เนื้อความทั้งข้อ
[๑๗๙] ดิฉันเกิดในสกุลกษัตริย์ เป็นภคินีแห่งพระมหามุนีพระนามว่าปุสสะ
ผู้มีพระรัศมีงามรุ่งเรือง มีธรรมดังว่าเทริดดอกไม้บนศีรษะ ดิฉันได้
ฟังธรรมของพระองค์แล้วมีจิตเลื่อมใสถวายมหาทานแล้ว ปรารถนา
ซึ่งรูปสมบัติ ในกัปที่ ๓๑ แต่ภัทรกัปนี้ พระพิชิตมารพระนามว่าสิขี
ผู้เป็นนายกชั้นเลิศของโลก ทรงยังโลกให้รุ่งเรือง เป็นสรณะใน
ไตรโลกเสด็จอุบัติขึ้นแล้ว ครั้งนั้น ดิฉันเกิดในสกุลพราหมณ์ใน
เมืองอรุณอันน่ารื่นรมย์ โกรธแล้ว ด่าภิกษุณีองค์หนึ่งผู้มีจิตพ้นแล้ว
จากกิเลสว่า ท่านเป็นหญิงเพศยา ประพฤติอนาจารประทุษร้าย
พุทธศาสนา ครั้นด่าอย่างนี้แล้ว ดิฉันต้องไปสู่นรกอันร้ายกาจ
เพรียบพร้อมไปด้วยมหันตทุกข์ เพราะกรรมอันลามกนั้น เคลื่อน
จากนรกนั้นแล้วมาเกิดในหมู่มนุษย์เป็นผู้มีลามกธรรม เป็นเหตุให้
เดือดร้อนครองความเป็นหญิงเพศยาอย่างหมื่นชาติยังมิได้พ้นจากบาป
กรรมนั้น เปรียบเหมือนคนกินยาพิษอันร้ายแรง ดิฉันได้บวชเป็น
ภิกษุณีมีเพศประเสริฐในศาสนาพระพุทธกัสสป ได้ไปเกิดในภพ
ดาวดึงส์ เพราะผลแห่งบรรพชากรรมนั้น ในภพนี้ซึ่งเป็นภพหลัง
ดิฉันเป็นอุปปาติกสัตว์เกิดในระหว่างกิ่งต้นมะม่วง จึงมีชื่อว่าอัมพ-
ปาลีตามนิมิตนั้น ดิฉันมีประชาชนหลายพันโกฏิ แห่ห้อมมาบวช
ในพุทธศาสนาเป็นโอรสธิดาแห่งพระพุทธเจ้า บรรลุถึงฐานะอันไม่
หวั่นไหว ข้าแต่พระมหามุนี หม่อมฉันเป็นผู้มีความชำนาญในฤทธิ์
ในทิพโสตธาตุและในเจโตปริยญาณ รู้บุพเพนิวาสญาณและทิพจักษุ
อันหมดจดวิเศษ มีอาสวะทั้งปวงสิ้นไปแล้ว บัดนี้ภพใหม่มิได้มีอีก
หม่อมฉันมีญาณอันปราศจากมลทิน บริสุทธิ์ ในอรรถะ ธรรมะ
นิรุตติ และปฏิภาณ เพราะอำนาจพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด
หม่อมฉันเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพขึ้นได้หมดสิ้นแล้ว ตัด
กิเลสเครื่องผูกดังช้างพังตัดเชือกแล้วเป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ การที่
หม่อมฉันได้มาในสำนักพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เป็นการมาดี
แล้วหนอ วิชชา ๓ หม่อมฉันบรรลุแล้วโดยลำดับ พระพุทธศาสนา
หม่อมฉันได้ทำเสร็จแล้ว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔
วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ หม่อมฉันทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธ-
ศาสนาหม่อมฉันได้ทำเสร็จแล้วดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอัมพปาลีภิกษุณีได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
โย รํสิรุจิตาเวโฬ✎ ร่าง
“Yo raṁsiphusitāveḷo,
อ้างอิงPTS 2.613
ผุสฺโส นาม มหามุนิ✎ ร่าง
phusso nāma mahāmuni;
ตสฺสาหํ ภคินี อาสึ✎ ร่าง
Tassāhaṁ bhaginī āsiṁ,
อชายึ ขตฺติเย กุเล ฯ✎ ร่าง
ajāyiṁ khattiye kule.
ตสฺส ธมฺมํ สุณิตฺวาหํ✎ ร่าง
Tassa dhammaṁ suṇitvāhaṁ,
วิปฺปสนฺเนน เจตสา✎ ร่าง
vippasannena cetasā;
มหาทานํ ททิตฺวาน✎ ร่าง
Mahādānaṁ daditvāna,
ปตฺถยึ รูปสมฺปทํ ฯ✎ ร่าง
patthayiṁ rūpasampadaṁ.
เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Ekattiṁse ito kappe,
สิขี โลกคฺคนายโก✎ ร่าง
sikhī lokagganāyako;
อุปฺปนฺโน โลกปชฺโชโต✎ ร่าง
Uppanno lokapajjoto,
ติโลกสรโณ ชิโน ฯ✎ ร่าง
tilokasaraṇo jino.
ตทา อรุณปุเร รมฺเม✎ ร่าง
Tadāruṇapure ramme,
พฺรหฺมญฺญกุลสมฺภวา✎ ร่าง
brāhmaññakulasambhavā;
วิมุตฺตจิตฺตํ กุปิตา✎ ร่าง
Vimuttacittaṁ kupitā,
ภิกฺขุนึ อภิสาปยึ ฯ✎ ร่าง
bhikkhuniṁ abhisāpayiṁ.
เวสิกา จ ๑- อนาจารา✎ ร่าง
‘Vesikāva anācārā’,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.399
ชินสาสนทูสิกา✎ ร่าง
jinasāsanadūsikā;
เอวํ อกฺโกสยิตฺวาน✎ ร่าง
Evaṁ akkosayitvāna,
เตน ปาเปน กมฺมุนา ฯ✎ ร่าง
tena pāpena kammunā.
ทารุณํ นิรยํ คนฺตฺวา✎ ร่าง
Dāruṇaṁ nirayaṁ gantvā,
มหาทุกฺขสมปฺปิตา✎ ร่าง
mahādukkhasamappitā;
ตโต จุตา มนุสฺเสสุ✎ ร่าง
Tato cutā manussesu,
อุปปนฺนา ตปสฺสินี ฯ✎ ร่าง
upapannā tapassinī.
ทสชาติสหสฺสานิ✎ ร่าง
Dasajātisahassāni,
คณิกตฺตํ อการยึ✎ ร่าง
gaṇikattamakārayiṁ;
ตโต ปาปา น มุจฺจิสฺสํ✎ ร่าง
Tamhā pāpā na muccissaṁ,
ภุตฺวา ๒- ทุฏฺฐวิสํ ยถา ฯ✎ ร่าง
bhutvā duṭṭhavisaṁ yathā.
พฺรหฺมเวสมเสวิสฺสํ✎ ร่าง
Brahmacariyamasevissaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.2.216
กสฺสเป ชินสาสเน✎ ร่าง
kassape jinasāsane;
เตน กมฺมวิปาเกน✎ ร่าง
Tena kammavipākena,
อชายึ ติทเส ปุเร ฯ✎ ร่าง
ajāyiṁ tidase pure.
ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต✎ ร่าง
Pacchime bhave sampatte,
อโหสึ โอปปาติกา✎ ร่าง
ahosiṁ opapātikā;
อมฺพสาขนฺตเร ชาตา✎ ร่าง
Ambasākhantare jātā,
อมฺพปาลีติ เตนหํ ฯ✎ ร่าง
ambapālīti tenahaṁ.
ปริวุตา ปาณโกฏีหิ✎ ร่าง
Parivutā pāṇakoṭīhi,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.284
ปพฺพชึ ชินสาสเน✎ ร่าง
pabbajiṁ jinasāsane;
ปตฺตาหํ อจลํ ฐานํ✎ ร่าง
Pattāhaṁ acalaṁ ṭhānaṁ,
ธีตา พุทฺธสฺส โอรสา ฯ✎ ร่าง
dhītā buddhassa orasā.
อิทฺธีสุ จ วสี โหมิ ทิพฺพาย✎ ร่าง
Iddhīsu ca vasī homi,
โสตธาตุยา✎ ร่าง
sotadhātuvisuddhiyā;
เจโตปริยญาณสฺส✎ ร่าง
Cetopariyañāṇassa,
วสี โหมิ มหามุเน ฯ✎ ร่าง
vasī homi mahāmuni.
ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ✎ ร่าง
Pubbenivāsaṁ jānāmi,
ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ✎ ร่าง
dibbacakkhu visodhitaṁ;
สพฺพาสวปริกฺขีณา✎ ร่าง
Sabbāsavā parikkhīṇā,
นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ✎ ร่าง
natthi dāni punabbhavo.
อตฺถธมฺมนิรุตฺตีสุ✎ ร่าง
Atthadhammaniruttīsu,
ปฏิภาเณ ตเถว จ✎ ร่าง
paṭibhāne tatheva ca;
ญาณํ เม วิมลํ สุทฺธํ✎ ร่าง
Ñāṇaṁ me vimalaṁ suddhaṁ,
พุทฺธเสฏฺฐสฺส วาหสา ฯ✎ ร่าง
buddhaseṭṭhassa vāhasā.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.614
เพ สมูหตา
นาคีว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสวา ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavā.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ พุทฺธ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.400
เสฏฺฐสฺส สนฺติเก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อมฺพปาลี ภิกฺขุนี อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ ambapāli bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
อมฺพปาลีเถริยา อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ เสลาเถริยาปทานํ✎ ร่าง
Ambapālitheriyāpadānaṁ navamaṁ.