เล่ม ๓๓ — ขุททกนิกาย อปทาน ๒ ข้อ 138

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๓๘] ในภัทรกัปนี้ พระพุทธเจ้าพระนามว่ากัปผู้เป็น (เผ่าพันธุ์) พรหม มีพระยศใหญ่ ประเสริฐกว่านักปราชญ์ ได้เสด็จอุบัติขึ้นแล้ว ครั้งนั้น เราและสหายชื่อจันทนะ ได้บรรพชาในพระศาสนา บำเพ็ญกิจ พระศาสนาที่ท้ายร้านตลาด จุติจากอัตภาพนั้นแล้ว เข้าถึงสวรรค์ชั้น ดุสิตทั้งสองคน ครอบงำเทพบุตรที่เหลือในดุสิตนั้น ด้วยการฟ้อน การขับ การประโคม และองค์ ๑๐ มีรูปเป็นต้นอันเป็นทิพย์ อยู่- เสวยมหันตสุขตราบเท่าสิ้นอายุ จุติจากดุสิตนั้นแล้ว จันทนเทพบุตร เข้าถึงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ส่วนเราเกิดเป็นโอรสของเจ้าศากยะในพระ นครกบิลพัสดุ์ ในคราวที่พระศาสดาผู้นายกของโลก อันพระอุทายี เถระเชิญเสด็จมาถึงพระนครกบิลพัสดุ์ เพื่อจะทรงอนุเคราะห์เจ้า ศากยะ ครั้งนั้น พวกเจ้าศากยะมีมานะจัด ไม่รู้จักคุณของพระพุทธเจ้า เป็นคนกระด้างเพราะชาติ ไม่เอื้อเฟื้อ ไม่นอบน้อมพระสัมพุทธเจ้า พระพิชิตมารผู้เป็นมุนี ทรงทราบความดำริของเจ้าศากยะเหล่านั้น จึง ได้เสด็จจงกรมในอากาศยังธุลีพระบาทให้ตกลง เหมือนเมฆยังฝน ให้ตกโพลงแล้วเหมือนเปลวไฟลุกโพลงอยู่ ฉะนั้น ทรงแสดงพระรูป ที่ไม่กระสับกระส่าย แล้วทรงหายไปเสียอีก แม้พระองค์เดียวก็เป็น มากองค์ได้ แล้วกลับเป็นพระองค์เดียวอีก ทรงแสดงความมืดและ แสงสว่าง ทรงทำพระปาฏิหาริย์มากมาย ทรงปราบพวกพระญาติให้ หมดมานะ ขณะนั้นเอง มหาเมฆอันตั้งขึ้นในทวีปทั้ง ๔ ยังฝนให้ตก ลงแล้ว ก็ในครั้งนั้น พระพุทธเจ้าได้ตรัสเทสนาเวสสันดรชาดก คราวนั้น กษัตริย์เหล่านั้นทุกๆ พระองค์ กำจัดความเมาอันเกิดจาก ชาติได้แล้ว ถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นสรณะ ในการนั้น พระเจ้าสุทโธท- นะได้ตรัสว่า ข้าแต่พระองค์ผู้มีปัญญาเสมอด้วยแผ่นดิน มีจักษุโดย รอบ ครั้งนี้เป็นครั้งที่ ๓ ที่หม่อมฉันถวายบังคมพระบาท ทั้งสองของพระองค์ ก็ในครั้งพระองค์ประสูติ แผ่นดิน ไหว หม่อมฉันก็ได้ถวายบังคม และครั้งที่เงาไม้หว้าไม่ เอนเอียง หม่อมฉันก็ถวายบังคมพระองค์ฯ. ครั้งนั้น เราเห็นพุทธานุภาพนั้นแล้ว เป็นผู้อัศจรรย์ใจจึงได้บรรพชา เป็นคนบูชามารดา จึงได้อาศัยอยู่ในพระนครกบิลพัสดุ์นั่นเอง ครั้งนั้น จันทเทพบุตรได้เข้ามาหาเราแล้ว ถามถึงนัยแห่งผู้มีราตรีเดียวเจริญ ทั้งย่อและพิสดาร ครั้งนั้น เราอันจันทเทพบุตรตักเตือนแล้ว เข้าไป เฝ้าพระศาสดาผู้นำของนรชน ได้สดับภัทเทกรัตตคาถา เป็นผู้สลดใจ รักใคร่ป่า ได้บอกลามารดาว่า จักอยู่ในป่าแต่ผู้เดียว เมื่อถูกมารดา ห้ามปรามว่า ท่านเป็นคนละเอียดอ่อน เราได้ตอบว่า เราจักทำหญ้าคา หญ้าเลา แฝก หญ้าปล้อง หญ้ามุงกระต่าย ให้แหลกละเอียดทั้งหมด ด้วยอก พอกพูนวิเวก ครั้งนั้น เราได้เข้าป่านึกถึงคำสอนของพระ พิชิตมาร คือ ภัทเทกรัตโตวาทว่า ผู้มีปัญญาไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วง ไปแล้ว ไม่ควรหวังสิ่งที่ยังมาไม่ถึงสิ่งใดที่ล่วงไปแล้ว สิ่งนั้นก็ละ ไปแล้ว และสิ่งใดที่ยังไม่มาถึง สิ่งนั้นก็ยังไม่ได้ไม่ถึง ก็บุคคลใด เห็นแจ้งธรรมที่เกิดขึ้นเฉพาะหน้า ในที่นั้นๆ ไม่ง่อนแง่น ไม่คลอน แคลน บุคคลนั้นมารู้แจ้งธรรมนั้นแล้ว ควรเจริญธรรมนั้นไว้เนืองๆ ความเพียรควรทำเสียในวันนี้แหละ เพราะใคร่เล่าจะพึงรู้ว่าความตาย จะมีในวันพรุ่งนี้ การผัดเพี้ยนกับพระยามัจจุราชผู้มีเสนาใหญ่นั้น ย่อมไม่มีเลย มุนีผู้สงบระงับ ย่อมกล่าวสรรเสริญบุคคลผู้มีธรรมเป็น เครื่องอยู่ มีความเพียรเผากิเลสไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลาง คืนอย่างนี้นั้นแลว่า ผู้มีราตรีเดียวเจริญ ดังนี้แล้ว ได้บรรลุอรหัต เรา เผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระโลมสติยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.

เทียบรายประโยค (106 ประโยค)

tha-ap550:0.3 #

—

8 Lomasakaṅgiyattheraapadāna

tha-ap550:1.1 #

อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป✎ ร่าง

“Imamhi bhaddake kappe,

tha-ap550:1.2 #

พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส✎ ร่าง

brahmabandhu mahāyaso;

tha-ap550:1.3 #

กสฺสโป นาม นาเมน✎ ร่าง

Kassapo nāma gottena,

tha-ap550:1.4 #

อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร ฯ✎ ร่าง

uppajji vadataṁ varo.

tha-ap550:2.1 #

ตทาหํ จนฺทโน เจว✎ ร่าง

Tadāhaṁ candano ceva,

tha-ap550:2.2 #

ปพฺพชิตฺวาน สาสเน✎ ร่าง

pabbajitvāna sāsane;

tha-ap550:2.3 #

อาปาณโกฏิยํ ๒- กมฺมํ✎ ร่าง

Āpāṇakoṭikaṁ dhammaṁ,

tha-ap550:2.4 #

ปูรยิตฺวาน สาสเน ฯ✎ ร่าง

pūrayitvāna sāsane.

tha-ap550:3.1 #

ตโต จุตา สนฺตุสิตํ✎ ร่าง

Tato cutā santusitaṁ,

tha-ap550:3.2 #

อุปปนฺนา อุโภ มยํ✎ ร่าง

upapannā ubho mayaṁ;

tha-ap550:3.3 #

ตตฺถ ทิพฺเพหิ นจฺเจหิ✎ ร่าง

Tattha dibbehi naccehi,

tha-ap550:3.4 #

คีเตหิ วาทิเตหิ จ ฯ✎ ร่าง

gītehi vāditehi ca.

tha-ap550:4.1 #

รูปาทิทสหงฺเคหิ✎ ร่าง

Rūpādidasahaṅgehi,

tha-ap550:4.2 #

อภิโภตฺวาน เสสเก✎ ร่าง

abhibhotvāna sesake;

tha-ap550:4.3 #

ยาวตายุํ วสิตฺวาน✎ ร่าง

Yāvatāyuṁ vasitvāna,

tha-ap550:4.4 #

อนุโภตฺวา ๓- มหาสุขํ ฯ✎ ร่าง

anubhotvā mahāsukhaṁ.

tha-ap550:5.1 #

ตโต จวิตฺวา ติทสํ✎ ร่าง

Tato cavitvā tidasaṁ,

tha-ap550:5.2 #

จนฺทโน อุปปชฺชถ✎ ร่าง

candano upapajjatha;

tha-ap550:5.3 #

อหํ กปิลวตฺถุสฺมึ✎ ร่าง

Ahaṁ kapilavatthusmiṁ,

tha-ap550:5.4 #

อชายึ ๔- สากิยตฺรโช ฯ✎ ร่าง

ajāyiṁ sākiyatrajo.

tha-ap550:6.1 #

ยทา อุทายิเถเรน✎ ร่าง

Yadā udāyittherena,

tha-ap550:6.2 #

อชฺฌิฏฺโฐ โลกนายโก✎ ร่าง

ajjhiṭṭho lokanāyako;

tha-ap550:6.3 #

อนุกมฺปิย สกฺยานํ✎ ร่าง

Anukampiya sakyānaṁ,

tha-ap550:6.4 #

อุเปสิ กปิลวฺหยํ ฯ✎ ร่าง

upesi kapilavhayaṁ.

tha-ap550:7.1 #

ตทาติมานิโน สกฺยา✎ ร่าง

Tadātimānino sakyā,

อ้างอิงสยามรัฐ 33.244

tha-ap550:7.2 #

น พุทฺธสฺส คุณญฺญุโน✎ ร่าง

na buddhassa guṇaññuno;

tha-ap550:7.3 #

ปณมนฺติ น สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง

Paṇamanti na sambuddhaṁ,

tha-ap550:7.4 #

ชาติถทฺธา อนาทรา ฯ✎ ร่าง

jātithaddhā anādarā.

tha-ap550:8.1 #

เตสํ สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง

Tesaṁ saṅkappamaññāya,

อ้างอิงPTS 2.505

tha-ap550:8.2 #

อากาเส จงฺกมิ ชิโน✎ ร่าง

ākāse caṅkamī jino;

tha-ap550:8.3 #

ปชฺชุนฺโน วิย วสฺสิตฺถ✎ ร่าง

Pajjunno viya vassittha,

tha-ap550:8.4 #

ปชฺชลิตฺถ ยถา สิขี ฯ✎ ร่าง

pajjalittha yathā sikhī.

tha-ap550:9.1 #

ทสฺเสตฺวา รูปมตุลํ✎ ร่าง

Dassetvā rūpamatulaṁ,

tha-ap550:9.2 #

ปุน อนฺตรธายถ✎ ร่าง

puna antaradhāyatha;

tha-ap550:9.3 #

เอโกปิ หุตฺวา พหุธา✎ ร่าง

Ekopi hutvā bahudhā,

tha-ap550:9.4 #

อโหสิ ปุนเรกโก ฯ✎ ร่าง

ahosi punarekako.

tha-ap550:10.1 #

อนฺธการํ ปกาสญฺจ✎ ร่าง

Andhakāraṁ pakāsañca,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.157

tha-ap550:10.2 #

ทสฺสยิตฺวา อเนกธา✎ ร่าง

dassayitvā anekadhā;

tha-ap550:10.3 #

ปาฏิเหรํ กริตฺวาน✎ ร่าง

Pāṭiheraṁ karitvāna,

tha-ap550:10.4 #

วินยิ ญาตเก มุนิ ฯ✎ ร่าง

vinayī ñātake muni.

tha-ap550:11.1 #

จาตุทฺทีโป มหาเมโฆ✎ ร่าง

Cātuddīpo mahāmegho,

อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.386

tha-ap550:11.2 #

ตาวเทว ปวสฺสถ✎ ร่าง

tāvadeva pavassatha;

tha-ap550:11.3 #

ตทา หิ ชาตกํ พุทฺโธ✎ ร่าง

Tadā hi jātakaṁ buddho,

tha-ap550:11.4 #

เวสฺสนฺตรมเทสยิ ฯ✎ ร่าง

vessantaramadesayi.

tha-ap550:12.1 #

ตทา เต ขตฺติยา สพฺเพ✎ ร่าง

Tadā te khattiyā sabbe,

tha-ap550:12.2 #

นิหนฺตฺวา ชาติชํ มทํ✎ ร่าง

nihantvā jātijaṁ madaṁ;

tha-ap550:12.3 #

อุเปสุํ สรณํ พุทฺธํ✎ ร่าง

Upesuṁ saraṇaṁ buddhaṁ,

tha-ap550:12.4 #

อาห สุทฺโธทโน ตทา ฯ✎ ร่าง

āha suddhodano tadā.

tha-ap550:13.1 #

อิทํ ตติยํ ตว ภูริปญฺญ✎ ร่าง

‘Idaṁ tatiyaṁ tava bhūripañña,

tha-ap550:13.2 #

ปาทานิ วนฺทามิ สมนฺตจกฺขุ✎ ร่าง

Pādāni vandāmi samantacakkhu;

tha-ap550:13.3 #

ยทา หิ ชาโต ปฐวี ปกมฺปยิ✎ ร่าง

Yadābhijāto pathavī pakampayī,

tha-ap550:13.4 #

ยทา จ ตํ นชฺชหิ ชมฺพุฉายา ฯ✎ ร่าง

Yadā ca taṁ najjahi jambuchāyā’.

tha-ap550:14.1 #

ตทา พุทฺธานุภาวนฺตํ✎ ร่าง

Tadā buddhānubhāvaṁ taṁ,

tha-ap550:14.2 #

ทิสฺวา วิมฺหิตมานโส✎ ร่าง

disvā vimhitamānaso;

tha-ap550:14.3 #

ปพฺพชิตฺวาน ตตฺเถว✎ ร่าง

Pabbajitvāna tattheva,

tha-ap550:14.4 #

นิวสึ มาตุปูชโก ฯ✎ ร่าง

nivasiṁ mātupūjako.

tha-ap550:15.1 #

จนฺทโน เทวปุตฺโต มํ✎ ร่าง

Candano devaputto maṁ,

tha-ap550:15.2 #

อุปคนฺตฺวา อปุจฺฉถ✎ ร่าง

upagantvānupucchatha;

tha-ap550:15.3 #

ภทฺเทกรตฺตสฺส ตทา✎ ร่าง

Bhaddekarattassa tadā,

tha-ap550:15.4 #

สงฺเขปวิตฺถารํ นยํ ฯ✎ ร่าง

saṅkhepavitthāraṁ nayaṁ.

tha-ap550:16.1 #

โจทิโตหํ ตทา เตน✎ ร่าง

Coditohaṁ tadā tena,

อ้างอิงสยามรัฐ 33.245

tha-ap550:16.2 #

อุเปจฺจ นรนายกํ✎ ร่าง

upecca naranāyakaṁ;

tha-ap550:16.3 #

ภทฺเทกรตฺตํ สุตฺวาน✎ ร่าง

Bhaddekarattaṁ sutvāna,

tha-ap550:16.4 #

สํวิคฺโค วนมามโก ฯ✎ ร่าง

saṁviggo vanamāmako.

tha-ap550:17.1 #

ตทา มาตรมาปุจฺฉิ✎ ร่าง

Tadā mātaramapucchiṁ,

tha-ap550:17.2 #

วเน วจฺฉามิ เอกโก✎ ร่าง

‘vane vacchāmi ekako’;

tha-ap550:17.3 #

สุขุมาโลติ เม มาตา✎ ร่าง

‘Sukhumālo’ti me mātā,

tha-ap550:17.4 #

วารยิ ๑- เต ตทา วจํ ฯ✎ ร่าง

vārayī taṁ tadā vacaṁ.

tha-ap550:18.1 #

สพฺพํ ๒- กุสํ โปฏกิลํ✎ ร่าง

‘Kāsaṁ kusaṁ poṭakilaṁ,

tha-ap550:18.2 #

อุสีรํ มุญฺชปพฺพชํ✎ ร่าง

usīraṁ muñjapabbajaṁ;

tha-ap550:18.3 #

อุรสา ปนุทิสฺสามิ✎ ร่าง

Urasā panudissāmi,

tha-ap550:18.4 #

วิเวกมนุพฺรูหยํ ฯ✎ ร่าง

vivekamanubrūhayaṁ’.

tha-ap550:19.1 #

ตทา วนํ ปวิฏฺโฐหํ✎ ร่าง

Tadā vanaṁ paviṭṭhohaṁ,

tha-ap550:19.2 #

สริตฺวา ชินสาสนํ✎ ร่าง

saritvā jinasāsanaṁ;

tha-ap550:19.3 #

ภทฺเทกรตฺตโมวาทํ✎ ร่าง

Bhaddekarattaovādaṁ,

tha-ap550:19.4 #

อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง

arahattamapāpuṇiṁ.

tha-ap550:20.1 #

อตีตํ นานฺวาคเมยฺย✎ ร่าง

‘Atītaṁ nānvāgameyya,

อ้างอิงPTS 2.506

tha-ap550:20.2 #

นปฺปฏิกงฺเข อนาคตํ✎ ร่าง

nappaṭikaṅkhe anāgataṁ;

tha-ap550:20.3 #

ยทตีตมฺปหีนนฺตํ✎ ร่าง

Yadatītaṁ pahīnaṁ taṁ,

tha-ap550:20.4 #

อปฺปตฺตญฺจ อนาคตํ ฯ✎ ร่าง

appattañca anāgataṁ.

tha-ap550:21.1 #

ปจฺจุปฺปนฺนญฺจ โย ธมฺมํ✎ ร่าง

Paccuppannañca yo dhammaṁ,

tha-ap550:21.2 #

ตตฺถ ตตฺถ วิปสฺสติ✎ ร่าง

tattha tattha vipassati;

tha-ap550:21.3 #

อสํหิรํ อสงฺกุปฺปํ✎ ร่าง

Asaṁhīraṁ asaṅkuppaṁ,

tha-ap550:21.4 #

ตํ วิทฺธา อนุพฺรูหเย ฯ✎ ร่าง

taṁ vidvā manubrūhaye.

tha-ap550:22.1 #

อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปํ✎ ร่าง

Ajjeva kiccamātappaṁ,

อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.388

tha-ap550:22.2 #

โก ชญฺญา มรณํ สุเว✎ ร่าง

ko jaññā maraṇaṁ suve;

tha-ap550:22.3 #

น หิ โน สงฺครนฺเตน✎ ร่าง

Na hi no saṅgaraṁ tena,

tha-ap550:22.4 #

มหาเสเนน มจฺจุนา ฯ✎ ร่าง

mahāsenena maccunā.

tha-ap550:23.1 #

เอวํ วิหาริมาตาปึ✎ ร่าง

Evaṁvihāriṁ ātāpiṁ,

tha-ap550:23.2 #

อโหรตฺตมตนฺทิตํ✎ ร่าง

ahorattamatanditaṁ;

tha-ap550:23.3 #

ตํ เว ภทฺเทกรตฺโตติ✎ ร่าง

Taṁ ve bhaddekarattoti,

tha-ap550:23.4 #

สนฺโต อาจิกฺขเต มุนิ ฯ✎ ร่าง

santo ācikkhate muni’.

tha-ap550:24.1 #

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง

Kilesā jhāpitā mayhaṁ,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.158

tha-ap550:24.2 #

เพ สมูหตา นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง

…pe…

tha-ap550:24.3 #

วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง

viharāmi anāsavo.

tha-ap550:25.1 #

สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง

Svāgataṁ vata me āsi,

tha-ap550:25.2 #

เก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง

…pe…

tha-ap550:25.3 #

กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง

kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

tha-ap550:26.1 #

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง

Paṭisambhidā catasso,

อ้างอิงสยามรัฐ 33.246

tha-ap550:26.2 #

ปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง

…pe…

tha-ap550:26.3 #

กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง

kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

tha-ap550:27.1 #

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โลมสติโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง

Itthaṁ sudaṁ āyasmā lomasakaṅgiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.

tha-ap550:28.1 #

โลมสติยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ นวมํ วนวจฺฉตฺ✎ ร่าง

Lomasakaṅgiyattherassāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.

tha-ap551:0.1 #

เถราปทานํ✎ ร่าง

Therāpadāna

tha-ap551:0.2 #

—

Bhaddiyavagga

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๓๓ — ขุททกนิกาย อปทาน ๒

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน