อิโต สตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
“Ito satasahassamhi,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.182
กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก✎ ร่าง
kappe uppajji nāyako;
อโนมนาโม อมิโต✎ ร่าง
Anomanāmo amito,
นาเมน ปทุมุตฺตโร ฯ✎ ร่าง
nāmena padumuttaro.
ปทุมาการวทโน✎ ร่าง
Padumākāravadano,
ปทุมามลสุจฺฉวี✎ ร่าง
padumāmalasucchavī;
โลเกนานูปลิตฺโต จ✎ ร่าง
Lokenānupalittova,
โตเยน ปทุมํ ยถา ฯ
|๑๒๒.๓๐| ธ✎ ร่าง
toyena padumaṁ yathā.
ีโร ปทุมปตฺตกฺโข✎ ร่าง
Vīro padumapattakkho,
กนฺโต จ ปทุมํ ยถา✎ ร่าง
kanto ca padumaṁ yathā;
ปทุมุตฺตรคนฺโธ จ✎ ร่าง
Padumuttaragandhova,
ตสฺมา โส ปทุมุตฺตโร ฯ✎ ร่าง
tasmā so padumuttaro.
โลกเชฏฺโฐ จ นิมฺมาโน✎ ร่าง
Lokajeṭṭho ca nimmāno,
อนฺธานํ นยนูปโม✎ ร่าง
andhānaṁ nayanūpamo;
สนฺตเวโส คุณนิธิ✎ ร่าง
Santaveso guṇanidhi,
กรุณามติสาคโร ฯ✎ ร่าง
karuṇāmatisāgaro.
ส กทาปิ มหาวีโร✎ ร่าง
Sa kadāci mahāvīro,
พฺรหฺมาสุราสุรอจฺฉิโต✎ ร่าง
brahmāsurasuraccito;
สเทวมนุชากิณฺเณ✎ ร่าง
Sadevamanujākiṇṇe,
ชนมชฺเฌ ชนุตฺตโม ๓- ฯ✎ ร่าง
janamajjhe jinuttamo.
วทเนน สุคนฺเธน✎ ร่าง
Vadanena sugandhena,
มธุเรน สุเตน ๔- จ✎ ร่าง
madhurena rutena ca;
รญฺชยํ ปริสํ สพฺพํ✎ ร่าง
Rañjayaṁ parisaṁ sabbaṁ,
สนฺถวิ สาวกํ สกํ ฯ✎ ร่าง
santhavī sāvakaṁ sakaṁ.
สทฺธาธิมุตฺโต สุมติ✎ ร่าง
Saddhādhimutto sumati,
อ้างอิงPTS 2.466
มม ทสฺสนสาลโย✎ ร่าง
mama dassanalālaso;
นตฺถิ เอตาทิโส อญฺโญ✎ ร่าง
Natthi etādiso añño,
ยถายํ ภิกฺขุ วกฺกลิ ฯ✎ ร่าง
yathāyaṁ bhikkhu vakkali.
ตทาหํ หํสวติยา✎ ร่าง
Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ,
นคเร พฺราหฺมณสฺสตฺรโช✎ ร่าง
nagare brāhmaṇatrajo;
หุตฺวา สุตฺวา จ ตํ วากฺยํ✎ ร่าง
Hutvā sutvā ca taṁ vākyaṁ,
ตณฺฐานํ อภิโรจยึ ฯ✎ ร่าง
taṁ ṭhānamabhirocayiṁ.
สสาวกนฺตํ วิมลํ✎ ร่าง
Sasāvakaṁ taṁ vimalaṁ,
นิมนฺเตตฺวา ตถาคตํ✎ ร่าง
nimantetvā tathāgataṁ;
สตฺตาหํ โภชยิตฺวาน✎ ร่าง
Sattāhaṁ bhojayitvāna,
ทุสฺเสหิ ฉาทยึ ตทา ฯ✎ ร่าง
dussehacchādayiṁ tadā.
นิปจฺจ สิรสา ตสฺส✎ ร่าง
Nipacca sirasā tassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.183 · ฉัฏฐสังคายนา 58.114
อนนฺตคุณสาคเร✎ ร่าง
anantaguṇasāgare;
นิมุคฺโค ปีติสมฺปุณฺโณ✎ ร่าง
Nimuggo pītisampuṇṇo,
อิมํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
โย โส ตยา สนฺถวิโต✎ ร่าง
‘Yo so tayā santhavito,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.298
อิธ ๑- สทฺธาธิมุตฺโต อิสิ✎ ร่าง
ito sattamake muni;
ภิกฺขุ สทฺธาวตํ อคฺโค✎ ร่าง
Bhikkhu saddhāvataṁ aggo,
ตาทิโสหํ ๒- มหามุนิ ฯ✎ ร่าง
tādiso homahaṁ mune’.
เอวํ วุตฺเต มหาวีโร✎ ร่าง
Evaṁ vutte, mahāvīro,
อนาวรณทสฺสโน✎ ร่าง
anāvaraṇadassano;
อิมํ วากฺยํ อุทีรยิ✎ ร่าง
Imaṁ vākyaṁ udīresi,
ปริสาย มหามุนิ ฯ✎ ร่าง
parisāya mahāmuni.
ปสฺสเถตํ มาณวกํ✎ ร่าง
‘Passathetaṁ māṇavakaṁ,
ปีตมฏฺฐนิวาสนํ✎ ร่าง
pītamaṭṭhanivāsanaṁ;
เหมยญฺโญปจิตงฺคํ✎ ร่าง
Hemayaññopacitaṅgaṁ,
ชนเนตฺตมโนหรํ ฯ✎ ร่าง
jananettamanoharaṁ.
เอโส อนาคตทฺธาเน✎ ร่าง
Eso anāgataddhāne,
โคตมสฺส มเหสิโน✎ ร่าง
gotamassa mahesino;
อคฺโค สทฺธาธิมุตฺตานํ✎ ร่าง
Aggo saddhādhimuttānaṁ,
สาวโกยํ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
sāvakoyaṁ bhavissati.
เทวภูโต มนุสฺโส วา✎ ร่าง
Devabhūto manusso vā,
สพฺพสนฺตาปวชฺชิโต✎ ร่าง
sabbasantāpavajjito;
สพฺพโภคปริพฺยุโฬฺห✎ ร่าง
Sabbabhogaparibyūḷho,
สุขิโต สํสริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
sukhito saṁsarissati.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
วกฺกลิ นาม นาเมน✎ ร่าง
Vakkali nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
เตน กมฺมวิเสเสน✎ ร่าง
Tena kammavisesena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsamagacchahaṁ.
สพฺพตฺถ สุขิโต หุตฺวา✎ ร่าง
Sabbattha sukhito hutvā,
สํสรนฺโต ภวาภเว✎ ร่าง
saṁsaranto bhavābhave;
สาวตฺถิยํ ปุเร ชาโต✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ pure jāto,
กุเล อญฺญตเร อหํ ฯ✎ ร่าง
kule aññatare ahaṁ.
โนนิตํ สุขุมาลํ มํ ฐิ✎ ร่าง
Nonītasukhumālaṁ maṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.184
ตํ ๑- ปลฺลวโกมลํ✎ ร่าง
jātapallavakomalaṁ;
มาตา ๒- อุตฺตานสยนํ✎ ร่าง
Mandaṁ uttānasayanaṁ,
ปิสาจภยตชฺชิตา ฯ✎ ร่าง
pisācībhayatajjitā.
ปาทมูเล มเหสิสฺส✎ ร่าง
Pādamūle mahesissa,
สยาเปสิ ๓- ทินมานสา✎ ร่าง
sāyesuṁ dīnamānasā;
อิมํ ททามิ เต นาถ✎ ร่าง
‘Imaṁ dadāma te nātha,
สรณํ โหหิ นายก ฯ✎ ร่าง
saraṇaṁ hohi nāyaka’.
ตทา ปฏิคฺคหิ โส มํ✎ ร่าง
Tadā paṭiggahi so maṁ,
อ้างอิงPTS 2.467
ภีตานํ สรโณ มุนิ✎ ร่าง
bhītānaṁ saraṇo muni;
ชาลินา จกฺกงฺกิเตน✎ ร่าง
Jālinā cakkaṅkitena,
มุทุโกมลปาณินา ฯ✎ ร่าง
mudukomalapāṇinā.
ตทา ปภูติ ชาโตหํ✎ ร่าง
Tadā pabhuti tenāhaṁ,
อรกฺเขยฺเยน รกฺขิโต✎ ร่าง
arakkheyyena rakkhito;
สพฺพพฺยาธิวินิมุตฺโต✎ ร่าง
Sabbaveravinimutto,
สุเขน ปริวุตฺถิโต ๗- ฯ✎ ร่าง
sukhena parivuddhito.
สุคเตน วินาภูโต✎ ร่าง
Sugatena vinā bhūto,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.115
อุกฺกณฺฐามิ มุหุตฺตกํ✎ ร่าง
ukkaṇṭhāmi muhuttakaṁ;
ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ✎ ร่าง
Jātiyā sattavassohaṁ,
ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ.
สพฺพปารมิสมฺภูตํ✎ ร่าง
Sabbapāramisambhūtaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.300
นีลกฺขินยนํ วรํ✎ ร่าง
nīlakkhinayanaṁ varaṁ;
รูปํ สพฺพํ สุภากิณฺณํ✎ ร่าง
Rūpaṁ sabbasubhākiṇṇaṁ,
อติตฺโต วิหรามหํ ๙- ฯ✎ ร่าง
atitto viharāmahaṁ.
พุทฺธรูปรตึ ญตฺวา✎ ร่าง
Buddharūparatiṁ ñatvā,
ตทา โอวทิ มํ ชิโน✎ ร่าง
tadā ovadi maṁ jino;
อลํ วกฺกลิ กึ รูเป✎ ร่าง
‘Alaṁ vakkali kiṁ rūpe,
รมเส พาลนนฺทิเต ฯ✎ ร่าง
ramase bālanandite.
โย หิ ปสฺสติ สทฺธมฺมํ✎ ร่าง
Yo hi passati saddhammaṁ,
โส มํ ปสฺสติ ปณฺฑิโต✎ ร่าง
so maṁ passati paṇḍito;
อปสฺสมาโน สทฺธมฺมํ✎ ร่าง
Apassamāno saddhammaṁ,
มํ ปสฺสํปิ น ปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
maṁ passampi na passati.
อนนฺตาทีนโว กาโย✎ ร่าง
Anantādīnavo kāyo,
วิสรุกฺขสมูปโม✎ ร่าง
visarukkhasamūpamo;
อาวาโส สพฺพโรคานํ✎ ร่าง
Āvāso sabbarogānaṁ,
ปุญฺโช ทุกฺขสฺส เกวโล ฯ✎ ร่าง
puñjo dukkhassa kevalo.
นิพฺพินฺทิย ตโต รูเป✎ ร่าง
Nibbindiya tato rūpe,
ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ✎ ร่าง
khandhānaṁ udayabbayaṁ;
ปสฺสํ ๑๐- สพฺพกิเลสานํ✎ ร่าง
Passa upakkilesānaṁ,
สุเขนนฺตํ คมิสฺสสิ ฯ✎ ร่าง
sukhenantaṁ gamissasi’.
เอวํ เตนานุสิฏฺโฐหํ✎ ร่าง
Evaṁ tenānusiṭṭhohaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.185
นายเกน หิเตสินา✎ ร่าง
nāyakena hitesinā;
คิชฺฌกูฏํ สมารุยฺห✎ ร่าง
Gijjhakūṭaṁ samāruyha,
ฌายามิ คิริกนฺทเร ๑- ฯ✎ ร่าง
jhāyāmi girikandare.
ฐิโต ปพฺพตปาทมฺหิ✎ ร่าง
Ṭhito pabbatapādamhi,
อสฺสาสยํ ๒- มหามุนิ✎ ร่าง
assāsayi mahāmuni;
วกฺกลีติ ชินาโวจ✎ ร่าง
Vakkalīti jino vācaṁ,
ตํ สุตฺวา มุทิโต อหํ ฯ✎ ร่าง
taṁ sutvā mudito ahaṁ.
ปกฺขนฺทึ เสลปพฺภาเร✎ ร่าง
Pakkhandiṁ selapabbhāre,
อเนกสตโปริเส✎ ร่าง
anekasataporise;
ตทา พุทฺธานุภาเวน✎ ร่าง
Tadā buddhānubhāvena,
สุเขเนว มหึ คโต ฯ✎ ร่าง
sukheneva mahiṁ gato.
ปุนาปิ ธมฺมํ เทเสติ✎ ร่าง
Punopi dhammaṁ deseti,
ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ✎ ร่าง
khandhānaṁ udayabbayaṁ;
ตมหํ ธมฺมมญฺญาย✎ ร่าง
Tamahaṁ dhammamaññāya,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
สุมหาปุริสมชฺเฌ✎ ร่าง
Sumahāparisamajjhe,
ตทา มํ จรณนฺตโก✎ ร่าง
tadā maṁ caraṇantago;
อคฺคํ สทฺธาธิมุตฺตานํ✎ ร่าง
Aggaṁ saddhādhimuttānaṁ,
ปญฺญาเปติ มหามติ ฯ✎ ร่าง
paññapesi mahāmati.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
ยํ กมฺมมกรึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ kammamakariṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.468
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.116 · พุทธชยันตี 37.1.302
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วกฺกลิ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā vakkalitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.
วกฺกลิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. คิรินิทฺทเร ฯ ๒ ม. อสฺสาสยิ ฯ โป. มมหาสํ ฯ ยุ. มมาหส ฯ ๓ ม.@ยุ. ชิโนวาจํ ฯ ๔ ม. จรณนฺตโค ฯ ยุ. มรณนฺตโค ฯ
ตติยํ มหากปฺปินตฺ✎ ร่าง
Vakkalittherassāpadānaṁ dutiyaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna