ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน✎ ร่าง
“Padumuttaro nāma jino,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.226
สพฺพธมฺมาน ปารคู✎ ร่าง
sabbadhammāna pāragū;
อิโต สตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Ito satasahassamhi,
กปฺเป อุปฺปชฺชิ นายโก ฯ✎ ร่าง
kappe uppajji nāyako.
ตทาหํ หํสวติยํ✎ ร่าง
Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ,
ชาตา เสฏฺฐิกุเล อหุ✎ ร่าง
jātā seṭṭhikule ahuṁ;
นานารตนปชฺโชเต✎ ร่าง
Nānāratanapajjote,
มหาสุขสมปฺปิตา ฯ✎ ร่าง
mahāsukhasamappitā.
อุเปตฺวา ตํ มหาวีรํ✎ ร่าง
Upetvā taṁ mahāvīraṁ,
อสฺโสสึ ธมฺมเทสนํ✎ ร่าง
assosiṁ dhammadesanaṁ;
ตโต ชาตปฺปสาทาหํ✎ ร่าง
Tato jātapasādāhaṁ,
อุเปสึ สรณํ ชินํ ฯ✎ ร่าง
upesiṁ saraṇaṁ jinaṁ.
ตโต วินยธารีนํ✎ ร่าง
Tato vinayadhārīnaṁ,
อคฺคํ วณฺเณสิ นายโก✎ ร่าง
aggaṁ vaṇṇesi nāyako;
ภิกฺขุนึ ลชฺชินึ ตาทึ✎ ร่าง
Bhikkhuniṁ lajjiniṁ tādiṁ,
กปฺปากปฺปวิสารทํ ฯ✎ ร่าง
kappākappavisāradaṁ.
ตทา มุทิตจิตฺตาหํ✎ ร่าง
Tadā muditacittāhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.320
ตํ ฐานํ อภิกงฺขยึ✎ ร่าง
taṁ ṭhānamabhikaṅkhinī;
นิมนฺเตตฺวา ทสพลํ✎ ร่าง
Nimantetvā dasabalaṁ,
สสงฺฆํ โลกนายกํ ฯ✎ ร่าง
sasaṅghaṁ lokanāyakaṁ.
โภชยิตฺวาน สตฺตาหํ✎ ร่าง
Bhojayitvāna sattāhaṁ,
ททิตฺวา ๑- ปตฺตจีวรํ✎ ร่าง
daditvāva ticīvaraṁ;
นิปจฺจ สิรสา ปาเท✎ ร่าง
Nipacca sirasā pāde,
อิมํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
ยา ตยา วณฺณิตา ธีร✎ ร่าง
‘Yā tayā vaṇṇitā vīra,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.102
อิโต อฏฺฐมเก มุนิ✎ ร่าง
ito aṭṭhamake muni;
ตาทิสาหํ ภวิสฺสามิ✎ ร่าง
Tādisāhaṁ bhavissāmi,
ยทิ สิชฺฌติ นายก ฯ✎ ร่าง
yadi sijjhati nāyaka’.
ตทา อโวจ มํ สตฺถา✎ ร่าง
Tadā avoca maṁ satthā,
อ้างอิงPTS 2.558
ภทฺเท มา ภายิ อสฺสส✎ ร่าง
‘bhadde mā bhāyi assasa;
อนาคตมฺหิ อทฺธาเน✎ ร่าง
Anāgatamhi addhāne,
ลจฺฉเสตํ มโนรถํ ฯ✎ ร่าง
lacchase taṁ manorathaṁ.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาทา✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādā,
โอรสา ธมฺมนิมฺมิตา✎ ร่าง
orasā dhammanimmitā;
ปฏาจาราติ นาเมน✎ ร่าง
Paṭācārāti nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวิกา ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvikā’.
ตทาหํ มุทิตา หุตฺวา✎ ร่าง
Tadāhaṁ muditā hutvā,
ยาวชีวํ ตทา ชินํ✎ ร่าง
yāvajīvaṁ tadā jinaṁ;
เมตฺตจิตฺตา ปริจรึ✎ ร่าง
Mettacittā paricariṁ,
สสงฺฆํ โลกนายกํ ฯ✎ ร่าง
sasaṅghaṁ lokanāyakaṁ.
เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsamagacchahaṁ.
อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป✎ ร่าง
Imamhi bhaddake kappe,
พฺรหฺมพนฺธุ มหายโส✎ ร่าง
brahmabandhu mahāyaso;
กสฺสโป นาม นาเมน✎ ร่าง
Kassapo nāma gottena,
อุปฺปชฺชิ วทตํ วโร ฯ✎ ร่าง
uppajji vadataṁ varo.
อุปฏฺฐาโก มเหสิสฺส✎ ร่าง
Upaṭṭhāko mahesissa,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.227
ตทา อาสิ นริสฺสโร✎ ร่าง
tadā āsi narissaro;
กาสิราชา กิกี นาม✎ ร่าง
Kāsirājā kikī nāma,
พาราณสิปุรุตฺตเม ฯ✎ ร่าง
bārāṇasipuruttame.
ตสฺสาสึ ตติยา ธีตา✎ ร่าง
Tassāsiṁ tatiyā dhītā,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.321
ภิกฺขุนี อิติ วิสฺสุตา✎ ร่าง
bhikkhunī iti vissutā;
ธมฺมํ สุตฺวา ชินคฺคสฺส✎ ร่าง
Dhammaṁ sutvā jinaggassa,
ปพฺพชฺชํ สมโรจยึ ฯ✎ ร่าง
pabbajjaṁ samarocayiṁ.
อนุชานิ น โน ตาโต✎ ร่าง
Anujāni na no tāto,
อคาเรว ตทา มยํ✎ ร่าง
agāreva tadā mayaṁ;
วีสํ วสฺสสหสฺสานิ✎ ร่าง
Vīsavassasahassāni,
วิจริมฺห อตนฺทิตา ฯ✎ ร่าง
vicarimha atanditā.
โกมาริพฺรหฺมจริยํ✎ ร่าง
Komāribrahmacariyaṁ,
ราชกญฺญา สุเขฏฺฐิตา✎ ร่าง
rājakaññā sukhedhitā;
พุทฺโธปฏฺฐานนิรตา✎ ร่าง
Buddhopaṭṭhānaniratā,
มุทิตา สตฺต ธีตโร ฯ✎ ร่าง
muditā sattadhītaro.
สมณี สมณคุตฺตา จ✎ ร่าง
Samaṇī samaṇaguttā ca,
ภิกฺขุนี ภิกฺขุทาสิกา✎ ร่าง
bhikkhunī bhikkhudāyikā;
ธมฺมา เจว สุธมฺมา จ✎ ร่าง
Dhammā ceva sudhammā ca,
สตฺตมี สงฺฆทาสิกา ฯ✎ ร่าง
sattamī saṅghadāyikā.
อหํ อุปฺปลวณฺณา จ✎ ร่าง
Ahaṁ uppalavaṇṇā ca,
เขมา ภทฺทา จ ภิกฺขุนี✎ ร่าง
khemā bhaddā ca bhikkhunī;
กิสาโคตมี ธมฺมทินฺนา✎ ร่าง
Kisāgotamī dhammadinnā,
วิสาขา โหติ สตฺตมี ฯ✎ ร่าง
visākhā hoti sattamī.
เตหิ กมฺเมหิ สุกเตหิ✎ ร่าง
Tehi kammehi sukatehi,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.104
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ๒- ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsamagacchahaṁ.
ปจฺฉิเม จ ภเว ทานิ✎ ร่าง
Pacchime ca bhave dāni,
ชาตา เสฏฺฐิกุเล อหํ✎ ร่าง
jātā seṭṭhikule ahaṁ;
สาวตฺถิยํ ปุรวเร✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ puravare,
อิทฺเธ ผีเต มหทฺธเน ฯ✎ ร่าง
iddhe phīte mahaddhane.
ยทา จ โยพฺพนูเปตา✎ ร่าง
Yadā ca yobbanūpetā,
วิตกฺกวสคา อหํ✎ ร่าง
vitakkavasagā ahaṁ;
นรญฺชานปทํ ๓- ทิสฺวา✎ ร่าง
Naraṁ jārapatiṁ disvā,
เตน สทฺธึ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tena saddhiṁ agacchahaṁ.
เอกปุตฺตปฺปสุตาหํ✎ ร่าง
Ekaputtapasūtāhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.559
ทุติโย กุจฺฉิยา มม✎ ร่าง
dutiyo kucchiyā mamaṁ;
ตทาหํ มาตาปิตโร✎ ร่าง
Tadāhaṁ mātāpitaro,
อิกฺขามีติ ๔- สุนิจฺฉิตา ฯ✎ ร่าง
okkhāmīti sunicchitā.
นาโรเจสึ ปตึ มยฺหํ✎ ร่าง
Nārocesiṁ patiṁ mayhaṁ,
ตทา ตมฺหิ ปวาสิเต✎ ร่าง
tadā tamhi pavāsite;
เอกิกา นิคฺคตา เคหา✎ ร่าง
Ekikā niggatā gehā,
คนฺตุํ สาวตฺถิมุตฺตมํ ฯ✎ ร่าง
gantuṁ sāvatthimuttamaṁ.
ตโต เม สามิ อาคนฺตฺวา✎ ร่าง
Tato me sāmi āgantvā,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.322
สมฺภาเวสิ ปเถ มมํ✎ ร่าง
sambhāvesi pathe mamaṁ;
ตทา เม กมฺมชา วาตา✎ ร่าง
Tadā me kammajā vātā,
อุปฺปนฺนา อติทารุณา ฯ✎ ร่าง
uppannā atidāruṇā.
อุทิโตว ๑- มหาเมโฆ✎ ร่าง
Uṭṭhito ca mahāmegho,
ปสูติสมเย มม✎ ร่าง
pasūtisamaye mama;
ทพฺพตฺถาย ตทา คนฺตฺวา✎ ร่าง
Dabbatthāya tadā gantvā,
สามิ สปฺเปน มาริโต ฯ✎ ร่าง
sāmi sappena mārito.
ตทา วิชาตทุกฺเขน✎ ร่าง
Tadā vijātadukkhena,
อนาถา กปณา อหํ✎ ร่าง
anāthā kapaṇā ahaṁ;
กุนฺนทึ ปูริตํ ทิสฺวา✎ ร่าง
Kunnadiṁ pūritaṁ disvā,
คจฺฉนฺตี สกุลาลยํ ๒- ฯ✎ ร่าง
gacchantī sakulālayaṁ.
พาลํ อาทาย โอตรึ✎ ร่าง
Bālaṁ ādāya atariṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.228
ปารกูเล จ เอกิกา ๔-
ป✎ ร่าง
pārakūle ca ekakaṁ;
าเยตฺวา ๕- พาลกํ ปุตฺตํ✎ ร่าง
Sāyetvā bālakaṁ puttaṁ,
อิตรํ ตารณายหํ ฯ✎ ร่าง
itaraṁ taraṇāyahaṁ.
นิวตฺตา อุกฺกุโส หาสิ✎ ร่าง
Nivattā ukkuso hāsi,
ตรุณํ วิลปนฺตกํ✎ ร่าง
taruṇaṁ vilapantakaṁ;
อิตรญฺจ วหิ โสโต✎ ร่าง
Itarañca vahī soto,
สาหํ โสกสมปฺปิตา ฯ✎ ร่าง
sāhaṁ sokasamappitā.
สาวตฺถินครํ คนฺตฺวา✎ ร่าง
Sāvatthinagaraṁ gantvā,
อสฺโสสึ สชเน มเต✎ ร่าง
assosiṁ sajane mate;
ตทา อโวจ ๖- โสกฏฺฏา✎ ร่าง
Tadā avocaṁ sokaṭṭā,
มหาโสกสมปฺปิตา ฯ✎ ร่าง
mahāsokasamappitā.
อุโภ ปุตฺตา กาลกตา ว✎ ร่าง
‘Ubho puttā kālaṅkatā,
เน มยฺหํ ปติ มโต✎ ร่าง
panthe mayhaṁ patī mato;
มาตา ปิตา จ ภาตา จ✎ ร่าง
Mātā pitā ca bhātā ca,
เอกจิตมฺหิ ฑยฺหเร ฯ✎ ร่าง
ekacitamhi ḍayhare’.
ตทา กิสา จ ปณฺฑุ จ✎ ร่าง
Tadā kisā ca paṇḍu ca,
อนาถา ทินมานสา✎ ร่าง
anāthā dīnamānasā;
อิโต ตโต คจฺฉนฺตีหํ✎ ร่าง
Ito tato bhamantīhaṁ,
อทฺทสํ นรสารถึ ฯ✎ ร่าง
addasaṁ narasārathiṁ.
ตโต อโวจ มํ สตฺถา✎ ร่าง
Tato avoca maṁ satthā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.106
ปุตฺเต มา โสจิ อสฺสส✎ ร่าง
‘putte mā soci assasa;
อตฺตานํ เต คเวสสฺสุ✎ ร่าง
Attānaṁ te gavesassu,
กึ นิรตฺถํ วิหญฺญสิ ฯ✎ ร่าง
kiṁ niratthaṁ vihaññasi.
น สนฺติ ปุตฺตา ตาณาย✎ ร่าง
Na santi puttā tāṇāya,
น ญาติ นปิ พนฺธวา✎ ร่าง
na ñātī napi bandhavā;
อนฺตเกนาธิปนฺนสฺส✎ ร่าง
Antakenādhipannassa,
นตฺถิ ญาตีสุ ตาณตา ฯ✎ ร่าง
natthi ñātīsu tāṇatā’.
ตํ สุตฺวา มุนิโน วากฺยํ✎ ร่าง
Taṁ sutvā munino vākyaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.323
ปฐมํ ผลมชฺฌคํ✎ ร่าง
paṭhamaṁ phalamajjhagaṁ;
ปพฺพชิตฺวาน น จิรํ✎ ร่าง
Pabbajitvāna naciraṁ,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
อิทฺธีสุ จ วสี โหมิ✎ ร่าง
Iddhīsu ca vasī homi,
อ้างอิงPTS 2.560
ทิพฺพาย โสตธาตุยา✎ ร่าง
dibbāya sotadhātuyā;
ปรจิตฺตานิ ชานามิ✎ ร่าง
Paracittāni jānāmi,
สตฺถุ สาสนการิกา ฯ✎ ร่าง
satthusāsanakārikā.
ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ✎ ร่าง
Pubbenivāsaṁ jānāmi,
ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ✎ ร่าง
dibbacakkhu visodhitaṁ;
เขเปตฺวา อาสเว สพฺเพ✎ ร่าง
Khepetvā āsave sabbe,
วิสุทฺธาสึ สุนิมฺมลา ฯ✎ ร่าง
visuddhāsiṁ sunimmalā.
ตโตหํ วินยํ สพฺพํ✎ ร่าง
Tatohaṁ vinayaṁ sabbaṁ,
สนฺติเก สพฺพทสฺสิโน✎ ร่าง
santike sabbadassino;
อุคฺคหึ สพฺพวิตฺถารํ✎ ร่าง
Uggahiṁ sabbavitthāraṁ,
พฺยาหรึ จ ยถาตถํ ฯ✎ ร่าง
byāhariñca yathātathaṁ.
ชิโน ตสฺมึ คุเณ ตุฏฺโฐ✎ ร่าง
Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho,
เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi maṁ;
อคฺคํ ๑- วินยธารีนํ✎ ร่าง
‘Aggā vinayadhārīnaṁ,
ปฏาจาราว ๒- เอกิกา ฯ✎ ร่าง
paṭācārāva ekikā’.
ปริจิณฺโณ มยา สตฺถา✎ ร่าง
Pariciṇṇo mayā satthā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ;
โอหิโต ครุโก ภาโร✎ ร่าง
Ohito garuko bhāro,
ภวเนตฺติ สมูหตา ฯ✎ ร่าง
bhavanetti samūhatā.
ยสฺส อตฺถาย ปพฺพชิตา✎ ร่าง
Yassatthāya pabbajitā,
อคารสฺมา อนคาริยํ✎ ร่าง
agārasmānagāriyaṁ;
โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
So me attho anuppatto,
สพฺพสํโยชนกฺขโย ฯ✎ ร่าง
sabbasaṁyojanakkhayo.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.229
เพ สมูหตา
นาคีว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสวา ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavā.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ พุทฺธ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เสฏฺฐสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ ปฏาจารา ภิกฺขุนี อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ paṭācārā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
อ้างอิงสยามรัฐ 33.324
ปฏาจาราเถริยา อปทานํ สมตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Paṭācārātheriyāpadānaṁ dasamaṁ.
อ✎ ร่าง
Ekūposathikavaggo dutiyo.
ุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
เอกุโปสถิกา เจว✎ ร่าง
Ekūposathikā ceva,
สลฬา จาถ โมทกา✎ ร่าง
saḷalā cātha modakā;
เอกาสนา ปญฺจทีปา✎ ร่าง
Ekāsanā pañcadīpā,
นฬมาลี จ โคตมี ฯ✎ ร่าง
naḷamālī ca gotamī.
เขมา อุปฺปลวณฺณา จ✎ ร่าง
Khemā uppalavaṇṇā ca,
ปฏาจารา จ ภิกฺขุนี✎ ร่าง
paṭācārā ca bhikkhunī;
คาถาสตานิ ปญฺเจว✎ ร่าง
Gāthā satāni pañceva,
นว จาปิ ตทุตฺตริ ฯ✎ ร่าง
nava cāpi taduttari.
เอกุโปสถวคฺโค ทุติโย ฯ
--------------
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ยุ. ... จตฺตาริ นวุตึ สตฺตเมว จ ฯ
ตติโย✎ ร่าง
Therīapadāna
กุณฺฑลเกสีวคฺโค
ปฐมํ✎ ร่าง
Kuṇḍalakesīvagga
กุณฺฑลเกสีเถริยาปทานํ✎ ร่าง
1 Kuṇḍalakesātherīapadāna
—
“Padumuttaro nāma jino,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.325 · ฉัฏฐสังคายนา 58.230 · พุทธชยันตี 37.2.108