ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน✎ ร่าง
“Padumuttaro nāma jino,
สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา✎ ร่าง
sabbadhammesu cakkhumā;
อิโต สตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Ito satasahassamhi,
กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก ฯ✎ ร่าง
kappe uppajji nāyako.
นายกานํ วโร สตฺถา✎ ร่าง
Nāyakānaṁ varo satthā,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.237
คุณาคุณวิทู ชิโน✎ ร่าง
guṇāguṇavidū jino;
กตญฺญูกตเวที จ✎ ร่าง
Kataññū katavedī ca,
ติตฺเถ โยเชติ ปาณิโน ฯ✎ ร่าง
titthe yojeti pāṇine.
สพฺพญฺญู เตน ญาเณน✎ ร่าง
Sabbaññutena ñāṇena,
ตุลยิตฺวา ทยาสโย✎ ร่าง
tulayitvā dayāsayo;
เทเสติ ปวรํ ธมฺมํ✎ ร่าง
Deseti pavaraṁ dhammaṁ,
อนนฺตคุณสญฺจโย ฯ✎ ร่าง
anantaguṇasañcayo.
ส กทาจิ มหาวีโร✎ ร่าง
Sa kadāci mahāvīro,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.152
อนนฺตชนตํ สุธี✎ ร่าง
anantajinasaṁsari;
เทเสติ มธุรํ ธมฺมํ✎ ร่าง
Deseti madhuraṁ dhammaṁ,
จตุสจฺจูปสญฺหิตํ ฯ✎ ร่าง
catusaccūpasañhitaṁ.
สุตฺวาน ตํ ธมฺมวรํ✎ ร่าง
Sutvāna taṁ dhammavaraṁ,
อาทิมชฺฌนฺตโสภนํ✎ ร่าง
ādimajjhantasobhanaṁ;
ปาณสตสหสฺสานํ✎ ร่าง
Pāṇasatasahassānaṁ,
ธมฺมาภิสมโย อหุ ฯ✎ ร่าง
dhammābhisamayo ahu.
นินฺนาทิตา ตทา ภูมิ✎ ร่าง
Ninnāditā tadā bhūmi,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.376
คชฺชึสุ จ ปโยธรา✎ ร่าง
gajjiṁsu ca payodharā;
สาธุการํ ปวตฺตึสุ✎ ร่าง
Sādhukāraṁ pavattiṁsu,
เทวพฺรหฺมนราสุรา ฯ✎ ร่าง
devabrahmanarāsurā.
อโห การุณิโก สตฺถา✎ ร่าง
‘Aho kāruṇiko satthā,
อโห สทฺธมฺมเทสนา✎ ร่าง
aho saddhammadesanā;
อโห ภวสมุทฺทสฺมึ✎ ร่าง
Aho bhavasamuddamhi,
นิมุคฺเค อุทฺธริ ชิโน ฯ✎ ร่าง
nimugge uddharī jino’.
เอวํ ๑- สํเวคชาเตสุ✎ ร่าง
Evaṁ pavedajātesu,
สนรามรพฺรเหฺมสุ✎ ร่าง
sanarāmarabrahmasu;
กุลปฺปสาทกานคฺคํ✎ ร่าง
Kulappasādakānaggaṁ,
สาวกํ วณฺณยิ ชิโน ฯ✎ ร่าง
sāvakaṁ vaṇṇayī jino.
ตทาหํ หํสวติยา✎ ร่าง
Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ,
ชาโตมจฺจกุเล อหุ✎ ร่าง
jātomaccakule ahuṁ;
ปาสาทิโก ทสฺสนีโย✎ ร่าง
Pāsādiko dassaniyo,
ปหูตธนธญฺญวา ฯ✎ ร่าง
pahūtadhanadhaññavā.
หํสารามมุเปจฺจาหํ✎ ร่าง
Haṁsārāmamupeccāhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.501
วนฺทิตฺวา ตํ ตถาคตํ✎ ร่าง
vanditvā taṁ tathāgataṁ;
สุณิตฺวา มธุรํ ธมฺมํ✎ ร่าง
Suṇitvā madhuraṁ dhammaṁ,
การํ กตฺวา จ ตาทิโน ฯ✎ ร่าง
kāraṁ katvā ca tādino.
นิปจฺจ ปาทมูเลหํ✎ ร่าง
Nipacca pādamūlehaṁ,
อิมํ วจนมพฺรวึ✎ ร่าง
imaṁ vacanamabraviṁ;
กุลปฺปสาทกานคฺโค✎ ร่าง
‘Kulappasādakānaggo,
โย ตว สาสเน มุเน ๒- ฯ✎ ร่าง
yo tayā santhuto mune.
ตาทิโสหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tādiso homahaṁ vīra,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.238
พุทฺธเสฏฺฐสฺส สาสเน✎ ร่าง
buddhaseṭṭhassa sāsane’;
ตทา มหาการุณิโก✎ ร่าง
Tadā mahākāruṇiko,
สิญฺจนฺโตวามเตน มํ ฯ✎ ร่าง
siñcanto vāmatena maṁ.
อาห มํ ปุตฺต อุตฺติฏฺฐ✎ ร่าง
Āha maṁ ‘putta uttiṭṭha,
ลจฺฉเสตํ มโนรถํ✎ ร่าง
lacchase taṁ manorathaṁ;
กถํ นาม ชิเน การํ✎ ร่าง
Kathaṁ nāma jine kāraṁ,
กตฺวาน วิผโล สิยา ฯ✎ ร่าง
katvāna viphalo siyā.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
อุทายี นาม นาเมน✎ ร่าง
Udāyi nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
ตํ สุตฺวา มุทิโต หุตฺวา✎ ร่าง
Taṁ sutvā mudito hutvā,
ยาวชีวํ ตทา ชินํ✎ ร่าง
yāvajīvaṁ tadā jinaṁ;
เมตฺตจิตฺโต ปริจรึ✎ ร่าง
Mettacitto paricariṁ,
ปจฺจเยหิ วินายกํ ฯ✎ ร่าง
paccayehi vināyakaṁ.
เตน กมฺมวิปาเกน✎ ร่าง
Tena kammavipākena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsamagacchahaṁ.
ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ✎ ร่าง
Pacchime ca bhave dāni,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.153
รมฺเม กาปิลวตฺถเว✎ ร่าง
ramme kapilavatthave;
ชาโต มหามจฺจกุเล✎ ร่าง
Jāto mahāmaccakule,
สุทฺโธทโน มหีปติ ๒- ฯ✎ ร่าง
suddhodanamahīpate.
ตทา อชายิ สิทฺธตฺโถ✎ ร่าง
Tadā ajāyi siddhattho,
รมฺเม ลุมฺพินิกานเน✎ ร่าง
ramme lumbinikānane;
หิตาย สพฺพโลกสฺส✎ ร่าง
Hitāya sabbalokassa,
สุขาย จ นราสโภ ฯ✎ ร่าง
sukhāya ca narāsabho.
ตทเหว อหํ ชาโต✎ ร่าง
Tadaheva ahaṁ jāto,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.378
สห เตเนว วฑฺฒิโต✎ ร่าง
saha teneva vaḍḍhito;
ปิโย สหาโย ทยิโก✎ ร่าง
Piyo sahāyo dayito,
วิสฺสฏฺโฐ ๓- นีติโกวิโท ฯ✎ ร่าง
viyatto nītikovido.
เอกูนตึโส วยสา✎ ร่าง
Ekūnatiṁso vayasā,
นิกฺขนฺโต ป✎ ร่าง
nikkhamitvā agārato;
พฺพชิตฺถ โส ๔-
ฉวสฺสานิ ๕- วินาเมตฺวา✎ ร่าง
Chabbassaṁ vītināmetvā,
อาสิ พุทฺโธ วินายโก ฯ✎ ร่าง
āsi buddho vināyako.
เชตฺวา สเสนกํ มารํ✎ ร่าง
Jetvā sasenakaṁ māraṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.239
เขปยิตฺวาน อาสเว✎ ร่าง
khepayitvāna āsave;
ภวณฺณวํ ตริตฺวาน✎ ร่าง
Bhavaṇṇavaṁ taritvāna,
พุทฺโธ อาสิ สเทวเก ฯ✎ ร่าง
buddho āsi sadevake.
อิสิวฺหยํ ปตนํ คนฺตฺวา✎ ร่าง
Isivhayaṁ gamitvāna,
วิเนตฺวา ปญฺจวคฺคิเย✎ ร่าง
vinetvā pañcavaggiye;
ตโต วิเนสิ ภควา✎ ร่าง
Tato vinesi bhagavā,
คนฺตฺวา คนฺตฺวา ตหึ ตหึ ฯ✎ ร่าง
gantvā gantvā tahiṁ tahiṁ.
เวเนยฺเย วินยนฺโต โส✎ ร่าง
Veneyye vinayanto so,
สงฺคณฺหนฺโต สเทวกํ✎ ร่าง
saṅgaṇhanto sadevakaṁ;
อุเปจฺจ มคเธ คิรึ✎ ร่าง
Upecca magadhe giriṁ,
วิหริตฺถ ตทา ชิโน ฯ✎ ร่าง
viharittha tadā jino.
ตทา สุทฺโธทเนนาหํ✎ ร่าง
Tadā suddhodanenāhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.502
ภูมิปาเลน เปสิโต✎ ร่าง
bhūmipālena pesito;
คนฺตฺวา ทิสฺวา ทสพลํ✎ ร่าง
Gantvā disvā dasabalaṁ,
ปพฺพชิตฺวารหา อหุํ ฯ✎ ร่าง
pabbajitvārahā ahuṁ.
ตทา มเหสึ ยาจิตฺวา✎ ร่าง
Tadā mahesiṁ yācitvā,
ปาปยึ กปิลวฺหยํ✎ ร่าง
pāpayiṁ kapilavhayaṁ;
ตโต ปุราหํ คนฺตฺวาน✎ ร่าง
Tato purāhaṁ gantvāna,
ปสาเทสึ มหากุลํ ฯ✎ ร่าง
pasādesiṁ mahākulaṁ.
ชิโน ตสฺมึ คุเณ ตุฏฺโฐ✎ ร่าง
Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho,
มมาห ปุริสาสโภ✎ ร่าง
maṁ mahāparisāya so;
กุลปฺปสาทกานคฺคํ✎ ร่าง
Kulappasādakānaggaṁ,
ปญฺญาเปสิ วินายโก ฯ✎ ร่าง
paññāpesi vināyako.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กาฬุทายี เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā kāḷudāyī thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
กาฬุทายิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อิสิวฺหยํ คมิตฺวาน ฯ ๒ ม. มํ. มหาปริสาย โส ฯ
สตฺตมํ อภยตฺ✎ ร่าง
Kāḷudāyittherassāpadānaṁ chaṭṭhaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna