เล่ม ๓๓ — ขุททกนิกาย อปทาน ๒ ข้อ 173

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๗๓] พระเถรีกราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า มีกษัตริย์องค์หนึ่งพระนามว่าอรุณ ครองราชสมบัติในพระนคร อรุณวดี หม่อมฉันเป็นมเหสีของท้าวเธอ บอกบุคคลบางคนว่า หม่อมฉันนั่งอยู่ในที่ลับคิดอย่างนี้ว่า กุศลที่เราจะเอาไปที่เราทำไว้ไม่ มีเลย เราจะต้องไปสู่นรกอันมีความเร่าร้อนมาก ทั้งเผ็ดร้อนร้ายแรง แสนทารุณเป็นแน่ในเรื่องนี้เราไม่มีความสงสัยเลย ครั้นหม่อมฉัน คิดอย่างนี้แล้ว ยังใจให้ร่าเริงเข้าไปเฝ้าพระราชสวามีแล้ว กราบทูล ว่า ข้าแต่พระขัตติยาธิบดีผู้ประเสริฐ หม่อมฉันเป็นสตรี จะไม่ เคยเป็นบุรุษมิได้มี ขอพระองค์ได้โปรดประทานสมณะองค์หนึ่งแก่ หม่อมฉันเถิด หม่อมฉันจักนิมนต์ท่านให้ฉัน ครั้งนั้นพระราชาได้ ประทานสมณะองค์หนึ่งผู้อบรมอินทรีย์แล้วแก่หม่อมฉัน หม่อมฉัน มีใจยินดีรับบาตรของท่านมาแล้ว เอาภัตตาหารอย่างประณีตใส่จน เต็ม ครั้นแล้วได้ถวายผ้าผืนใหญ่ให้ท่านครอง แล้วได้ถวายบาตร นั้น พร้อมด้วยดอกไม้มีกลิ่นหอมและน้ำมันเครื่องไล้ทาอย่างดี ด้วยกุศลกรรมที่ได้ทำไว้แล้วนั้น และด้วยการตั้งเจตน์จำนงไว้ หม่อมฉันละร่างกายมนุษย์แล้วได้ไปภพดาวดึงส์ ได้ครองตำแหน่ง พระมเหสีแห่งเทวราชหนึ่งพันองค์ได้ครองตำแหน่งพระมเหสีแห่ง พระเจ้าจักรพรรดิหนึ่งพันองค์ และครองตำแหน่งพระมเหสีแห่ง พระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์โดยจะคณานับมิได้ ทั้งได้ศุภผลอื่น มีอย่างต่างๆ มากมายซึ่งเป็นผลกรรมแห่งบิณฑบาตในคราวนั้น หม่อมฉันมีสีกายเหมือนดอกบัว เป็นหญิงมีรูปงาม น่าดู น่าชม ถึงพร้อมด้วยองค์สมบัติทั้งปวงเป็นอภิชาตสตรี ทรงไว้ซึ่งความ เปล่งปลั่งในภพนี้ซึ่งเป็นภพหลัง หม่อมฉันเกิดในศากิยสกุล เป็น ธิดาแห่งพระเจ้าสุทโธนมหาราช เป็นหัวหน้าแห่งนารีหนึ่งพันเบื่อ หน่ายในอาคารสถาน จึงออกบวชเป็นภิกษุณีถึงราตรีที่ ๗ ก็ได้บรรลุ จตุราริยสัจ หม่อมฉันไม่สามารถจะประมาณจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัชปัจจัย ที่ทายกทายิกานำมาถวายได้ นี้เป็น ผลแห่งบิณฑบาต ข้าแต่พระมุนีมหาวีรเจ้า ขอพระองค์พึงทรง ระลึกถึงกุศลกรรมครั้งก่อนของหม่อมฉัน หม่อมฉันสละวัตถุทาน เป็นอันมากเพื่อประโยชน์แก่พระองค์ ในกัปที่ ๙๑ แต่กัปนี้ หม่อมฉัน ได้ถวายทานใดในครั้งนั้น ด้วยผลแห่งทานนั้น หม่อมฉันไม่รู้สึก ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งบิณฑบาตทาน หม่อมฉันรู้จักคติสอง คือ เทวดา หรือมนุษย์ มิได้รู้จักคติอื่นเลย นี้เป็นผลแห่งบิณฑบาตทาน รู้จักแต่สกุลสูงซึ่งเป็นสกุลมหาศาลมีทรัพย์มาก มิได้รู้จักสกุลอื่น นี่เป็นผลแห่งบิณฑบาตทาน หม่อมฉันท่องเที่ยวไปในภคน้อยภพ ใหญ่ อันกุศลมูลตักเตือนแล้ว ย่อมไม่เห็นสิ่งที่ไม่พอใจเลย นี้ เป็นผลแห่งโสมนัส ข้าแต่พระมหามุนี หม่อมฉันเป็นผู้มีความ ชำนาญในฤทธิ์ มีความชำนาญในทิพโสตธาตุ มีความชำนาญใน เจโตปริยญาณ ย่อมรู้ปุพเพนิวาสญาณและทิพจักษุอันหมดจดวิเศษ มีอาสวะทั้งปวงสิ้นไปแล้ว บัดนี้ ภพใหม่มิได้มีอีก ข้าแต่พระมหา- วีรเจ้า หม่อมฉันมีญาณในอรรถะ ธรรมะ นิรุตติและปฏิญาณเกิดขึ้น แล้วในสำนักของพระองค์ ดิฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธ- ศาสนาดิฉันได้ทำเสร็จแล้ว. ทราบว่า พระอุปลทายิกาภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้เฉพาะพระพักตร์ พระผู้มีพระภาค ด้วยประการฉะนี้แล.

เทียบรายประโยค (102 ประโยค)

thi-ap33:0.3 #

—

Uppaladāyikātherīapadāna

thi-ap33:1.1 #

นคเร อรุณวติยา✎ ร่าง

“Nagare aruṇavatiyā,

thi-ap33:1.2 #

อรุโณ นาม ขตฺติโย✎ ร่าง

aruṇo nāma khattiyo;

thi-ap33:1.3 #

ตสฺส รญฺโญ อหํ ภริยา✎ ร่าง

Tassa rañño ahuṁ bhariyā,

thi-ap33:1.4 #

เอกจฺจํ วาทยามหํ ฯ✎ ร่าง

ekajjhaṁ cārayāmahaṁ.

thi-ap33:2.1 #

รโหคตา นิสีทิตฺวา✎ ร่าง

Rahogatā nisīditvā,

thi-ap33:2.2 #

เอวํ จินฺเตสหํ ตทา✎ ร่าง

evaṁ cintesahaṁ tadā;

thi-ap33:2.3 #

กุสลํ เม กตํ นตฺถิ✎ ร่าง

‘Kusalaṁ me kataṁ natthi,

thi-ap33:2.4 #

อาทาย คมิยํ มม ฯ✎ ร่าง

ādāya gamiyaṁ mama.

thi-ap33:3.1 #

มหาภิตาปํ กฏุกํ✎ ร่าง

Mahābhitāpaṁ kaṭukaṁ,

thi-ap33:3.2 #

โฆรรูปํ สุทารุณํ✎ ร่าง

ghorarūpaṁ sudāruṇaṁ;

thi-ap33:3.3 #

นิรยํ นูน คจฺฉามิ✎ ร่าง

Nirayaṁ nūna gacchāmi,

thi-ap33:3.4 #

เอตฺถ เม นตฺถิ สํสโย ฯ✎ ร่าง

ettha me natthi saṁsayo’.

thi-ap33:4.1 #

เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน✎ ร่าง

Evāhaṁ cintayitvāna,

thi-ap33:4.2 #

ปหํเสตฺวาน มานสํ✎ ร่าง

pahaṁsetvāna mānasaṁ;

thi-ap33:4.3 #

ราชานํ อุปคนฺตฺวาน✎ ร่าง

Rājānaṁ upagantvāna,

thi-ap33:4.4 #

อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vacanamabraviṁ.

thi-ap33:5.1 #

อิตฺถี นาม มยํ เทว✎ ร่าง

‘Itthī nāma mayaṁ deva,

อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.194

thi-ap33:5.2 #

ปุริสา น ๑- ภวาม โน✎ ร่าง

purisānittarā ahu;

thi-ap33:5.3 #

เอกํ เม สมณํ เทหิ✎ ร่าง

Ekaṁ me samaṇaṁ dehi,

thi-ap33:5.4 #

โภชยิสฺสามิ ขตฺติย ฯ✎ ร่าง

bhojayissāmi khattiya’.

thi-ap33:6.1 #

อทาสิ เม ตทา ราชา✎ ร่าง

Adāsi me tadā rājā,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.272

thi-ap33:6.2 #

สมณํ ภาวิตินฺทฺริยํ✎ ร่าง

samaṇaṁ bhāvitindriyaṁ;

thi-ap33:6.3 #

ตสฺส ปตฺตํ คเหตฺวาน✎ ร่าง

Tassa pattaṁ gahetvāna,

thi-ap33:6.4 #

ปรมนฺเนน ปูรยึ ฯ✎ ร่าง

paramannena pūrayiṁ.

thi-ap33:7.1 #

ปูเรตฺวา ปรมํ อนฺนํ✎ ร่าง

Pūretvā paramaṁ annaṁ,

อ้างอิงPTS 2.602 · สยามรัฐ 33.383

thi-ap33:7.2 #

สห ๑- สุคนฺธเลปนํ✎ ร่าง

saha sugandhalepanaṁ;

thi-ap33:7.3 #

มหาเจเลน ฉาเทตฺวา✎ ร่าง

Mahācelena chāditvā,

thi-ap33:7.4 #

อทาสึ ตุฏฺฐมานสา ฯ✎ ร่าง

adāsiṁ tuṭṭhamānasā.

thi-ap33:8.1 #

เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง

Tena kammena sukatena,

thi-ap33:8.2 #

เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง

cetanāpaṇidhīhi ca;

thi-ap33:8.3 #

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง

Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,

thi-ap33:8.4 #

ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง

tāvatiṁsamagacchahaṁ.

thi-ap33:9.1 #

สหสฺสเทวราชูนํ✎ ร่าง

Sahassadevarājūnaṁ,

thi-ap33:9.2 #

มเหสิตฺตมการยึ✎ ร่าง

mahesittamakārayiṁ;

thi-ap33:9.3 #

สหสฺสจกฺกวตฺตีนํ✎ ร่าง

Sahassacakkavattīnaṁ,

thi-ap33:9.4 #

มเหสิตฺตมการยึ ฯ✎ ร่าง

mahesittamakārayiṁ.

thi-ap33:10.1 #

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง

Padesarajjaṁ vipulaṁ,

thi-ap33:10.2 #

คณนาโต อสงฺขยํ✎ ร่าง

gaṇanāto asaṅkhiyaṁ;

thi-ap33:10.3 #

นานาวิธํ พหุํ อญฺญํ✎ ร่าง

Nānāvidhaṁ bahuṁ aññaṁ,

thi-ap33:10.4 #

ตสฺส กมฺมผลํ ตโต ฯ✎ ร่าง

tassa kammaphalaṁ tato.

thi-ap33:11.1 #

อุปฺปลสฺเสว เม วณฺโณ✎ ร่าง

Uppalasseva me vaṇṇo,

thi-ap33:11.2 #

อภิรูปา สุทสฺสนา✎ ร่าง

abhirūpā sudassanā;

thi-ap33:11.3 #

อิตฺถี สพฺพงฺคสมฺปนฺนา✎ ร่าง

Itthisabbaṅgasampannā,

thi-ap33:11.4 #

อภิชาตา ชุตินฺธรา ฯ✎ ร่าง

abhijātā jutindharā.

thi-ap33:12.1 #

ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต✎ ร่าง

Pacchime bhave sampatte,

thi-ap33:12.2 #

อชายึ สากิเย กุเล✎ ร่าง

ajāyiṁ sākiye kule;

thi-ap33:12.3 #

นารีสหสฺสปาโมกฺขา✎ ร่าง

Nārīsahassapāmokkhā,

thi-ap33:12.4 #

สุทฺโธทนสุตสฺสหํ ฯ✎ ร่าง

suddhodanasutassahaṁ.

thi-ap33:13.1 #

นิพฺพินฺทิตฺวา อคาเรหํ✎ ร่าง

Nibbinditvā agārehaṁ,

thi-ap33:13.2 #

ปพฺพชึ อนคาริยํ✎ ร่าง

pabbajiṁ anagāriyaṁ;

thi-ap33:13.3 #

สตฺตมีรตฺติมปฺปตฺตา✎ ร่าง

Sattamīrattisampattā,

thi-ap33:13.4 #

จตุสจฺจํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง

catusaccamapāpuṇiṁ.

thi-ap33:14.1 #

จีวรํ ปิณฺฑปาตญฺจ✎ ร่าง

Cīvaraṁ piṇḍapātañca,

thi-ap33:14.2 #

ปจฺจยํ สยนาสนํ✎ ร่าง

paccayaṁ sayanāsanaṁ;

thi-ap33:14.3 #

ปริเมตุํ น สกฺโกมิ✎ ร่าง

Parimetuṁ na sakkomi,

thi-ap33:14.4 #

ปิณฺฑปาตสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง

piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.

thi-ap33:15.1 #

ยํ มยฺหํ ปุริมํ ๔- กมฺมํ✎ ร่าง

Yaṁ mayhaṁ pūritaṁ kammaṁ,

thi-ap33:15.2 #

กุสลํ สรเส มุนิ✎ ร่าง

Kusalaṁ sarase muni;

thi-ap33:15.3 #

ตุยฺหตฺถาย มหาวีร✎ ร่าง

Tuyhatthāya mahāvīra,

thi-ap33:15.4 #

ปริจตฺตํ พหุํ มยา ๕- ฯ✎ ร่าง

Paricattaṁ bahuṁ mayā.

thi-ap33:16.1 #

เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง

Ekattiṁse ito kappe,

thi-ap33:16.2 #

ยํ ทานมททึ ตทา✎ ร่าง

yaṁ dānamadadiṁ tadā;

thi-ap33:16.3 #

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง

Duggatiṁ nābhijānāmi,

thi-ap33:16.4 #

ปิณฺฑปาตสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง

piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.

thi-ap33:17.1 #

ทุเว คตี ปชานามิ✎ ร่าง

Dve gatiyo pajānāmi,

อ้างอิงสยามรัฐ 33.384

thi-ap33:17.2 #

เทวตฺตํ อถ มานุสํ✎ ร่าง

devattaṁ atha mānusaṁ;

thi-ap33:17.3 #

อญฺญํ คตึ น ชานามิ✎ ร่าง

Aññaṁ gatiṁ na jānāmi,

thi-ap33:17.4 #

ปิณฺฑปาตสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง

piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.

thi-ap33:18.1 #

อุจฺเจ กุเล ปชานามิ✎ ร่าง

Ucce kule pajānāmi,

thi-ap33:18.2 #

มหาสาเล ๑- มหทฺธเน✎ ร่าง

mahāsāle mahaddhane;

thi-ap33:18.3 #

อญฺเญ กุเล น ชานามิ✎ ร่าง

Aññe kule na jānāmi,

thi-ap33:18.4 #

ปิณฺฑปาตสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง

piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.

thi-ap33:19.1 #

ภวาภเว สํสริตฺวา✎ ร่าง

Bhavābhave saṁsaritvā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.196

thi-ap33:19.2 #

สุกฺกมูเลน โจทิตา✎ ร่าง

sukkamūlena coditā;

thi-ap33:19.3 #

อมนาปํ น ปสฺสามิ✎ ร่าง

Amanāpaṁ na passāmi,

thi-ap33:19.4 #

โสมนสฺสสฺสิทํ ๒- ผลํ ฯ✎ ร่าง

somanassakataṁ phalaṁ.

thi-ap33:20.1 #

อิทฺธีสุ จ วสี โหมิ✎ ร่าง

Iddhīsu ca vasī homi,

อ้างอิงPTS 2.603 · ฉัฏฐสังคายนา 58.273

thi-ap33:20.2 #

ทิพฺพาย โสตธาตุยา✎ ร่าง

dibbāya sotadhātuyā;

thi-ap33:20.3 #

เจโตปริยญาณสฺส✎ ร่าง

Cetopariyañāṇassa,

thi-ap33:20.4 #

วสี โหมิ มหามุนิ ฯ✎ ร่าง

vasī homi mahāmune.

thi-ap33:21.1 #

ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ✎ ร่าง

Pubbenivāsaṁ jānāmi,

thi-ap33:21.2 #

ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ✎ ร่าง

dibbacakkhu visodhitaṁ;

thi-ap33:21.3 #

สพฺพาสวปริกฺขีณา✎ ร่าง

Sabbāsavā parikkhīṇā,

thi-ap33:21.4 #

นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ✎ ร่าง

natthi dāni punabbhavo.

thi-ap33:22.1 #

อตฺถธมฺมนิรุตฺตีสุ✎ ร่าง

Atthadhammaniruttīsu,

thi-ap33:22.2 #

ปฏิภาเณ ตเถว จ✎ ร่าง

paṭibhāne tatheva ca;

thi-ap33:22.3 #

ญาณํ มม มหาวีร✎ ร่าง

Ñāṇaṁ mama mahāvīra,

thi-ap33:22.4 #

อุปฺปนฺนํ ตว สนฺติเก ฯ✎ ร่าง

uppannaṁ tava santike.

thi-ap33:23.1 #

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง

Kilesā jhāpitā mayhaṁ,

thi-ap33:23.2 #

เพ สมูหตา นาคีว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง

…pe…

thi-ap33:23.3 #

วิหรามิ อนาสวา ฯ✎ ร่าง

viharāmi anāsavā.

thi-ap33:24.1 #

สฺวาคตํ วต เม อาสิ พุทฺธ✎ ร่าง

Svāgataṁ vata me āsi,

thi-ap33:24.2 #

เสฏฺฐสฺส สนฺติเก ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง

…pe…

thi-ap33:24.3 #

กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง

kataṁ buddhassa sāsanaṁ.

thi-ap33:25.1 #

ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง

Paṭisambhidā catasso,

thi-ap33:25.2 #

ปิจ อฏฺฐิเม ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง

…pe…

thi-ap33:25.3 #

กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง

kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.

thi-ap33:26.1 #

อิตฺถํ สุทํ อุปฺปลทายิกา ภิกฺขุนี ภควโต สมฺมุขา อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง

Itthaṁ sudaṁ uppaladāyikā bhikkhunī bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.

thi-ap33:27.1 #

อุปฺปลทายิกาเถริยา✎ ร่าง

Uppaladāyikātheriyāpadānaṁ tatiyaṁ.

thi-ap34:0.1 #

อปทานํ สม✎ ร่าง

Therīapadāna

thi-ap34:0.2 #

ตฺตํ ฯ @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ตโย สาเล ฯ ๒ ม. ยุ. โสมนสฺส กตํ ผลํ ฯ จตุตฺถํ สิงฺคาลมาตาเถริยาปทานํ✎ ร่าง

Khattiyāvagga

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๓๓ — ขุททกนิกาย อปทาน ๒

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน