เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 331

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๓๑] ปุถุชนย่อมเห็นวิญญาณในตนอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดย ความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา ก็แลในตัวตนนี้ มีวิญญาณนี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นวิญญาณในตน เปรียบเหมือนดอกไม้มีกลิ่นหอม ... ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นรูป เวทนา สัญญา สังขาร โดยความเป็นตน ... นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีวิญญาณเป็นวัตถุที่ ๓ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิปุถุชน ย่อมเห็น วิญญาณในตนอย่างนี้ ฯ

ps1.2:62.1 #

กถํ อตฺตนิ วิญฺญาณํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ attani viññāṇaṁ samanupassati?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 79.139

ps1.2:62.2 #

อิเธกจฺโจ รูปํ✎ ร่าง

Idhekacco rūpaṁ …

ps1.2:62.3 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:62.4 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññaṁ …

ps1.2:62.5 #

สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saṅkhāre attato samanupassati.

ps1.2:62.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:62.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:62.8 #

อิมสฺมิญฺจ ปน อตฺตนิ อิทํ วิญฺญาณนฺติ✎ ร่าง

Imasmiñca pana attani idaṁ viññāṇan”ti.

ps1.2:62.9 #

อตฺตนิ วิญฺญาณํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Attani viññāṇaṁ samanupassati.

ps1.2:62.10 #

เสยฺยถาปิ ปุปฺผํ คนฺธสมฺปนฺนํ อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi pupphaṁ gandhasampannaṁ assa.

ps1.2:62.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:62.12 #

อิทํ ปุปฺผํ อยํ คนฺโธ✎ ร่าง

“idaṁ pupphaṁ, ayaṁ gandho;

ps1.2:62.13 #

อญฺญํ ปุปฺผํ อญฺโญ คนฺโธ✎ ร่าง

aññaṁ pupphaṁ, añño gandho.

ps1.2:62.14 #

โส โข ปนายํ คนฺโธ อิมสฺมึ ปุปฺเผติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ gandho imasmiṁ pupphe”ti.

ps1.2:62.15 #

ปุปฺผสฺมึ คนฺธํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Pupphasmiṁ gandhaṁ samanupassati.

ps1.2:62.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ รูปํ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco rūpaṁ …

ps1.2:62.17 #

เวทนํ✎ ร่าง

vedanaṁ …

ps1.2:62.18 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññaṁ …

ps1.2:62.19 #

สงฺขาเร อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

saṅkhāre attato samanupassati.

ps1.2:62.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:62.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:62.22 #

อิมสฺมิญฺจ ปน อตฺตนิ อิทํ วิญฺญาณนฺติ✎ ร่าง

Imasmiñca pana attani idaṁ viññāṇan”ti.

ps1.2:62.23 #

อตฺตนิ วิญฺญาณํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Attani viññāṇaṁ samanupassati.

ps1.2:62.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:62.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:62.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:62.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:62.28 #

อยํ ตติยา วิญฺญาณวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ tatiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:62.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:62.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:62.31 #

เอวํ อตฺตนิ วิญฺญาณํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ attani viññāṇaṁ samanupassati.