เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 326

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๖] ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีสังขารอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นวิญญาณ รูป เวทนา สัญญา โดย ความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ตัวตนของเรา นี้นั้นแลมีสังขารด้วยสังขารนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนมีสังขาร เปรียบเหมือน ต้นไม้มีเงา บุรุษพึงพูดถึงต้นไม้นั้นอย่างนี้ ... ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นว่าต้นไม้มีเงา ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นวิญญาณ รูป เวทนา สัญญา โดยความเป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีสังขารเป็นวัตถุที่ ๒ อัตตานุทิฐิ เป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนว่า มีสังขารอย่างนี้ ฯ

ps1.2:57.1 #

กถํ สงฺขารวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.218 · ฉัฏฐสังคายนา 79.137

ps1.2:57.2 #

อิเธกจฺโจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง

Idhekacco viññāṇaṁ …

ps1.2:57.3 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:57.4 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:57.5 #

สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saññaṁ attato samanupassati.

ps1.2:57.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:57.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:57.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิเมหิ สงฺขาเรหิ สงฺขารวาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imehi saṅkhārehi saṅkhāravā”ti.

ps1.2:57.9 #

สงฺขารวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:57.10 #

เสยฺยถาปิ รุกฺโข ฉายาสมฺปนฺโน อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.

ps1.2:57.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:57.12 #

อยํ รุกฺโข อยํ ฉายา✎ ร่าง

“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.

ps1.2:57.13 #

อญฺโญ รุกฺโข อญฺญา ฉายา✎ ร่าง

Añño rukkho, aññā chāyā.

ps1.2:57.14 #

โส โข ปนายํ รุกฺโข อิมาย ฉายาย ฉายาวาติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.

ps1.2:57.15 #

ฉายาวนฺตํ รุกฺขํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.

ps1.2:57.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco viññāṇaṁ …

ps1.2:57.17 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:57.18 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:57.19 #

สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saññaṁ attato samanupassati.

ps1.2:57.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:57.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:57.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā.

ps1.2:57.23 #

อิเมหิ สงฺขาเรหิ สงฺขารวาติ✎ ร่าง

Imehi saṅkhārehi saṅkhāravā”ti.

ps1.2:57.24 #

สงฺขารวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:57.25 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:57.26 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:57.27 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:57.28 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:57.29 #

อยํ ทุติยา สงฺขารวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ dutiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:57.30 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:57.31 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:57.32 #

เอวํ สงฺขารวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ saṅkhāravantaṁ attānaṁ samanupassati.