ nu kho atītamaddhānaṁ, bhavissāmi nu kho ahaṁ anāgatamaddhānaṁ, nanu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kiṁ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kathaṁ nu kho bhavissāmi anāgatamaddhānaṁ, kiṁ hutvā kiṁ bhavissāmi nu kho anāgatamaddhānaṁ, etarahi vā paccuppannaṁ addhānaṁ ajjhattaṁ kathaṅkathī hoti, ahaṁ nu khosmi, no nu khosmi, kiṁ nu khosmi kathaṁ nu khosmi, ayaṁ nu kho satto kuto āgato, so kuhiṁ gāmī bhavissatī”ti.

mnd15:76.3 #

—

Evaṁ kathaṅkathāsallena otiṇṇo viddho phuṭṭho pareto samohito samannāgato dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsarati.

mnd15:77.1 #

—

Te salle abhisaṅkharoti;

อ้างอิงสยามรัฐ 29.510

mnd15:77.2 #

—

te salle abhisaṅkharonto sallābhisaṅkhāravasena puratthimaṁ disaṁ dhāvati, pacchimaṁ disaṁ dhāvati, uttaraṁ disaṁ dhāvati, dakkhiṇaṁ disaṁ dhāvati.

mnd15:77.3 #

—

Te sallābhisaṅkhārā appahīnā;

mnd15:85.7 #

—

sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—

mnd15:77.4 #

—

sallābhisaṅkhārānaṁ appahīnattā gatiyā dhāvati, niraye dhāvati, tiracchānayoniyā dhāvati, pettivisaye dhāvati, manussaloke dhāvati, devaloke dhāvati, gatiyā gatiṁ, upapattiyā upapattiṁ, paṭisandhiyā paṭisandhiṁ, bhavena bhavaṁ, saṁsārena saṁsāraṁ, vaṭṭena vaṭṭaṁ dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsaratīti—

mnd15:77.5 #

—

yena sallena otiṇṇo disā sabbā vidhāvati.

mnd15:78.1 #

ตเมว สลฺลํ อพฺพุยฺห น ธาวติ น สีทตีติ✎ ร่าง

Tameva sallamabbuyha, na dhāvati na sīdatīti.

อ้างอิงPTS 420

mnd15:78.2 #

ตเมว ราคสลฺลํ โทสสลฺลํ โมหสลฺลํ มานสลฺลํ ทิฏฺฐิสลฺลํ โสกสลฺลํ กถํกถาสลฺลํ อพฺพุยฺห อพฺพุหิตฺวา อุทฺธริตฺวา สมุทฺธริตฺวา อุปฺปาทยิตฺวา สมุปฺปาทยิตฺวา ปชหิตฺวา วิโนทิตฺวา พฺยนฺตีกริตฺวา อนภาวงฺคมิตฺวา เนว ปุรตฺถิมทิสํ ธาวติ น ปจฺฉิมทิสํ ธาวติ น อุตฺตรทิสํ ธาวติ น ทกฺขิณทิสํ ธาวติ ฯ✎ ร่าง

Tameva rāgasallaṁ dosasallaṁ mohasallaṁ mānasallaṁ diṭṭhisallaṁ sokasallaṁ kathaṅkathāsallaṁ abbuyha abbuhitvā uddharitvā samuddharitvā uppāṭayitvā samuppāṭayitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā neva puratthimaṁ disaṁ dhāvati na pacchimaṁ disaṁ dhāvati na uttaraṁ disaṁ dhāvati na dakkhiṇaṁ disaṁ dhāvati.

mnd15:78.3 #

เต สลฺลาภิสงฺขารา ปหีนา✎ ร่าง

Te sallābhisaṅkhārā pahīnā;

mnd15:78.4 #

สลฺลาภิสงฺขารานํ ปหีนตฺตา คติยา น ธาวติ นิรเย น ธาวติ ติรจฺฉานโยนิยา น ธาวติ ปิตฺติวิสเย น ธาวติ มนุสฺสโลเก น ธาวติ เทวโลเก น ธาวติ น คติยา คตึ น อุปปตฺติยา อุปปตฺตึ น ปฏิสนฺธิยา ปฏิสนฺธึ น ภเวน ภวํ น สํสาเรน สํสารํ น วฏฺเฏน วฏฺฏํ ธาวติ วิธาวติ สนฺธาวติ สํสรตีติ✎ ร่าง

sallābhisaṅkhārānaṁ pahīnattā gatiyā na dhāvati, niraye na dhāvati, tiracchānayoniyā na dhāvati, pettivisaye na dhāvati, manussaloke na dhāvati, devaloke na dhāvati, na gatiyā gatiṁ, na upapattiyā upapattiṁ, na paṭisandhiyā paṭisandhiṁ, na bhavena bhavaṁ, na saṁsārena saṁsāraṁ, na vaṭṭena vaṭṭaṁ dhāvati vidhāvati sandhāvati saṁsaratīti—

mnd15:78.5 #

ตเมว สลฺลํ อพฺพุยฺห น ธาวติ ฯ✎ ร่าง

tameva sallamabbuyha na dhāvati.

mnd15:78.6 #

น สีทตีติ กาโมเฆ น สีทติ ภโวเฆ น สีทติ ทิฏฺโฐเฆ น สีทติ อวิชฺโชเฆ น สีทติ น สํสีทติ น โอสีทติ น อวสีทติ✎ ร่าง

Na sīdatīti kāmoghe na sīdati, bhavoghe na sīdati, diṭṭhoghe na sīdati, avijjoghe na sīdati, na saṁsīdati na osīdati na avasīdati na gacchati na avagacchatīti—

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน