เนื้อความทั้งข้อ
[๒๔๗] ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง เป็นเจโตวิวัฏฏ-
*ญาณอย่างไร ฯ
กามฉันทะเป็นความต่าง เนกขัมมะเป็นอย่างเดียว เมื่อพระโยคาวจรคิด
ถึงความที่เนกขัมมะเป็นธรรมอย่างเดียว จิตย่อมหลีกออกจากกามฉันทะ เพราะ
ฉะนั้น ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง จึงเป็นเจโตวิวัฏฏญาณ
พยาบาทเป็นความต่าง ความไม่พยาบาทเป็นอย่างเดียว เมื่อพระโยคาวจรคิดถึง
ความที่ความไม่พยาบาทเป็นธรรมอย่างเดียว จิตย่อมหลีกออกจากพยาบาท เพราะ
ฉะนั้น ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง จึงเป็นเจโตวิวัฏฏญาณ
ถีนมิทธะเป็นความต่าง อาโลกสัญญาเป็นอย่างเดียว เมื่อพระโยคาวจรคิดถึงความ
ที่อาโลกสัญญาเป็นธรรมอย่างเดียว จิตย่อมหลีกออกจากถีนมิทธะ เพราะฉะนั้น
ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง จึงเป็นเจโตวิวัฏฏญาณ ฯลฯ
กิเลสทั้งปวงเป็นความต่าง อรหัตมรรคเป็นอย่างเดียว เมื่อพระโยคาวจรคิดถึง
ความที่อรหัตมรรคเป็นธรรมอย่างเดียว จิตย่อมหลีกออกจากกิเลสทั้งปวง เพราะ
ฉะนั้น ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง จึงเป็นเจโตวิวัฏฏญาณ ฯ
ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด
เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในธรรมเป็นเหตุหลีกออกจากความต่าง เป็น
เจโตวิวัฏฏญาณ ฯ
กถํ นานตฺเต ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ?
กามจฺฉนฺโท นานตฺตํ เนกฺขมฺมํ เอกตฺตํ✎ ร่าง
Kāmacchando nānattaṁ, nekkhammaṁ ekattaṁ.
เนกฺขมฺเมกตฺตํ เจตยโต
กามจฺฉนฺทโต จิตฺตํ วิวฏฺฏตีติ✎ ร่าง
Nekkhammekattaṁ cetayato kāmacchandato cittaṁ vivaṭṭatīti—
นานตฺเต ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ
ญาณํ✎ ร่าง
nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.
พฺยาปาโท นานตฺตํ อพฺยาปาโท เอกตฺตํ✎ ร่าง
Byāpādo nānattaṁ, abyāpādo ekattaṁ.
อพฺยาปาเทกตฺตํ
เจตยโต พฺยาปาทโต จิตฺตํ วิวฏฺฏตีติ✎ ร่าง
Abyāpādekattaṁ cetayato byāpādato cittaṁ vivaṭṭatīti—
นานตฺเต ปญฺญา
เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ✎ ร่าง
nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.
ถีนมิทฺธํ นานตฺตํ อาโลกสญฺญา เอกตฺตํ✎ ร่าง
Thinamiddhaṁ nānattaṁ, ālokasaññā ekattaṁ.
อาโลกสญฺเญกตฺตํ เจตยโต ถีนมิทฺธโต จิตฺตํ วิวฏฺฏตีติ✎ ร่าง
Ālokasaññekattaṁ cetayato thinamiddhato cittaṁ vivaṭṭatīti—
นานตฺเต
ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง
nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…
สพฺพกิเลสา นานตฺตํ
อรหตฺตมคฺโค เอกตฺตํ✎ ร่าง
sabbakilesā nānattaṁ, arahattamaggo ekattaṁ.
อรหตฺตมคฺเคกตฺตํ เจตยโต สพฺพกิเลเสหิ
จิตฺตํ วิวฏฺฏตีติ✎ ร่าง
Arahattamaggekattaṁ cetayato sabbakilesehi cittaṁ vivaṭṭatīti—
นานตฺเต ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ✎ ร่าง
nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ.
ตํ
ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง
Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.
เตน วุจฺจติ✎ ร่าง
Tena vuccati—
นานตฺเต
ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
“nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṁ”.