เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๘๖๒] คำว่า และผู้ใดย่อมไม่เศร้าโศกเพราะสิ่งที่ถือว่าของเราไม่มีอยู่ ความว่า ย่อมไม่
เศร้าโศกถึงวัตถุที่แปรปรวน หรือ เมื่อวัตถุแปรปรวนไปแล้วก็ย่อมไม่เศร้าโศกถึง คือ ย่อมไม่
เศร้าโศก ไม่ลำบากใจ ไม่รำพัน ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงใหลว่า จักษุ โสตะ ฆานะ
ชิวหา กาย รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ สกุล คณะ อาวาส ลาภ ฯลฯ ญาติสาโลหิต
ของเราแปรปรวนไปแล้ว แม้ด้วยเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า ย่อมไม่เศร้าโศกเพราะสิ่งที่ถือว่า
ของเราไม่มีอยู่. อีกอย่างหนึ่ง ผู้ใดเป็นผู้อันทุกขเวทนาซึ่งไม่สำราญกระทบ ครอบงำ ย่ำยี มาถึง
เข้าแล้ว ย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบากใจ ไม่รำพัน ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงใหล
แม้ด้วยเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า ย่อมไม่เศร้าโศกเพราะสิ่งที่ถือว่าของเราไม่มีอยู่. อีกอย่างหนึ่ง
ผู้ใด เป็นผู้อันโรคตา กระทบ ครอบงำ ฯลฯ เป็นผู้อันสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด
และสัตว์เสือกคลานกระทบ ครอบงำ ย่ำยี มาถึงเข้าแล้ว ย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบากใจ ไม่รำพัน
ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงใหล แม้ด้วยเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า ย่อมไม่เศร้าโศก
เพราะสิ่งที่ถือว่าของเราไม่มีอยู่. อีกอย่างหนึ่ง เมื่อนามรูปนั้นไม่มี ไม่ปรากฏ ไม่เข้าไปได้ ผู้ใด
ย่อมไม่เศร้าโศก ไม่ลำบากใจ ไม่รำพัน ไม่ทุบอกคร่ำครวญ ไม่ถึงความหลงใหลว่า นามรูป
ของเราได้มีแล้วหนอ นามรูปย่อมไม่มีแก่เราหนอ นามรูปของเราพึงมีหนอ เราย่อมไม่ได้นามรูป
นั้นหนอ แม้ด้วยเหตุอย่างนี้ดังนี้ จึงชื่อว่า และผู้ใดย่อมไม่เศร้าโศกเพราะสิ่งที่ถือว่าของเราไม่
มีอยู่.
▴ ย่อ
อสตา จ น โสจตีติ✎ ร่าง
Asatā ca na socatī ti.
อ้างอิง สยามรัฐ 29.532 · พุทธชยันตี 33.612
วิปริณตํ วา วตฺถุํ น โสจติ
วิปริณตสฺมึ วา วตฺถุสฺมึ น โสจติ✎ ร่าง
Vipariṇataṁ vā vatthuṁ na socati, vipariṇatasmiṁ vā vatthusmiṁ na socati.
จกฺขุ เม วิปริณตนฺติ น
โสจติ✎ ร่าง
“Cakkhu me vipariṇatan”ti na socati,
ฆานํ เม✎ ร่าง
ghānaṁ me …
ชิวฺหา เม✎ ร่าง
jivhā me …
สทฺทา เม✎ ร่าง
saddā me …
คนฺธา เม✎ ร่าง
gandhā me …
โผฏฺฐพฺพา เม✎ ร่าง
phoṭṭhabbā me …
อาวาโส เม✎ ร่าง
āvāso me …
ลาโภ เม ฯเปฯ ญาติ✎ ร่าง
lābho me …pe…
สาโลหิตา เม วิปริณตาติ
น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ น สมฺโมหํ
อาปชฺชตีติ✎ ร่าง
“sālohitā me vipariṇatā”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.
เอวมฺปิ อสตา จ น โสจติ ฯ✎ ร่าง
Evampi asatā ca na socati.
อถวา อสาตาย
ทุกฺขาย เวทนาย ผุฏฺโฐ ปเรโต สโมหิโต สมนฺนาคโต น
โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ น สมฺโมหํ
อาปชฺชตีติ✎ ร่าง
Atha vā asatāya dukkhāya vedanāya phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.
อ้างอิง PTS 436
เอวมฺปิ อสตา จ น โสจติ ฯ✎ ร่าง
Evampi asatā ca na socati.
อถวา จกฺขุโรเคน
ผุฏฺโฐ ปเรโต ฯเปฯ✎ ร่าง
Atha vā cakkhurogena phuṭṭho pareto …pe…
ฑํสมกสวาตาตปสิรึสปสมฺผสฺเสหิ
ผุฏฺโฐ ปเรโต สโมหิโต สมนฺนาคโต น โสจติ น กิลมติ น
ปริเทวติ น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ น สมฺโมหํ อาปชฺชตีติ✎ ร่าง
ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassena phuṭṭho pareto samohito samannāgato na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.
เอวมฺปิ
อสตา จ น โสจติ ฯ✎ ร่าง
Evampi asatā ca na socati.
อถวา อสนฺเต อสํวิชฺชมาเน อนุปลพฺภิยมาเน
อหุ วต เม ตํ วต เม นตฺถิ สิยา วต เม ตํ วตาหํ น ลภามีติ
น โสจติ น กิลมติ น ปริเทวติ น อุรตฺตาฬึ กนฺทติ น สมฺโมหํ
อาปชฺชตีติ✎ ร่าง
Atha vā asante asaṁvijjamāne anupalabbhamāne “ahu vata me, taṁ vata me natthi, siyā vata me, taṁ vatāhaṁ na labhāmī”ti na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjatīti.
เอวมฺปิ อสตา จ น โสจติ ฯ✎ ร่าง
Evampi asatā ca na socati.