เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 329

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๙] ปุถุชนย่อมเห็นวิญญาณโดยความเป็นตนอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นจักขุวิญญาณ ... มโนวิญญาณ โดย ความเป็นตน คือ ย่อมเห็นมโนวิญญาณและตนไม่เป็นสองว่า มโนวิญญาณอัน ใด เราก็อันนั้น เราอันใด มโนวิญญาณก็อันนั้น เปรียบเหมือนประทีปน้ำมัน อันลุกโพลงอยู่ บุคคลย่อมเห็นเปลวไฟและแสงสว่างไม่เป็นสอง ... ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นมโนวิญญาณโดยความเป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีวิญญาณเป็นวัตถุที่ ๑ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้ เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นวิญญาณโดยความเป็นตนอย่างนี้ ฯ

ps1.2:60.1 #

กถํ วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ viññāṇaṁ attato samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.220

ps1.2:60.2 #

อิเธกจฺโจ จกฺขุวิญฺญาณํ✎ ร่าง

Idhekacco cakkhuviññāṇaṁ …

ps1.2:60.3 #

โสตวิญฺญาณํ✎ ร่าง

sotaviññāṇaṁ …

ps1.2:60.4 #

ฆานวิญฺญาณํ✎ ร่าง

ghānaviññāṇaṁ …

ps1.2:60.5 #

ชิวฺหาวิญฺญาณํ กายวิญฺญาณํ✎ ร่าง

jivhāviññāṇaṁ kāyaviññāṇaṁ …

ps1.2:60.6 #

มโนวิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

manoviññāṇaṁ attato samanupassati.

ps1.2:60.7 #

ยํ มโนวิญฺญาณํ โส อหํ✎ ร่าง

“Yaṁ manoviññāṇaṁ, so ahaṁ;

ps1.2:60.8 #

โย อหํ ตํ มโนวิญฺญาณนฺติ✎ ร่าง

yo ahaṁ, taṁ manoviññāṇan”ti—

ps1.2:60.9 #

มโนวิญฺญาณญฺจ อตฺตญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

manoviññāṇañca attañca advayaṁ samanupassati.

ps1.2:60.10 #

เสยฺยถาปิ เตลปฺปทีปสฺส ฌายโต ยา อจฺฉิ โส วณฺโณ โย วณฺโณ สา อจฺฉีติ✎ ร่าง

Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—

ps1.2:60.11 #

อจฺฉิญฺจ วณฺณญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.

ps1.2:60.12 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ มโนวิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco manoviññāṇaṁ attato samanupassati.

ps1.2:60.13 #

ยํ มโนวิญฺญาณํ โส อหํ✎ ร่าง

“Yaṁ manoviññāṇaṁ, so ahaṁ;

ps1.2:60.14 #

โย อหํ ตํ มโนวิญฺญาณนฺติ✎ ร่าง

yo ahaṁ taṁ manoviññāṇan”ti—

ps1.2:60.15 #

มโนวิญฺญาณญฺจ อตฺตญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

manoviññāṇañca attañca advayaṁ samanupassati.

ps1.2:60.16 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:60.17 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:60.18 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:60.19 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:60.20 #

อยํ ปฐมา วิญฺญาณวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ paṭhamā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:60.21 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:60.22 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:60.23 #

เอวํ วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ viññāṇaṁ attato samanupassati.