เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 248

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๔๘] ปัญญาในการอธิษฐาน เป็นจิตตวิวัฏฏญาณอย่างไร ฯ เมื่อพระโยคาวจรละกามฉันทะ ย่อมอธิษฐานจิตด้วยสามารถแห่ง เนกขัมมะ เมื่อละพยาบาท ย่อมอธิษฐานจิตด้วยสามารถแห่งความไม่พยาบาท เมื่อละถีนมิทธะ ย่อมอธิษฐานจิตด้วยสามารถแห่งอาโลกสัญญา ฯลฯ เมื่อละ กิเลสทั้งปวง ย่อมอธิษฐานจิตด้วยสามารถแห่งอรหัตมรรค เพราะฉะนั้น ปัญญาในการอธิษฐาน (แต่ละอย่าง) จึงเป็นจิตตวิวัฏฏญาณ (แต่ละอย่าง) ฯ ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถรู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในการอธิษฐานเป็นจิตตวิวัฏฏญาณ ฯ

ps1.1:498.1 #

กถํ อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ?

อ้างอิงPTS 1.109 · สยามรัฐ 31.160 · พุทธชยันตี 35.1.206

ps1.1:498.2 #

กามจฺฉนฺทํ ปชหนฺโต เนกฺขมฺมวเสน จิตฺตํ อธิฏฺฐาตีติ✎ ร่าง

Kāmacchandaṁ pajahanto nekkhammavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—

ps1.1:498.3 #

อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ✎ ร่าง

adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.

ps1.1:498.4 #

พฺยาปาทํ ปชหนฺโต อพฺยาปาทวเสน จิตฺตํ อธิฏฺฐาตีติ✎ ร่าง

Byāpādaṁ pajahanto abyāpādavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—

ps1.1:498.5 #

อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ✎ ร่าง

adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.

ps1.1:498.6 #

ถีนมิทฺธํ ปชหนฺโต อาโลกสญฺญาวเสน จิตฺตํ อธิฏฺฐาตีติ✎ ร่าง

Thinamiddhaṁ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—

ps1.1:498.7 #

อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง

adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ …pe…

ps1.1:498.8 #

สพฺพกิเลเส ปชหนฺโต อรหตฺตมคฺควเสน จิตฺตํ อธิฏฺฐาตีติ✎ ร่าง

sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṁ adhiṭṭhātīti—

ps1.1:498.9 #

อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ✎ ร่าง

adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ.

ps1.1:498.10 #

ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

ps1.1:498.11 #

เตน วุจฺจติ✎ ร่าง

Tena vuccati—

ps1.1:498.12 #

อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ ฯ✎ ร่าง

“adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṁ”.