เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 324

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๔] บุคคลย่อมเห็นตนในสัญญาอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นสังขาร วิญญาณ รูป เวทนา โดย ความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้เป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตนของเรานี้ นั้นแลมีอยู่ในสัญญานี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนในสัญญา เปรียบเหมือนแก้วมณี ที่เขาใส่ไว้ในขวด ... ชื่อว่าย่อมเห็นแก้วมณีในขวด ฉันใด บุคคลบางคน ในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นสังขาร วิญญาณ รูป เวทนา โดยความ เป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีสัญญาเป็นวัตถุที่ ๔ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนในสัญญาอย่างนี้ ฯ

ps1.2:55.1 #

กถํ สญฺญาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ saññāya attānaṁ samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.216 · พุทธชยันตี 35.1.276

ps1.2:55.2 #

อิเธกจฺโจ สงฺขาเร✎ ร่าง

Idhekacco saṅkhāre …

ps1.2:55.3 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:55.4 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:55.5 #

เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

vedanaṁ attato samanupassati.

ps1.2:55.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:55.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:55.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย สญฺญายาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāyā”ti.

ps1.2:55.9 #

สญฺญาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saññāya attānaṁ samanupassati.

ps1.2:55.10 #

เสยฺยถาปิ มณิ กรณฺฑเก ปกฺขิตฺโต อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.

ps1.2:55.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:55.12 #

อยํ มณิ อยํ กรณฺฑโก✎ ร่าง

“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.

ps1.2:55.13 #

อญฺโญ มณิ อญฺโญ กรณฺฑโก✎ ร่าง

Añño maṇi, añño karaṇḍako.

ps1.2:55.14 #

โส โข ปนายํ มณิ อิมสฺมึ กรณฺฑเกติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.

ps1.2:55.15 #

กรณฺฑกสฺมึ มณึ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.

ps1.2:55.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ สงฺขาเร✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco saṅkhāre …

ps1.2:55.17 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:55.18 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:55.19 #

เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

vedanaṁ attato samanupassati.

ps1.2:55.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:55.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:55.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย สญฺญายาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāyā”ti.

ps1.2:55.23 #

สญฺญาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saññāya attānaṁ samanupassati.

ps1.2:55.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:55.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:55.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:55.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:55.28 #

อยํ จตุตฺถา สญฺญาวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ catutthā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:55.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:55.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:55.31 #

เอวํ สญฺญาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ saññāya attānaṁ samanupassati.