อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป✎ ร่าง
“Imamhi bhaddake kappe,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.284
พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส✎ ร่าง
brahmabandhu mahāyaso;
กสฺสโป นาม นาเมน✎ ร่าง
Kassapo nāma gottena,
อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร ฯ✎ ร่าง
uppajji vadataṁ varo.
อนุพฺยญฺชนสมฺปนฺโน ทฺว✎ ร่าง
Anubyañjanasampanno,
ตฺตึสวรลกฺขโณ✎ ร่าง
bāttiṁsavaralakkhaṇo;
พฺยามปฺปภาปริวุโต✎ ร่าง
Byāmappabhāparivuto,
รํสิชาลสมุตฺถโต ฯ✎ ร่าง
raṁsijālasamotthaṭo.
อสฺสาเสตา ยถา จนฺโท✎ ร่าง
Assāsetā yathā cando,
สุริโย วิย ปภงฺกโร✎ ร่าง
sūriyova pabhaṅkaro;
นิพฺพาเปตา ยถา เมโฆ✎ ร่าง
Nibbāpetā yathā megho,
สาคโรว คุณากโร ฯ✎ ร่าง
sāgarova guṇākaro.
ธรณีริว สีเลน✎ ร่าง
Dharaṇīriva sīlena,
อ้างอิงPTS 2.460
หิมวาว สมาธินา✎ ร่าง
himavāva samādhinā;
อากาโส วิย ปญฺญาย✎ ร่าง
Ākāso viya paññāya,
อสงฺโค อนิโล ยถา ฯ
|๑๒๐.๘๕| อนูโน ๒- ยถ✎ ร่าง
asaṅgo anilo yathā.
าวิหาโร✎ ร่าง
Sa kadāci mahāvīro,
ปริสาสุ วิสารโท✎ ร่าง
parisāsu visārado;
สจฺจานิ สมฺปกาเสติ✎ ร่าง
Saccāni sampakāseti,
อุทฺธรนฺโต มหาชนํ ฯ✎ ร่าง
uddharanto mahājanaṁ.
ตทาหํ ๓- พาราณสิยํ✎ ร่าง
Tadā hi bārāṇasiyaṁ,
เสฏฺฐิปุตฺโต มหายโส✎ ร่าง
seṭṭhiputto mahāyaso;
อาสภํ ๔- ธนธญฺญสฺส✎ ร่าง
Āsahaṁ dhanadhaññassa,
ปหุตสฺส พหู มมํ ๕- ฯ✎ ร่าง
pahūtassa bahū tadā.
ชงฺฆวิหารํ วิจรํ✎ ร่าง
Jaṅghāvihāraṁ vicaraṁ,
มิคทายํ อุเปจฺจหํ✎ ร่าง
migadāyamupeccahaṁ;
อทฺทสํ นาถสตฺถารํ✎ ร่าง
Addasaṁ virajaṁ buddhaṁ,
เทเสนฺตํ อมตํ ปทํ ฯ✎ ร่าง
desentaṁ amataṁ padaṁ.
วิสฏฺฐกนฺตวจนํ✎ ร่าง
Visaṭṭhakantavacanaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.174
กรวิกสมสฺสรํ✎ ร่าง
karavīkasamassaraṁ;
หํสทุนฺทุภินิคฺโฆสํ✎ ร่าง
Haṁsarutehi nigghosaṁ,
วิญฺญาเปนฺตํ มหาชนํ ฯ✎ ร่าง
viññāpentaṁ mahājanaṁ.
ทิสฺวา เทวาติเทวนฺตํ✎ ร่าง
Disvā devātidevaṁ taṁ,
สุตฺวา จ มธุรํ สรํ✎ ร่าง
sutvāva madhuraṁ giraṁ;
ปหายานปฺปเก โภเค✎ ร่าง
Pahāyanappake bhoge,
ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ.
เอวํ ปพฺพชิโตวาหํ✎ ร่าง
Evaṁ pabbajito cāhaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.108
น จิเรน พหุสฺสุโต✎ ร่าง
na cirena bahussuto;
อโหสึ ธมฺมกถิโก✎ ร่าง
Ahosiṁ dhammakathiko,
วิจิตฺตปฏิภาณวา ฯ✎ ร่าง
vicittapaṭibhānavā.
มหาปริสมชฺเฌหํ ส✎ ร่าง
Mahāparisamajjhehaṁ,
ตฺถุโนว ๓- ปุนปฺปุนํ✎ ร่าง
haṭṭhacitto punappunaṁ;
วณฺณยึ เหมวณฺณสฺส✎ ร่าง
Vaṇṇayiṁ hemavaṇṇassa,
วณฺณํ วณฺณวิสารโท ฯ✎ ร่าง
vaṇṇaṁ vaṇṇavisārado.
เอส ขีณาสโว พุทฺโธ✎ ร่าง
‘Esa khīṇāsavo buddho,
อนีโฆ ฉินฺนสํสโย✎ ร่าง
anīgho chinnasaṁsayo;
สพฺพกมฺมกฺขยํ ปตฺโต✎ ร่าง
Sabbakammakkhayaṁ patto,
วิมุตฺโต ๔- อุปธิกฺขเย✎ ร่าง
vimuttopadhisaṅkhaye.
เอส โส ภควา พุทฺโธ✎ ร่าง
Esa so bhagavā buddho,
เอส สีโห อนุตฺตโร ฯ✎ ร่าง
esa sīho anuttaro;
สเทวกสฺส โลกสฺส✎ ร่าง
Sadevakassa lokassa,
พฺรหฺมจกฺกํ ปวตฺตโก✎ ร่าง
brahmacakkappavattako.
ทนฺโต ทเมตา สนฺโต จ✎ ร่าง
Danto dametā santo ca,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.286
สเมตา นิพฺพุโต อิสิ✎ ร่าง
sametā nibbuto isi;
นิพฺพาเปตา จ อสฺสตฺโถ✎ ร่าง
Nibbāpetā ca assattho,
อสฺสาเสตา มหาชนํ ฯ✎ ร่าง
assāsetā mahājanaṁ.
วีโร สูโร จ วิกฺกนฺโต✎ ร่าง
Vīro sūro ca vikkanto,
ปญฺโญ การุณิโก วสี✎ ร่าง
pañño kāruṇiko vasī;
วิชิตาวี วิชิโต ๖- จ✎ ร่าง
Vijitāvī ca sa jino,
อปฺปคพฺโภ อนาลโย ฯ✎ ร่าง
appagabbo anālayo.
อเนญฺโช อจโล ธีโร✎ ร่าง
Aneñjo acalo dhīmā,
อโมโห อสโม มุนิ✎ ร่าง
amoho asamo muni;
โธรโยฺห อุสโภ นาโค✎ ร่าง
Dhorayho usabho nāgo,
สีโห สกฺโก ครูสุปิ ฯ✎ ร่าง
sīho sakko garūsupi.
วิราโค วิมโล พฺรหฺมา✎ ร่าง
Virāgo vimalo brahmā,
วาทีสูโร รณญฺชโห✎ ร่าง
vādī sūro raṇañjaho;
อขิโล จ วิสลฺโล จ✎ ร่าง
Akhilo ca visallo ca,
อสโม วุสโภ สุจิ ฯ✎ ร่าง
asamo saṁyato suci.
พฺราหฺมโณ สมโณ นาโถ✎ ร่าง
Brāhmaṇo samaṇo nātho,
อ้างอิงPTS 2.461 · สยามรัฐ 33.175
ภิสกฺโก สลฺลสนฺธุโต✎ ร่าง
bhisakko sallakattako;
โยโธ พุทฺโธ สุตาสุโต✎ ร่าง
Yodho buddho sutāsuto,
อจโล มุทิโต สิโต ฯ
|๑๒๐.๙๘| ก✎ ร่าง
acalo mudito sito.
ตทนฺตา ๒- วหตฺตา จ✎ ร่าง
Dhātā dhatā ca santi ca,
กตฺตา เนตา ปกาสิตา✎ ร่าง
kattā netā pakāsitā;
สมฺปหํสิตา เสตฺตา ๓- จ✎ ร่าง
Sampahaṁsitā bhettā ca,
เฉตฺตา โสตา ปสํสิตา ฯ✎ ร่าง
chettā sotā pasaṁsitā.
อวิโล ๔- จ วิสลฺโล จ✎ ร่าง
Akhilo ca visallo ca,
อนีโฆ อกถํกถี✎ ร่าง
anīgho akathaṅkathī;
อเนโช วิรโช ขตฺตา✎ ร่าง
Anejo virajo kattā,
คนฺธา วตฺตา ๕- ปกาสิตา ฯ✎ ร่าง
gandhā vattā pasaṁsitā.
ตาเรตา อตฺถกาเรตา✎ ร่าง
Tāretā atthakāretā,
กาเรตา สมฺปทาริตา✎ ร่าง
kāretā sampadāritā;
ปาเปตา สหิตา✎ ร่าง
Pāpetā sahitā kantā,
หนฺตา ๗- ตาป✎ ร่าง
hantā ātāpī tāpaso.
ิตา ๘- จ วิโสสิตา ฯ
|๑๒๐.๑๐๑| สจฺจฏฺฐิโตสมสโม✎ ร่าง
Samacitto samasamo,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.288
อสหาโย ทยาลโย✎ ร่าง
asahāyo dayālayo;
อจฺเฉรมนฺโต ๑๐- อกุโห✎ ร่าง
Accherasatto akuho,
กตาวี อิสิ สตฺตโม ฯ✎ ร่าง
katāvī isisattamo.
นิติณฺณกงฺโข นิมฺมาโน✎ ร่าง
Nittiṇṇakaṅkho nimmāno,
อปฺปเมยฺโย อนูปโม✎ ร่าง
appameyyo anūpamo;
สพฺพวากฺยปถาตีโต✎ ร่าง
Sabbavākyapathātīto,
สพฺพเนยฺยนฺติโต ๑๑- ชิโน ฯ✎ ร่าง
saccaneyyantagū jino.
สตรํสีวเร ๑๒- ตสฺมึ✎ ร่าง
Sattasāravare tasmiṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.109
ปสาโท อมตาวโห✎ ร่าง
Pasādo amatāvaho;
ตสฺมา พุทฺเธ จ ธมฺเม จ✎ ร่าง
Tasmā buddhe ca dhamme ca,
สงฺเฆ สทฺธา มหตฺถิกา ฯ✎ ร่าง
Saṅghe saddhā mahatthikā’.
คุเณหิ เอวมาทีหิ✎ ร่าง
Guṇehi evamādīhi,
ติโลกสรณุตฺตมํ✎ ร่าง
tilokasaraṇuttamaṁ;
วณฺเณนฺโต ปริสมชฺเฌ✎ ร่าง
Vaṇṇento parisāmajjhe,
กถึ ธมฺมกถํ อหํ ฯ✎ ร่าง
akaṁ dhammakathaṁ ahaṁ.
ตโต จุโตหํ ตุสิเต✎ ร่าง
Tato cutāhaṁ tusite,
อนุโภตฺวา มหาสุขํ✎ ร่าง
anubhotvā mahāsukhaṁ;
ตโต จุโต มนุสฺเสสุ✎ ร่าง
Tato cuto manussesu,
ชาโต โหมิ สุคนฺธิโก ฯ✎ ร่าง
jāto homi sugandhiko.
นิสฺสาโส มุขคนฺโธ จ✎ ร่าง
Nissāso mukhagandho ca,
เทหคนฺโธ ตเถว เม
โ✎ ร่าง
dehagandho tatheva me;
ส ๑๓- จ คนฺโธว สตตํ✎ ร่าง
Sedagandho ca satataṁ,
สพฺพคนฺโธว โหติ เม ฯ✎ ร่าง
sabbagandhova hoti me.
มุขคนฺโธ สทา มยฺหํ✎ ร่าง
Mukhagandho sadā mayhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.176
ปทุมุปฺปลจมฺปโก
อต✎ ร่าง
padumuppalacampako;
ิกนฺโต ๑- สทา วาติ✎ ร่าง
Parisanto sadā vāti,
สรีโร จ ตเถว เม ฯ✎ ร่าง
sarīro ca tatheva me.
คุณตฺถวสฺส สพฺพนฺตํ✎ ร่าง
Guṇatthavassa sabbantaṁ,
ผลนฺตํ ปรมพฺภุตํ✎ ร่าง
Phalaṁ tu paramabbhutaṁ;
เอกคฺคมนสา สพฺเพ ภาส✎ ร่าง
Ekaggamanasā sabbe,
ิตสฺส ๒- สุณาถ เม ฯ✎ ร่าง
Vaṇṇayissaṁ suṇātha me.
คุณํ พุทฺธสฺส วตฺวาน✎ ร่าง
Guṇaṁ buddhassa vatvāna,
อ้างอิงPTS 2.462
หิตายนํ✎ ร่าง
hitāya ca na sadisaṁ;
สุขาวหํ
สุจิตฺโต ๔- โหมิ สพฺพตฺถ✎ ร่าง
Sukhito homi sabbattha,
สงฺโฆ วีรสมาสุโต ๕- ฯ✎ ร่าง
saṅgho vīrasamāyuto.
ยสสฺสี สุขิโต กนฺโต✎ ร่าง
Yasassī sukhito kanto,
ชุติมา ปิยทสฺสโน✎ ร่าง
jutimā piyadassano;
วตฺตา อปริภูโต จ✎ ร่าง
Vattā aparibhūto ca,
นิทฺโทโส ปญฺญวา ตถา ฯ✎ ร่าง
niddoso paññavā tathā.
ขีเณ ปาสุสิ ๖- นิพฺพานํ✎ ร่าง
Khīṇe āyusi nibbānaṁ,
สุลภํ พุทฺธภตฺตินํ✎ ร่าง
sulabhaṁ buddhabhattino;
เตสํ เหตุํ ปวกฺขามิ✎ ร่าง
Tesaṁ hetuṁ pavakkhāmi,
ตํ สุณาถ ยถาตถํ ฯ✎ ร่าง
taṁ suṇātha yathātathaṁ.
สนฺตํ ยสํ ภควโต✎ ร่าง
Santaṁ yasaṁ bhagavato,
วิจินา ๘- อภิวาทยํ
ย✎ ร่าง
vidhinā abhivādayaṁ;
ตฺถ ๙- ยตฺถุปปนฺโนปิ✎ ร่าง
Tattha tatthūpapannopi,
ยสสฺสี เตน โหมหํ ฯ✎ ร่าง
yasassī tena homahaṁ.
ทุกฺขสฺสนฺตกรํ พุทฺธํ✎ ร่าง
Dukkhassantakaraṁ buddhaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.290
ธมฺมํ สนฺตํ อสงฺขตํ✎ ร่าง
dhammaṁ santamasaṅkhataṁ;
วณฺณยํ สุขโท อาสึ✎ ร่าง
Vaṇṇayaṁ sukhado āsiṁ,
สตฺตานํ สุขิโต ตโต ฯ✎ ร่าง
sattānaṁ sukhito tato.
คุณํ วทนฺโต พุทฺธสฺส✎ ร่าง
Guṇaṁ vadanto buddhassa,
พุทฺธปีติสมายุโต✎ ร่าง
buddhapītisamāyuto;
สกนฺติ ๑๐- ปรกนฺติ จ อาส✎ ร่าง
Sakantiṁ parakantiñca,
ึ เตน จ กนฺติมา ฯ✎ ร่าง
janayiṁ tena kantimā.
ชิโน โย ๑๑- ติตฺถิกาติณฺโณ✎ ร่าง
Jino te titthikākiṇṇe,
อภิภุยฺย กุติตฺถิเย✎ ร่าง
abhibhuyya kutitthiye;
คุณํ วทนฺโต โถเมสึ✎ ร่าง
Guṇaṁ vadanto jotesiṁ,
นายกํ ชุติมา ตโต ฯ✎ ร่าง
nāyakaṁ jutimā tato.
ปิยงฺการึ ชนสฺสาปิ✎ ร่าง
Piyakārī janassāpi,
สมฺพุทฺธสฺส คุณํ วทํ✎ ร่าง
sambuddhassa guṇaṁ vadaṁ;
สรทิว สสงฺโกหํ✎ ร่าง
Saradova sasaṅkohaṁ,
เตนาสึ ปิยทสฺสโน ฯ✎ ร่าง
tenāsiṁ piyadassano.
ยถาสตฺติวเสนาหํ✎ ร่าง
Yathāsattivasenāhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.177 · ฉัฏฐสังคายนา 58.110
สพฺพวาจาหิ สนฺถวึ✎ ร่าง
sabbavācāhi santhaviṁ;
สุคตํ เตน วงฺคีโส✎ ร่าง
Sugataṁ tena vāgiso,
วิจิตฺตปฏิภาณวา ฯ✎ ร่าง
vicittapaṭibhānavā.
เย พาลา วิมตึ ปตฺตา✎ ร่าง
Ye bālā vimatiṁ pattā,
ปริโภนฺติ มหามุนึ✎ ร่าง
paribhonti mahāmuniṁ;
นิคฺคหึ เต สธมฺเมน✎ ร่าง
Niggahiṁ te saddhammena,
ปริภูเตน เตนหํ ฯ✎ ร่าง
paribhūto na tenahaṁ.
พุทฺธวณฺเณหิ สตฺตานํ✎ ร่าง
Buddhavaṇṇena sattānaṁ,
กิเลเส อปเนสหํ✎ ร่าง
kilese apanesahaṁ;
นิกฺกิเลสมโน โหมิ✎ ร่าง
Nikkilesamano homi,
ตสฺส กมฺมสฺส วาหสา ฯ✎ ร่าง
tassa kammassa vāhasā.
โสตูนํ พุทฺธิมชนึ✎ ร่าง
Sotūnaṁ vuddhimajaniṁ,
อ้างอิงPTS 2.463
พุทฺธานุสฺสติเทสโก✎ ร่าง
buddhānussatidesako;
เตนาปิจาสึ ๑- สปฺปญฺโญ✎ ร่าง
Tenāhamāsiṁ sappañño,
นิปุณตฺถวิปสฺสโก ฯ✎ ร่าง
nipuṇatthavipassako.
สพฺพาสวปริกฺขีโณ✎ ร่าง
Sabbāsavaparikkhīṇo,
ติณฺณสํสารสาคโร✎ ร่าง
tiṇṇasaṁsārasāgaro;
วสี ๒- จ อนุปาทาโน✎ ร่าง
Sikhīva anupādāno,
ปาปุณิสฺสามิ นิพฺพุตึ ฯ✎ ร่าง
pāpuṇissāmi nibbutiṁ.
อิมสฺมึเยว กปฺปสฺมึ✎ ร่าง
Imasmiṁyeva kappasmiṁ,
ยมหํ สนฺถวึ ชินํ✎ ร่าง
yamahaṁ santhaviṁ jinaṁ;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhavaṇṇassidaṁ phalaṁ.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุคนฺโธ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sugandho thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
สุคนฺธตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เตนาหมาสึ ฯ ๒ ม. ยุ. สิขีว ฯ
อ✎ ร่าง
Sugandhattherassāpadānaṁ dasamaṁ.
—
Tiṇadāyakavaggo tepaññāsamo.
ุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
ติณโท เวจฺจโท เจว✎ ร่าง
Tiṇado mañcado ceva,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.178 · พุทธชยันตี 37.1.292
สรณพฺภญฺชนมฺปโท✎ ร่าง
saraṇabbhañjanappado;
สุปโฏ ทณฺฑทายี จ✎ ร่าง
Supaṭo daṇḍadāyī ca,
เนลปูชี ตเถว จ ฯ✎ ร่าง
nelapūjī tatheva ca.
โพธิสมฺมชฺชโกมณฺโฑ✎ ร่าง
Bodhisammajjako maṇḍo,
สุคนฺโธ ทสโม ทิโช✎ ร่าง
sugandho dasamoti ca;
คาถาสตํ สเตวีสํ✎ ร่าง
Gāthāsataṁ satevīsaṁ,
คณิตํ เจตฺถ สพฺพโส ฯ
ติณ✎ ร่าง
gaṇitañcettha sabbaso.
ทายกวคฺโค เตปญฺญาโส ฯ
---------------------
จตุปญฺญาสโม✎ ร่าง
Therāpadāna
กจฺจายนวคฺโค
ปฐมํ✎ ร่าง
Kaccāyanavagga
มหากจฺจายนตฺเถราปทานํ✎ ร่าง
1 Mahākaccāyanattheraapadāna
—
“Padumuttaro nāma jino,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.179 · ฉัฏฐสังคายนา 58.111