เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 330

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๓๐] ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีวิญญาณอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขารโดยความ เป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเราแต่ว่าตัวตนของเรานี้นั้น แลมีวิญญาณด้วยวิญญาณนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนว่ามีวิญญาณ เปรียบเหมือน ต้นไม้มีเงา ... ชื่อว่าย่อมเห็นต้นไม้ว่ามีเงา ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน นี้เป็น อัตตานุทิฐิมีวิญญาณเป็นวัตถุที่ ๒ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็น สังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีวิญญาณอย่างนี้ ฯ

ps1.2:61.1 #

กถํ วิญฺญาณวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.221 · พุทธชยันตี 35.1.280

ps1.2:61.2 #

อิเธกจฺโจ รูปํ✎ ร่าง

Idhekacco rūpaṁ …

ps1.2:61.3 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:61.4 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññaṁ …

ps1.2:61.5 #

สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saṅkhāre attato samanupassati.

ps1.2:61.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:61.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:61.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมินา วิญฺญาเณน วิญฺญาณวาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā iminā viññāṇena viññāṇavā”ti.

ps1.2:61.9 #

วิญฺญาณวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:61.10 #

เสยฺยถาปิ รุกฺโข ฉายาสมฺปนฺโน อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.

ps1.2:61.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:61.12 #

อยํ รุกฺโข อยํ ฉายา✎ ร่าง

“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.

ps1.2:61.13 #

อญฺโญ รุกฺโข อญฺญา ฉายา✎ ร่าง

Añño rukkho, aññā chāyā.

ps1.2:61.14 #

โส โข ปนายํ รุกฺโข อิมาย ฉายาย ฉายาวาติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.

ps1.2:61.15 #

ฉายาวนฺตํ รุกฺขํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.

ps1.2:61.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ รูปํ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco rūpaṁ …

ps1.2:61.17 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:61.18 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññaṁ …

ps1.2:61.19 #

สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saṅkhāre attato samanupassati.

ps1.2:61.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:61.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:61.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมินา วิญฺญาเณน วิญฺญาณวาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā iminā viññāṇena viññāṇavā”ti.

ps1.2:61.23 #

วิญฺญาณวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:61.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:61.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:61.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:61.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:61.28 #

อยํ ทุติยา วิญฺญาณวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ dutiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:61.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:61.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:61.31 #

เอวํ วิญฺญาณวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ viññāṇavantaṁ attānaṁ samanupassati.