—
8 Uruveḷakassapattheraapadāna
ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน✎ ร่าง
“Padumuttaro nāma jino,
อ้างอิงPTS 2.481 · ฉัฏฐสังคายนา 58.130
สพฺพโลกวิทู มุนิ✎ ร่าง
sabbalokavidū muni;
อิโต สตสหสสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Ito satasahassamhi,
กปฺเป อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา ฯ✎ ร่าง
kappe uppajji cakkhumā.
โอวาทโก วิญฺญาปโก✎ ร่าง
Ovādako viññāpako,
ตารโก สพฺพปาณินํ✎ ร่าง
tārako sabbapāṇinaṁ;
เทสนากุสโล พุทฺโธ✎ ร่าง
Desanākusalo buddho,
ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ✎ ร่าง
tāresi janataṁ bahuṁ.
อนุกมฺปโก การุณิโก✎ ร่าง
Anukampako kāruṇiko,
หิเตสี สพฺพปาณินํ✎ ร่าง
hitesī sabbapāṇinaṁ;
สมฺปตฺเต ติตฺถิเย สพฺเพ✎ ร่าง
Sampatte titthiye sabbe,
ปญฺจสีเล ปติฏฺฐหิ ฯ✎ ร่าง
pañcasīle patiṭṭhapi.
เอวํ นิรากุลํ อาสิ✎ ร่าง
Evaṁ nirākulaṁ āsi,
สุญฺญตํ ติตฺถิเยหิ จ✎ ร่าง
suññataṁ titthiyehi ca;
วิจิตฺตํ อรหนฺเตหิ✎ ร่าง
Vicittaṁ arahantehi,
วสีภูเตหิ ตาทิภิ ฯ✎ ร่าง
vasībhūtehi tādibhi.
รตนานฏฺฐปญฺญาสํ✎ ร่าง
Ratanānaṭṭhapaññāsaṁ,
อุคฺคโต โส มหามุนิ✎ ร่าง
uggato so mahāmuni;
กญฺจนคฺฆิยสงฺกาโส✎ ร่าง
Kañcanagghiyasaṅkāso,
พตฺตึสวรลกฺขโณ ฯ✎ ร่าง
bāttiṁsavaralakkhaṇo.
วสฺสสตสหสฺสานิ✎ ร่าง
Vassasatasahassāni,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.332
อายุ วิชฺชติ ตาวเท✎ ร่าง
āyu vijjati tāvade;
ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส✎ ร่าง
Tāvatā tiṭṭhamāno so,
ตาเรสิ ชนตํ พหุํ ฯ✎ ร่าง
tāresi janataṁ bahuṁ.
ตทาหํ หํสวติยา✎ ร่าง
Tadāhaṁ haṁsavatiyā,
พฺราหฺมโณ สาธุสมฺมโต✎ ร่าง
brāhmaṇo sādhusammato;
อุเปจฺจ โลกปชฺโชตํ✎ ร่าง
Upecca lokapajjotaṁ,
อสฺโสสึ ธมฺมเทสนํ ฯ✎ ร่าง
assosiṁ dhammadesanaṁ.
ตทา มหาปริสติ✎ ร่าง
Tadā mahāparisatiṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.207
มหาปุริสสาวกํ✎ ร่าง
mahāparisasāvakaṁ;
ฐเปนฺตํ เอตทคฺคมฺหิ✎ ร่าง
Ṭhapentaṁ etadaggamhi,
สุตฺวาน มุทิโต อหํ ฯ✎ ร่าง
sutvāna mudito ahaṁ.
มหตา ปริวาเรน✎ ร่าง
Mahatā parivārena,
นิมนฺเตตฺวา มหาชินํ✎ ร่าง
nimantetvā mahājinaṁ;
พฺราหฺมณานํ สหสฺเสน✎ ร่าง
Brāhmaṇānaṁ sahassena,
สห ทานมทาสหํ ฯ✎ ร่าง
sahadānamadāsahaṁ.
มหาทานํ ททิตฺวาน✎ ร่าง
Mahādānaṁ daditvāna,
อภิวาทิย นายกํ✎ ร่าง
abhivādiya nāyakaṁ;
เอกมนฺตํ ฐิโต หฏฺโฐ✎ ร่าง
Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,
อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
ตยิ สทฺธาย เม วีร✎ ร่าง
‘Tayi saddhāya me vīra,
อธิการคุเณน จ✎ ร่าง
adhikāraguṇena ca;
ปริสา มหตี โหตุ✎ ร่าง
Parisā mahatī hotu,
นิพฺพตฺตสฺส ตหึ ตหึ ฯ✎ ร่าง
nibbattassa tahiṁ tahiṁ’.
ตทา อโวจ ปริสํ✎ ร่าง
Tadā avoca parisaṁ,
คชคชฺชิตสุสฺสโร✎ ร่าง
gajagajjitasussaro;
กรวิกรุโท ๑- สตฺถา✎ ร่าง
Karavīkaruto satthā,
เอตํ ปสฺสถ พฺราหฺมณํ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ passatha brāhmaṇaṁ.
เหมวณฺณํ มหาพาหุํ✎ ร่าง
Hemavaṇṇaṁ mahābāhuṁ,
กมลานนโลจนํ✎ ร่าง
kamalānanalocanaṁ;
อุทฺธคฺคตนุชํ หฏฺฐํ✎ ร่าง
Udaggatanujaṁ haṭṭhaṁ,
สทฺธาวนฺตํ คุเณ มม ฯ✎ ร่าง
saddhavantaṁ guṇe mama.
เอส ปตฺถยิ ๒- ตํ ฐานํ✎ ร่าง
Esa patthayate ṭhānaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.131
สีหสรสฺส ๓- ภิกฺขุโน✎ ร่าง
sīhaghosassa bhikkhuno;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน✎ ร่าง
Anāgatamhi addhāne,
ลจฺฉเสตํ มโนรถํ ฯ✎ ร่าง
lacchase taṁ manorathaṁ.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
อ้างอิงPTS 2.482
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
กสฺสโป นาม นาเมน✎ ร่าง
Kassapo nāma gottena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
อิโต เทฺวนวุเต กปฺเป✎ ร่าง
Ito dvenavute kappe,
อหุ สตฺถา อนุตฺตโร✎ ร่าง
ahu satthā anuttaro;
อนูปโม อสทิโส✎ ร่าง
Anūpamo asadiso,
ผุสฺโส โลกคฺคนายโก ฯ✎ ร่าง
phusso lokagganāyako.
โส เว ๑- สพฺพตมํ หนฺตฺวา✎ ร่าง
So ca sabbaṁ tamaṁ hantvā,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.208
วิชเฏตฺวา มหาชฏํ✎ ร่าง
vijaṭetvā mahājaṭaṁ;
วสฺสเต อมตํ วุฏฺฐึ✎ ร่าง
Vassate amataṁ vuṭṭhiṁ,
ตปฺปยนฺโต สเทวกํ ฯ✎ ร่าง
tappayanto sadevakaṁ.
ตทา มยํ ๒- พาราณสิยํ✎ ร่าง
Tadā hi bārāṇasiyaṁ,
ราชามจฺจา ๓- อาหุมฺหเส✎ ร่าง
rājā paccā ahumhase;
ภาตโรมฺห ตโย สพฺเพ✎ ร่าง
Bhātaromha tayo sabbe,
สํวิสฺสฏฺฐาว ราชิโน ฯ✎ ร่าง
saṁvisaṭṭhāva rājino.
วีรงฺครูปา พลิโน✎ ร่าง
Vīraṅgarūpā balino,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.334
สงฺคาเม อปราชิตา✎ ร่าง
saṅgāme aparājitā;
ตทา กุปิตปจฺจนฺโต✎ ร่าง
Tadā kupitapaccanto,
อเมฺห อาห มหีปติ ฯ✎ ร่าง
amhe āha mahīpati.
เอถ คนฺตฺวาน ปจฺจนฺตํ✎ ร่าง
‘Etha gantvāna paccantaṁ,
สาเธตฺวา อวนิพลํ✎ ร่าง
sodhetvā aṭṭavībalaṁ;
เขมํ เม วิชิตํ กตฺวา✎ ร่าง
Khemaṁ vijiritaṁ katvā,
ปุนเรถาติ สาสถ ๕- ฯ✎ ร่าง
puna dethāti bhāsatha’.
ตโต มยํ อโวจุมฺห✎ ร่าง
Tato mayaṁ avocumha,
ยทิ เทยฺยาสิ นายกํ✎ ร่าง
yadi deyyāsi nāyakaṁ;
อุปฏฺฐานาย อมฺหากํ✎ ร่าง
Upaṭṭhānāya amhākaṁ,
สาธยิสฺสาม เต ๖- ตโต ฯ✎ ร่าง
sādhayissāma vo tato.
ตโต มยํ ลทฺธวรา✎ ร่าง
Tato mayaṁ laddhavarā,
ภูมิปาเลน เปสิตา✎ ร่าง
bhūmipālena pesitā;
นิกฺขิตฺตสตฺถํ ปจฺจนฺตํ✎ ร่าง
Nikkhittasatthaṁ paccantaṁ,
กตฺวา ปุนรุเปจฺจ ๗- ตํ ฯ✎ ร่าง
katvā punarupacca taṁ.
ยาจิตฺวา สตฺถุปฏฺฐานํ✎ ร่าง
Yācitvā satthupaṭṭhānaṁ,
ราชานํ โลกนายกํ✎ ร่าง
rājānaṁ lokanāyakaṁ;
มุนิวรํ ๘- ลภิตฺวาน✎ ร่าง
Munivīraṁ labhitvāna,
ยาวชีวํ ยชิมฺห ๙- ตํ ฯ✎ ร่าง
yāvajīvaṁ yajimha taṁ.
มหคฺฆานิ จ วตฺถานิ✎ ร่าง
Mahagghāni ca vatthāni,
ปณีตานิ รสานิ จ✎ ร่าง
paṇītāni rasāni ca;
เสนาสนานิ รมฺมานิ✎ ร่าง
Senāsanāni rammāni,
เภสชฺชานิ หิตานิ จ ฯ✎ ร่าง
bhesajjāni hitāni ca.
ทตฺวา สสงฺฆมุนิโน✎ ร่าง
Datvā sasaṅghamunino,
ธมฺเมนุปฺปาทิตานิ โน✎ ร่าง
dhammenuppāditāni no;
สีลวนฺโต การุณิกา✎ ร่าง
Sīlavanto kāruṇikā,
ภาวนายุตฺตมานสา ฯ✎ ร่าง
bhāvanāyuttamānasā.
สทา ปริจริตฺวาน✎ ร่าง
Saddhā paricaritvāna,
เมตฺตจิตฺเตน นายกํ✎ ร่าง
mettacittena nāyakaṁ;
นิพฺพุเต ตมฺหิ โลกคฺเค✎ ร่าง
Nibbute tamhi lokagge,
ปูชํ กตฺวา ยถาพลํ ฯ✎ ร่าง
pūjaṁ katvā yathābalaṁ.
ตโต จุตา ตาวตึสํ✎ ร่าง
Tato cutā santusitaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.209 · ฉัฏฐสังคายนา 58.132
คตา ตตฺถ มหาสุขํ✎ ร่าง
gatā tattha mahāsukhaṁ;
อนุภูตา มยํ สพฺเพ✎ ร่าง
Anubhūtā mayaṁ sabbe,
พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhapūjāyidaṁ phalaṁ.
มาลากาโร ๒- ยถาล✎ ร่าง
Māyākāro yathā raṅge,
อ้างอิงPTS 2.483
ทฺโธ ทสฺเสติ วิกตึ พหุํ✎ ร่าง
dassesi vikatiṁ bahuṁ;
ตถา ภเว ภวนฺโตหํ✎ ร่าง
Tathā bhave bhamantohaṁ,
วิเทหาธิปตี อหุ ฯ✎ ร่าง
videhādhipatī ahuṁ.
คุณาเจลสฺส วาเกฺยน✎ ร่าง
Guṇāceḷassa vākyena,
มิจฺฉาทิฏฺฐิหตาสโย✎ ร่าง
micchādiṭṭhigatāsayo;
นรกมคฺคมารุโฬฺห✎ ร่าง
Narakaṁ maggamārūḷho,
รุจาย มม ธีตุยา ฯ✎ ร่าง
rucāya mama dhītuyā.
โอวาทํ นาทยิตฺวาน✎ ร่าง
Ovādaṁ nādiyitvāna,
พฺรหฺมุนา นารเทนหํ✎ ร่าง
brahmunā nāradenahaṁ;
พหุธา สาสิโต ๔- สนฺโต✎ ร่าง
Bahudhā saṁsito santo,
ทิฏฺฐึ หิตฺวาน ปาปิกํ ฯ✎ ร่าง
diṭṭhiṁ hitvāna pāpikaṁ.
ปูรยิตฺวา วิเสเสน✎ ร่าง
Pūrayitvā visesena,
ทสกมฺมปเถ อหํ✎ ร่าง
dasa kammapathānihaṁ;
หิตฺวาน เทหมคมึ✎ ร่าง
Hitvāna dehamagamiṁ,
สคฺคํ สภวนํ ยถา ฯ✎ ร่าง
saggaṁ sabhavanaṁ yathā.
ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต✎ ร่าง
Pacchime bhave sampatte,
พฺรหฺมพนฺธุ อโหสหํ✎ ร่าง
brahmabandhu ahosahaṁ;
พาราณสิยํ ผีตาย✎ ร่าง
Bārāṇasiyaṁ phītāyaṁ,
ชาโต วิปฺปกุเล ๕- อหํ ฯ✎ ร่าง
jāto vippamahākule.
มจฺจุพฺยาธิชราภีโต✎ ร่าง
Maccubyādhijarā bhīto,
โอคาเหตฺวา มหาวนํ✎ ร่าง
ogāhetvā mahāvanaṁ;
นิพฺพานํ ปทเมสนฺโต✎ ร่าง
Nibbānaṁ padamesanto,
ชฏิเลสุ ปริพฺพชึ ฯ✎ ร่าง
jaṭilesu paribbajiṁ.
ตทา เทฺว ภาตโร มยฺหํ✎ ร่าง
Tadā dve bhātaro mayhaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.336
ปพฺพชึสุ มยา สห✎ ร่าง
pabbajiṁsu mayā saha;
อุรุเวลาย มาเปตฺวา✎ ร่าง
Uruvelāyaṁ māpetvā,
อสฺสมํ นีวสึ อหํ ฯ✎ ร่าง
assamaṁ nivasiṁ ahaṁ.
กสฺสโป นาม โคตฺเตน✎ ร่าง
Kassapo nāma gottena,
อุรุเวลาย ๖- นีวสึ✎ ร่าง
uruveḷanivāsiko;
ตโต เม อาสิ ปญฺญตฺติ✎ ร่าง
Tato me āsi paññatti,
อุรุเวลาสุ ๗- กสฺสโป ฯ✎ ร่าง
uruveḷakassapo iti.
นทีสกาเส ภาตา เม✎ ร่าง
Nadīsakāse bhātā me,
นทีกสฺสปสวฺหโย✎ ร่าง
nadīkassapasavhayo;
อาสิปฺปกาโส นาเมน✎ ร่าง
Āsī sakāsanāmena,
คยายํ คยกสฺสโป ฯ✎ ร่าง
gayāyaṁ gayākassapo.
เทฺว สตานิ กนิฏฺฐสฺส✎ ร่าง
Dve satāni kaniṭṭhassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.210
ตีณิ มชฺฌสฺส ภาตุโน✎ ร่าง
tīṇi majjhassa bhātuno;
มม ปญฺจสตานูนา✎ ร่าง
Mama pañca satānūnā,
สิสฺสา สพฺเพ มมานุคา ฯ✎ ร่าง
sissā sabbe mamānugā.
ตทา อุเปจฺจ มํ พุทฺโธ✎ ร่าง
Tadā upecca maṁ buddho,
กตฺวาน ๒- วิวิธานิ เม✎ ร่าง
katvāna vividhāni me;
ปาฏิหิรานิ โลกคฺโค✎ ร่าง
Pāṭihīrāni lokaggo,
วิเนสิ นรสารถิ ฯ✎ ร่าง
vinesi narasārathi.
สหสฺสปริวาเรน✎ ร่าง
Sahassaparivārena,
อโหสึ เอหิภิกฺขุโก✎ ร่าง
ahosiṁ ehibhikkhuko;
เตเหว สห สพฺเพหิ✎ ร่าง
Teheva saha sabbehi,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
เต จ ๓- อญฺเญว พหโว ย✎ ร่าง
Te cevaññe ca bahavo,
อ้างอิงPTS 2.484
สสา ๔- มํ ปริวารยุํ✎ ร่าง
sissā maṁ parivārayuṁ;
สาสิตุญฺจ สมตฺโถหํ✎ ร่าง
Sāsituñca samatthohaṁ,
ตโต มํ อิสิ สตฺตโม ฯ✎ ร่าง
tato maṁ isisattamo.
มหาปริสภาวสฺมึ✎ ร่าง
Mahāparisabhāvasmiṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.133
เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi maṁ;
อโห พุทฺเธ กตํ การํ✎ ร่าง
Aho buddhe kataṁ kāraṁ,
สผลํ เม อชายถ ฯ✎ ร่าง
saphalaṁ me ajāyatha.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุรุเวลกสฺสโป เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā uruveḷakassapo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อุรุเวลกสฺสปตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. นทีกสฺส ฯ ๒ ยุ. กตฺวา นานาวิธานิ ฯ ๓ ม. เต เจวญฺเญ จ พหโว ฯ@๔ ม. ยุ. สิสฺสา ฯ
นวมํ ราธตฺ✎ ร่าง
Uruveḷakassapattherassāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna