ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตนฺติ✎ ร่าง
Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metanti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.45
ปุจฺฉาติ ติสฺโส
ปุจฺฉา✎ ร่าง
Pucchāti tisso pucchā—
อทิฏฺฐโชตนา ปุจฺฉา ทิฏฺฐสํสนฺทนา ปุจฺฉา วิมติจฺเฉทนา
ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
adiṭṭhajotanā pucchā, diṭṭhasaṁsandanā pucchā, vimaticchedanā pucchā.
กตมา อทิฏฺฐโชตนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā adiṭṭhajotanā pucchā?
ปกติยา ลกฺขณํ อญาตํ โหติ
อทิฏฺฐํ อตุลิตํ อติริตํ อวิภาวิตํ อวิภูตํ ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย
ตุลนาย ติรณาย วิภาวนตฺถาย วิภูตตฺถาย ปญฺหํ ปุจฺฉติ✎ ร่าง
Pakatiyā lakkhaṇaṁ aññātaṁ hoti adiṭṭhaṁ atulitaṁ atīritaṁ avibhūtaṁ avibhāvitaṁ, tassa ñāṇāya dassanāya tulanāya tīraṇāya vibhūtatthāya vibhāvanatthāya pañhaṁ pucchati—
อยํ
อทิฏฺฐโชตนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ adiṭṭhajotanā pucchā.
กตมา ทิฏฺฐสํสนฺทนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā diṭṭhasaṁsandanā pucchā?
อ้างอิงสยามรัฐ 30.48
ปกติยา ลกฺขณํ ญาตํ โหติ@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยญฺญยาชกา ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ม. พหุกานํ เอเต ยญฺญา ฯ ๓-๔ ม. พหุกา ฯ@๕ ม. กปณทฺธิกวนิพฺพกยาจกา ฯ
ทิฏฺฐํ ตุลิตํ ติริตํ วิภาวิตํ วิภูตํ✎ ร่าง
Pakatiyā lakkhaṇaṁ ñātaṁ hoti diṭṭhaṁ tulitaṁ tīritaṁ vibhūtaṁ vibhāvitaṁ.
อญฺเญหิ ปณฺฑิเตหิ สทฺธึ
สํสนฺทนตฺถาย ปญฺหํ ปุจฺฉติ✎ ร่าง
Aññehi paṇḍitehi saddhiṁ saṁsandanatthāya pañhaṁ pucchati—
อยํ ทิฏฺฐสํสนฺทนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ diṭṭhasaṁsandanā pucchā.
กตมา วิมติจฺเฉทนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā vimaticchedanā pucchā?
ปกติยา สํสยํ ปกฺขนฺโน ๑- โหติ
วิมตึ ปกฺขนฺโน ๒- เทฺวฬฺหกชาโต✎ ร่าง
Pakatiyā saṁsayapakkhando hoti vimatipakkhando dveḷhakajāto—
เอวํ นุ โข น นุ โข กินฺนุ โข กถํนุ
โขติ✎ ร่าง
“evaṁ nu kho, na nu kho, kiṁ nu kho, kathaṁ nu kho”ti.
โส วิมติจฺเฉทนตฺถาย ปญฺหํ ปุจฺฉติ✎ ร่าง
So vimaticchedanatthāya pañhaṁ pucchati—
อยํ วิมติจฺเฉทนา ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vimaticchedanā pucchā.
อิมา ติสฺโส ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Imā tisso pucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
อ้างอิงพุทธชยันตี 34.110
มนุสฺสปุจฺฉา อมนุสฺสปุจฺฉา นิมฺมิตปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
manussapucchā, amanussapucchā, nimmitapucchā.
กตมา มนุสฺสปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā manussapucchā?
มนุสฺสา พุทฺธํ ภควนฺตํ
อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ๓- ปุจฺฉนฺติ ภิกฺขู ปุจฺฉนฺติ ภิกฺขุนิโย ปุจฺฉนฺติ
อุปาสกา ปุจฺฉนฺติ อุปาสิกาโย ปุจฺฉนฺติ ราชาโน ปุจฺฉนฺติ ขตฺติยา
ปุจฺฉนฺติ พฺราหฺมณา ปุจฺฉนฺติ เวสฺสา ปุจฺฉนฺติ สุทฺทา ปุจฺฉนฺติ
คหฏฺฐา ปุจฺฉนฺติ ปพฺพชิตา ปุจฺฉนฺติ✎ ร่าง
Manussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pucchanti, bhikkhū pucchanti, bhikkhuniyo pucchanti, upāsakā pucchanti, upāsikāyo pucchanti, rājāno pucchanti, khattiyā pucchanti, brāhmaṇā pucchanti, vessā pucchanti, suddā pucchanti, gahaṭṭhā pucchanti, pabbajitā pucchanti—
อยํ มนุสฺสปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ manussapucchā.
กตมา อมนุสฺสปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā amanussapucchā?
อมนุสฺสา พุทฺธํ ภควนฺตํ
อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺหํ ปุจฺฉนฺติ นาคา ปุจฺฉนฺติ สุปณฺณา ปุจฺฉนฺติ
ยกฺขา ปุจฺฉนฺติ อสุรา ปุจฺฉนฺติ คนฺธพฺพา ปุจฺฉนฺติ มหาราชาโน
ปุจฺฉนฺติ อินฺทา ปุจฺฉนฺติ พฺรหฺมาโน ปุจฺฉนฺติ เทวตาโย ปุจฺฉนฺติ✎ ร่าง
Amanussā buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchanti, nāgā pucchanti, supaṇṇā pucchanti, yakkhā pucchanti, asurā pucchanti, gandhabbā pucchanti, mahārājāno pucchanti, indā pucchanti, brahmāno pucchanti, devatāyo pucchanti—
อยํ อมนุสฺสปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ amanussapucchā.
กตมา นิมฺมิตปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Katamā nimmitapucchā?
อ้างอิงสยามรัฐ 30.49
ยํ ภควา รูปํ อภินิมฺมินาติ
มโนมยํ สพฺพงฺคปจฺจงฺคํ อหินินฺทฺริยํ โส นิมฺมิโต พุทฺธํ ภควนฺตํ
อุปสงฺกมิตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑-๒ ม. ปกฺขนฺโท ฯ ๓ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ปญฺหํ ปุจฺฉติ✎ ร่าง
Yaṁ bhagavā rūpaṁ abhinimmināti manomayaṁ sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ, so nimmito buddhaṁ bhagavantaṁ upasaṅkamitvā pañhaṁ pucchati;
ภควา วิสชฺเชติ✎ ร่าง
bhagavā visajjeti—
อยํ นิมฺมิตปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ nimmitapucchā.
อิมา ติสฺโส ปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
Imā tisso pucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.46
อตฺตตฺถปุจฺฉา ปรตฺถปุจฺฉา
อุภยตฺถปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
attatthapucchā, paratthapucchā, ubhayatthapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
ทิฏฺฐธมฺมิกตฺถปุจฺฉา
สมฺปรายิกตฺถปุจฺฉา ปรมตฺถปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
diṭṭhadhammikatthapucchā, samparāyikatthapucchā, paramatthapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
อนวชฺชตฺถปุจฺฉา นิกฺกิเลสตฺถปุจฺฉา
โวทานตฺถปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
anavajjatthapucchā, nikkilesatthapucchā, vodānatthapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา อตีตปุจฺฉา อนาคตปุจฺฉา ปจฺจุปฺปนฺนปุจฺฉา ฯ
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
อชฺฌตฺตปุจฺฉา พหิทฺธาปุจฺฉา
อชฺฌตฺตพหิทฺธาปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
ajjhattapucchā, bahiddhāpucchā, ajjhattabahiddhāpucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
กุสลปุจฺฉา อกุสลปุจฺฉา
อพฺยากตปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
kusalapucchā, akusalapucchā, abyākatapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
ขนฺธปุจฺฉา ธาตุปุจฺฉา อายตนปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
khandhapucchā, dhātupucchā, āyatanapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
สติปฏฺฐานปุจฺฉา สมฺมปฺปธานปุจฺฉา
อิทฺธิปาทปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
satipaṭṭhānapucchā, sammappadhānapucchā, iddhipādapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
อินฺทฺริยปุจฺฉา พลปุจฺฉา โพชฺฌงฺคปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
indriyapucchā, balapucchā, bojjhaṅgapucchā.
อปราปิ ติสฺโส ปุจฺฉา✎ ร่าง
Aparāpi tisso pucchā—
มคฺคปุจฺฉา ผลปุจฺฉา นิพฺพานปุจฺฉา ฯ✎ ร่าง
maggapucchā, phalapucchā, nibbānapucchā.
ปุจฺฉามิ ตนฺติ ปุจฺฉามิ ตํ ยาจามิ ตํ อชฺเฌสามิ ตํ
ปสาเทมิ ตํ กถสฺสุ เมติ ปุจฺฉามิ ตํ ฯ✎ ร่าง
Pucchāmi tanti pucchāmi taṁ yācāmi taṁ ajjhesāmi taṁ pasādemi taṁ “kathayassu me”ti pucchāmi taṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 30.50
ภควาติ คารวาธิวจนเมตํ
ฯเปฯ สจฺฉิกา ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti—
ยทิทํ ภควาติ ฯ✎ ร่าง
yadidaṁ bhagavāti.
พฺรูหิ เม ตนฺติ พฺรูหิ
อาจิกฺขาหิ เทเสหิ ปญฺญเปหิ ปฏฺฐเปหิ วิวราหิ วิภชาหิ
อุตฺตานีกโรหิ ปกาเสหีติ✎ ร่าง
Brūhi metanti brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti—
ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ ฯ✎ ร่าง
pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metaṁ.
เตนาห
โส พฺราหฺมโณ✎ ร่าง
Tenāha so brāhmaṇo—
อเนชํ มูลทสฺสาวึ✎ ร่าง
“Anejaṁ mūladassāviṁ,
อิจฺจายสฺมา ปุณฺณโก)
อตฺถี ปเญฺหน อาคมํ✎ ร่าง
Atthi pañhena āgamaṁ;
กึนิสฺสิตา อิสโย มนุชา✎ ร่าง
Kiṁ nissitā isayo manujā,
ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ✎ ร่าง
Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
ยญฺญมกปฺปึสุ ปุถูธ โลเก✎ ร่าง
Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Pucchāmi taṁ bhagavā brūhi metan”ti.