ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน✎ ร่าง
“Padumuttaro nāma jino,
สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา✎ ร่าง
sabbadhammesu cakkhumā;
อิโต สตสหสฺสสมฺหิ✎ ร่าง
Ito satasahassamhi,
กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก ฯ✎ ร่าง
kappe uppajji nāyako.
ยถาปิ สาคเร อุมฺมิ✎ ร่าง
Yathāpi sāgare ūmi,
คคเน วิย ตารกา✎ ร่าง
gagane viya tārakā;
เอวํ ปาวจนํ ตสฺส✎ ร่าง
Evaṁ pāvacanaṁ tassa,
อรหนฺเตหิ จิตฺติตํ ฯ✎ ร่าง
arahantehi cittitaṁ.
สเทวาสูรนาเคหิ✎ ร่าง
Sadevāsuranāgehi,
มนุเชหิ ปุรกฺขโต✎ ร่าง
manujehi purakkhato;
สมณพฺราหฺมณากิณฺเณ✎ ร่าง
Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe,
ชนมชฺเฌ ชินุตฺตโม ฯ✎ ร่าง
janamajjhe jinuttamo.
ปภาหิ อนุรญฺชนฺโต✎ ร่าง
Pabhāhi anurañjanto,
โลเก โลกนฺตคู ชิโน✎ ร่าง
loke lokantagū jino;
วจเนน วิโพเธนฺโต✎ ร่าง
Vacanena vibodhento,
เวเนยฺยปทุมานิ โส ฯ✎ ร่าง
veneyyapadumāni so.
เวสารชฺเชหิ สมฺปนฺโน✎ ร่าง
Vesārajjehi sampanno,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.364
จตูหิ ปุริสุตฺตโม✎ ร่าง
catūhi purisuttamo;
ปหีนภยสารชฺโช✎ ร่าง
Pahīnabhayasārajjo,
เขมปฺปตฺโต วิสารโท ฯ✎ ร่าง
khemappatto visārado.
อาสภํ ปวรํ ฐานํ✎ ร่าง
Āsabhaṁ pavaraṁ ṭhānaṁ,
อ้างอิงPTS 2.496 · สยามรัฐ 33.230
พุทฺธภูมิญฺจ เกวลํ✎ ร่าง
buddhabhūmiñca kevalaṁ;
ปฏิชานาติ โลกคฺโค✎ ร่าง
Paṭijānāti lokaggo,
นตฺถิ สญฺโจทโก กฺวจิ ฯ✎ ร่าง
natthi sañcodako kvaci.
สีหนาทมสมฺภีตํ✎ ร่าง
Sīhanādamasambhītaṁ,
นทโต ตสฺส ตาทิโน✎ ร่าง
nadato tassa tādino;
เทโว นโร วา พฺรหฺมา วา✎ ร่าง
Devo naro vā brahmā vā,
ปฏิวตฺตา น วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
paṭivattā na vijjati.
เทเสนฺโต ปวรํ ธมฺมํ✎ ร่าง
Desento pavaraṁ dhammaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.147
สนฺตาเรนฺโต สเทวกํ✎ ร่าง
santārento sadevakaṁ;
ธมฺมจกฺกํ ปวตฺเตติ✎ ร่าง
Dhammacakkaṁ pavatteti,
ปริสาสุ วิสารโท ฯ✎ ร่าง
parisāsu visārado.
ปฏิภาณวตํ อคฺคํ✎ ร่าง
Paṭibhānavataṁ aggaṁ,
สาวกํ สาธุสมฺมตํ✎ ร่าง
sāvakaṁ sādhusammataṁ;
คุณํ พหุํ ปกิตฺเตตฺวา✎ ร่าง
Guṇaṁ bahuṁ pakittetvā,
เอตทคฺเค ฐเปสิ ตํ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi taṁ.
ตทาหํ หํสวติยา✎ ร่าง
Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ,
พฺราหฺมโณ สาธุสมฺมโต✎ ร่าง
brāhmaṇo sādhusammato;
สพฺพเวทวิทู ชาโต✎ ร่าง
Sabbavedavidū jāto,
วงฺคีโส ๑- วาทิสูทโน ฯ✎ ร่าง
vāgīso vādisūdano.
อุเปจฺจ ตํ มหาวีรํ✎ ร่าง
Upecca taṁ mahāvīraṁ,
สุตฺวา ตํ ธมฺมเทสนํ✎ ร่าง
sutvāhaṁ dhammadesanaṁ;
ปีติวรํ ปฏิลภึ✎ ร่าง
Pītivaraṁ paṭilabhiṁ,
สาวกสฺส คุเณ รโต ฯ✎ ร่าง
sāvakassa guṇe rato.
นิมนฺตยิตฺวา สุคตํ✎ ร่าง
Nimantetvāva sugataṁ,
สสงฺฆํ โลกนนฺทนํ✎ ร่าง
sasaṅghaṁ lokanandanaṁ;
สตฺตาหํ โภชยิตฺวาหํ✎ ร่าง
Sattāhaṁ bhojayitvāhaṁ,
ทุสฺเสหิ ฉาทยึ ตทา ฯ✎ ร่าง
dussehacchādayiṁ tadā.
นิปจฺจ สิรสา ปาเท✎ ร่าง
Nipacca sirasā pāde,
กโตกาโส กตญฺชลี✎ ร่าง
katokāso katañjalī;
เอกมนฺตํ ฐิโต หฏฺโฐ✎ ร่าง
Ekamantaṁ ṭhito haṭṭho,
สนฺถวึ ชินมุตฺตมํ ฯ✎ ร่าง
santhaviṁ jinamuttamaṁ.
นโม เต วาทิสูทน✎ ร่าง
‘Namo te vādimaddana,
นโม เต อิสิสตฺตม✎ ร่าง
namo te isisattama;
นโม เต สพฺพโลกคฺค✎ ร่าง
Namo te sabbalokagga,
นโม เต อภยํกร ฯ✎ ร่าง
namo te abhayaṁ kara.
นโม เต มารมถน✎ ร่าง
Namo te māramathana,
นโม เต ทิฏฺฐิสูทน✎ ร่าง
namo te diṭṭhisūdana;
นโม เต สนฺติสุขท✎ ร่าง
Namo te santisukhada,
นโม เต สรณํกร ๔- ฯ✎ ร่าง
namo te saraṇaṁ kara.
อนาถานํ ภวํ นาโถ✎ ร่าง
Anāthānaṁ bhavaṁ nātho,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.231
ภีตานํ อภยปฺปโท✎ ร่าง
bhītānaṁ abhayappado;
วิสฺสาสํ ๑- ภูมิสนฺตานํ✎ ร่าง
Vissāmabhūmi santānaṁ,
สรณํ สรเณสินํ ฯ✎ ร่าง
saraṇaṁ saraṇesinaṁ’.
เอวมาทีหิ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Evamādīhi sambuddhaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.366
สนฺถวิตฺวา มหาคุณํ✎ ร่าง
santhavitvā mahāguṇaṁ;
อโวจํ วาทิสูรสฺส✎ ร่าง
Avocaṁ vādisūdassa,
คตึ ปปฺโปมิ ภิกฺขุโน ฯ✎ ร่าง
gatiṁ pappomi bhikkhuno.
ตทา อโวจ ภควา✎ ร่าง
Tadā avoca bhagavā,
อนนฺตปฏิภาณวา✎ ร่าง
anantapaṭibhānavā;
โย โส พุทฺธํ อโภเชสิ✎ ร่าง
‘Yo so buddhaṁ abhojesi,
สตฺตาหํ สหสาวกํ ฯ✎ ร่าง
sattāhaṁ sahasāvakaṁ.
คุณญฺจ เม ปกิตฺเตสิ✎ ร่าง
Guṇañca me pakittesi,
ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ✎ ร่าง
pasanno sehi pāṇibhi;
เอโส ปตฺถยเต ฐานํ✎ ร่าง
Eso patthayate ṭhānaṁ,
วาทิสูรสฺส ๔- ภิกฺขุโน ฯ✎ ร่าง
vādisūdassa bhikkhuno.
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน✎ ร่าง
Anāgatamhi addhāne,
อ้างอิงPTS 2.497
ลจฺฉเสตํ มโนรถํ✎ ร่าง
lacchase taṁ manorathaṁ;
เทวมนุสฺสสมฺปตฺตึ✎ ร่าง
Devamānusasampattiṁ,
อนุโภตฺวา อนปฺปกํ ฯ✎ ร่าง
anubhotvā anappakaṁ.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.148
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
วงฺคีโส นาม นาเมน✎ ร่าง
Vaṅgīso nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
ตํ สุตฺวา มุทิโต หุตฺวา✎ ร่าง
Taṁ sutvā mudito hutvā,
ยาวชีวํ ตทา ชินํ✎ ร่าง
yāvajīvaṁ tadā jinaṁ;
ปจฺจเยหิ อุปฏฺฐาสึ✎ ร่าง
Paccayehi upaṭṭhāsiṁ,
เมตฺตจิตฺโต ตถาคตํ ฯ✎ ร่าง
mettacitto tathāgataṁ.
เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ ๕- อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tusitaṁ agamāsahaṁ.
ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ✎ ร่าง
Pacchime ca bhave dāni,
ปริพฺพาชกุเล ๖- อหํ✎ ร่าง
jāto vippakule ahaṁ;
ปจฺฉา ชาโต ยทา อาสึ✎ ร่าง
Paccājāto yadā āsiṁ,
ชาติยา สตฺตวสฺสิโก ฯ✎ ร่าง
jātiyā sattavassiko.
สพฺพเวทวิทู ชาโต✎ ร่าง
Sabbavedavidū jāto,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.232
วาทสตฺถวิสารโท✎ ร่าง
vādasatthavisārado;
วคฺคุสฺสโร ๑- จิตฺตกถี✎ ร่าง
Vādissaro cittakathī,
ปรวาทปฺปมทฺทโน ฯ✎ ร่าง
paravādappamaddano.
วงฺเค ชาโตติ วงฺคีโส✎ ร่าง
Vaṅge jātoti vaṅgīso,
วจเน อิสฺสโรติ วา✎ ร่าง
vacane issaroti vā;
วงฺคีโส อิติ เม นามํ✎ ร่าง
Vaṅgīso iti me nāmaṁ,
อคฺคมฺปิ ๒- โลกสมฺมตํ ฯ✎ ร่าง
abhavī lokasammataṁ.
ยทาหํ วิญฺญุตํ ปตฺโต✎ ร่าง
Yadāhaṁ viññutaṁ patto,
ฐิโต ปฐมโยพฺพเน✎ ร่าง
ṭhito paṭhamayobbane;
ตทา ราชคเห รมฺเม✎ ร่าง
Tadā rājagahe ramme,
สารีปุตฺตญฺจ อทฺทสํ ๓- ฯ✎ ร่าง
sāriputtamahaddasaṁ.
ปญฺจวีสติมํ ภาณวารํ ฯ✎ ร่าง
Pañcavīsatimaṁ bhāṇavāraṁ.
ปิณฺฑาย วิจรนฺตํ ตํ✎ ร่าง
Piṇḍāya vicarantaṁ taṁ,
ปตฺตปาณึ สุสํวุตํ✎ ร่าง
pattapāṇiṁ susaṁvutaṁ;
อโลลกฺขึ มิตภาณึ✎ ร่าง
Alolakkhiṁ mitabhāṇiṁ,
ยุคมตฺตํ อุทิกฺขตํ ๔- ฯ✎ ร่าง
yugamattaṁ nidakkhitaṁ.
ตํ ทิสฺวา วิมฺหิโต หุตฺวา✎ ร่าง
Taṁ disvā vimhito hutvā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.368
อโวจมนนุจฺฉวํ✎ ร่าง
avocaṁ mamanucchavaṁ;
กณิการํว นิจิตํ✎ ร่าง
Kaṇikāraṁva nicitaṁ,
จิตฺตํ คาถาปทํ อหํ ฯ✎ ร่าง
cittaṁ gāthāpadaṁ ahaṁ.
อาจิกฺขิ โส เม สตฺถารํ✎ ร่าง
Ācikkhi so me satthāraṁ,
สมฺพุทฺธํ โลกนายกํ✎ ร่าง
sambuddhaṁ lokanāyakaṁ;
ตทา โส ปณฺฑิโต ธีโร✎ ร่าง
Tadā so paṇḍito vīro,
อุตฺตรํ สมโวจ เม ฯ✎ ร่าง
uttariṁ samavoca me.
วิราคสหิตํ วากฺยํ✎ ร่าง
Virāgasaṁhitaṁ vākyaṁ,
กตฺวา ทุทฺทสมุตฺตมํ✎ ร่าง
katvā duddasamuttamaṁ;
วิจิตฺตปฏิภาเณหิ✎ ร่าง
Vicittapaṭibhānehi,
โตสิโต เตน ตาทินา ฯ✎ ร่าง
tosito tena tādinā.
นิปจฺจ สิรสา ปาเท✎ ร่าง
Nipacca sirasā pāde,
ปพฺพาเชหีติ ๕- อพฺรวึ✎ ร่าง
‘pabbājehī’ti maṁ bravi;
ตโต มํ ส มหปฺปญฺโญ✎ ร่าง
Tato maṁ sa mahāpañño,
พุทฺธเสฏฺฐมุปานยิ ฯ✎ ร่าง
buddhaseṭṭhamupānayi.
นิปจฺจ สิรสา ปาเท✎ ร่าง
Nipacca sirasā pāde,
นิสีทึ สตฺถุ สนฺติเก✎ ร่าง
nisīdiṁ satthu santike;
มมาห วทตํ เสฏฺโฐ ส✎ ร่าง
Mamāha vadataṁ seṭṭho,
จฺจํ วงฺคีส✎ ร่าง
‘kacci vaṅgīsa jānāsi’.
กจฺจิ✎ ร่าง
Kiñci sippanti tassāhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.498 · สยามรัฐ 33.233 · ฉัฏฐสังคายนา 58.149
—
‘Matasīsaṁ vanacchuddhaṁ,
เต✎ ร่าง
‘Āmoti me paṭiññāte,
ฯ✎ ร่าง
upapanne avācayiṁ’.
—
santhavāmi tahiṁ tahiṁ;
—
ujjhāyantiha bhikkhavo.
—
Tato vīmaṁsanatthaṁ me,
—
ṭhānaso paṭibhanti taṁ’.
—
‘Na kabbavittohaṁ vīra,
—
ṭhānaso paṭibhanti maṁ’;
—
ṭhānaso santhavāhi maṁ’.
—
Tadāhaṁ santhaviṁ vīraṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.370
—
Ṭhānaso me tadā tuṭṭho,
—
Yathāyaṁ bhikkhu vaṅgīso,
—
evaṁ dhāretha bhikkhavo’.
—
Satasahasse kataṁ kammaṁ,
—
phalaṁ dassesi me idha;
—
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.234
—
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
—
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
—
Itthaṁ sudaṁ āyasmā vaṅgīso thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
—
Vaṅgīsattherassāpadānaṁ catutthaṁ.