เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 328

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๘] ปุถุชนย่อมเห็นตนในสังขารอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นวิญญาณ รูป เวทนา สัญญา โดย ความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตนของเรา นี้นั้นแลมีอยู่ในสังขารนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนในสังขาร เปรียบเหมือนแก้วมณี ที่เขาใส่ไว้ในขวด ... ชื่อว่าเห็นแก้วมณีในขวด ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นวิญญาณ รูป เวทนา สัญญา โดยความเป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีสังขารเป็นวัตถุที่ ๔ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้ เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนในสังขารอย่างนี้ ฯ

ps1.2:59.1 #

กถํ สงฺขาเรสุ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ saṅkhāresu attānaṁ samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.219 · ฉัฏฐสังคายนา 79.138

ps1.2:59.2 #

อิเธกจฺโจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง

Idhekacco viññāṇaṁ …

ps1.2:59.3 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:59.4 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:59.5 #

สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saññaṁ attato samanupassati.

ps1.2:59.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:59.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:59.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิเมสุ สงฺขาเรสูติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imesu saṅkhāresū”ti.

ps1.2:59.9 #

สงฺขาเรสุ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.

ps1.2:59.10 #

เสยฺยถาปิ มณิ กรณฺฑเก ปกฺขิตฺโต อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.

ps1.2:59.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:59.12 #

อยํ มณิ อยํ กรณฺฑโก✎ ร่าง

“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.

ps1.2:59.13 #

อญฺโญ มณิ อญฺโญ กรณฺฑโก✎ ร่าง

Añño maṇi, añño karaṇḍako.

ps1.2:59.14 #

โส โข ปนายํ มณิ อิมสฺมึ กรณฺฑเกติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.

ps1.2:59.15 #

กรณฺฑกสฺมึ มณึ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.

ps1.2:59.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ วิญฺญาณํ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco viññāṇaṁ …

ps1.2:59.17 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:59.18 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:59.19 #

สญฺญํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saññaṁ attato samanupassati.

ps1.2:59.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:59.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:59.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิเมสุ สงฺขาเรสูติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imesu saṅkhāresū”ti.

ps1.2:59.23 #

สงฺขาเรสุ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.

ps1.2:59.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:59.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:59.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:59.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:59.28 #

อยํ จตุตฺถา สงฺขารวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ catutthā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:59.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:59.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:59.31 #

เอวํ สงฺขาเรสุ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ saṅkhāresu attānaṁ samanupassati.