เนื้อความทั้งข้อ
[๒๔๑] คำว่า ในการเห็นชัดซึ่งอรรถธรรม ความว่า พระโยคาวจร
เมื่อละกามฉันทะ ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่งเนกขัมมะ เมื่อละพยาบาท ย่อมเห็นชัด
ซึ่งอรรถแห่งความไม่พยาบาท เมื่อละถีนมิทธะ ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่งอาโลก-
*สัญญา เมื่อละอุทธัจจะ ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่งความไม่ฟุ้งซ่าน เมื่อละวิจิกิจฉา
ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่งการกำหนดธรรม เมื่อละอวิชชา ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่ง
ญาณ เมื่อละอรติ ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่งความปราโมทย์ เมื่อละนิวรณ์ ย่อม
เห็นชัดซึ่งอรรถแห่งปฐมฌาน ฯลฯ เมื่อละกิเลสทั้งปวง ย่อมเห็นชัดซึ่งอรรถแห่ง
อรหัตมรรค ฯ
ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด
เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในการประกาศธรรมต่าง ๆ เป็นอรรถสัน-
*ทัสสนญาณ ฯ
อตฺถสนฺทสฺสเนติ กามจฺฉนฺทํ ปชหนฺโต เนกฺขมฺมตฺถํ ๑-
สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Atthasandassaneti kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammatthaṁ sandasseti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 79.97
พฺยาปาทํ ปชหนฺโต อพฺยาปาทตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Byāpādaṁ pajahanto abyāpādatthaṁ sandasseti.
ถีนมิทฺธํ
ปชหนฺโต อาโลกสญฺญตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Thinamiddhaṁ pajahanto ālokasaññatthaṁ sandasseti.
อุทฺธจฺจํ ปชหนฺโต
อวิกฺเขปตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Uddhaccaṁ pajahanto avikkhepatthaṁ sandasseti.
วิจิกิจฺฉํ ปชหนฺโต ธมฺมววตฺถานตฺถํ
สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Vicikicchaṁ pajahanto dhammavavatthānatthaṁ sandasseti.
อวิชฺชํ ปชหนฺโต ญาณตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Avijjaṁ pajahanto ñāṇatthaṁ sandasseti.
อรตึ ปชหนฺโต
ปามุชฺชตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
Aratiṁ pajahanto pāmojjatthaṁ sandasseti.
นีวรเณ ปชหนฺโต ปฐมชฺฌานตฺถํ
สนฺทสฺเสติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Nīvaraṇe pajahanto paṭhamajjhānatthaṁ sandasseti …pe…
สพฺพกิเลเส ปชหนฺโต อรหตฺตมคฺคตฺถํ สนฺทสฺเสติ✎ ร่าง
sabbakilese pajahanto arahattamaggatthaṁ sandasseti.
ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
เตน วุจฺจติ✎ ร่าง
Tena vuccati—
นานาธมฺมปฺปกาสนตาปญฺญา อตฺถสนฺทสฺสเน ญาณํ ฯ✎ ร่าง
“nānādhammappakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṁ”.
—
Atthasandassanañāṇaniddeso navatiṁsatimo.
—
1.1.40. Dassanavisuddhiñāṇaniddesa