เนื้อความทั้งข้อ
[๓๑] พระพุทธเจ้าผู้มีความเพียรใหญ่ ทรงรู้จบธรรมทั้งปวง พระนามว่า
กกุสันธะ พระองค์เสด็จหลีกออกจากหมู่ไปสู่ภายในป่า เราถือ
เมล็ดพืชเครือเถาเที่ยวมา สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงเข้าฌาน
อยู่ ณ ระหว่างภูเขา เราเห็นพระพุทธเจ้าผู้เป็นเทพของทวยเทพแล้ว
มีใจเลื่อมใส ได้ถวายเมล็ดพืชแด่พระพุทธเจ้า ผู้เป็นทักขิไณย-
บุคคล เป็นนักปราชญ์ ในกัปนี้เอง เราได้ถวายพืชใดในกาลนั้น
ด้วยการถวายพืชนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งเมล็ดพืช
เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว
ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระวิเภทกพีชิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
[๓๑] อีกเรื่องหนึ่ง ในกาลเมื่อเราเป็นฤาษีชื่อว่ากัณหทีปายนะ เราไม่ยินดี
ประพฤติพรหมจรรย์ ยิ่งกว่า ๕๐ ปี ใครๆ จะรู้ใจที่ไม่ยินดีประพฤติ
พรหมจรรย์ของเรานั้นหามิได้ แม้เราก็ไม่บอกแก่ใครๆ ว่า ความ
ไม่ยินดีมีในใจของเรา สหายเพื่อนพรหมจรรย์ของเรา ชื่อมัณฑัพยะ
เป็นฤาษีมีอานุภาพมากประกอบด้วยบุรพกรรม (กรรมเก่าให้ผล)
ถูกเสียบหลาวทั้งเป็น เราทำการพยาบาลมัณฑัพยะดาบสนั่นให้หาย
โรคแล้วได้อำลามาสู่บรรณศาลาอันเป็นอาศรมของเราเอง พราหมณ์
ผู้เป็นสหายของเรา ได้พาภริยาและบุตร ต่างถือสักการะสำหรับ
ต้อนรับแขก รวมสามคนมาหาเรา เรานั่งเจรจาปราศรัยกับสหาย
และภรรยาของเขาอยู่ในอาศรมของตน เด็กโยนลูกข่างเล่นอยู่ ทำ
งูเห่าให้โกรธแล้ว ทีนั้น เด็กนั้นเอามือควานหาลูกข่างไปตามปล่อง
จอมปลวก ควานไปถูกเอาศีรษะงูเข้าพอมือไปถูกศีรษะของมัน งูก็
โกรธ อาศัยกำลังพิษ เคืองจนเหลือจะอดกลั้นได้กัดเด็กทันที
พร้อมกับถูกงูกัด เด็กล้มลงที่พื้นดิน ด้วยกำลังพิษกล้า เหตุนั้น
เราเป็นผู้ได้รับทุกข์หรือว่าเรามีความรักจึงเป็นทุกข์ เราได้ปลอบ
มารดาบิดาของทารกนั้น ผู้มีทุกข์เศร้าโศก ให้สว่างแล้ว ได้ทำ
สัจจกิริยาอันประเสริฐสุดก่อนว่า
เราผู้ต้องการบุญ ได้ประพฤติพรหมจรรย์ มีจิตเลื่อมใส
อยู่ ๗ วันเท่านั้น ต่อแต่นั้นมา การประพฤติของเรา
ไม่เลื่อมใส ๕๐ ปีเศษ เราไม่ปรารถนาจะประพฤติ
เสียเลย ด้วยความสัตย์นี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่เด็ก
นี้เถิด พิษจงระงับ ยัญญทัตตกุมารจงเป็นอยู่
พร้อมกับเมื่อเราทำสัจจกิริยา มาณพหวั่นไหวด้วยกำลังพิษได้ฟื้น
กายหายโรค ลุกขึ้นได้ ผู้เสมอด้วยความสัตย์ของเราไม่มี นี้เป็น
สัจจบารมีของเรา ฉะนี้แล.
กกุสนฺโธ มหาวีโร🤖 AI จับคู่
“Kakusandho mahāvīro,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.56 · ฉัฏฐสังคายนา 58.24 · พุทธชยันตี 37.1.130
สพฺพธมฺมาน ปารคู🤖 AI จับคู่
sabbadhammāna pāragū;
คณมฺหา วูปกฏฺโฐ โส🤖 AI จับคู่
Gaṇamhā vūpakaṭṭho so,
อคมาสิ วนนฺตรํ ฯ
|๓๑.๒| ว🤖 AI จับคู่
agamāsi vanantaraṁ.
ีชวีชํ ๒- คเหตฺวาน🤖 AI จับคู่
Bījamiñjaṁ gahetvāna,
ลตาย อาจรึ ๓- อหํ🤖 AI จับคู่
latāya āvuṇiṁ ahaṁ;
ภควา ตมฺหิ สมเย🤖 AI จับคู่
Bhagavā tamhi samaye,
ฌายเต ปพฺพตนฺตเร ฯ🤖 AI จับคู่
jhāyate pabbatantare.
ทิสฺวานาหํ เทวเทวํ🤖 AI จับคู่
Disvānahaṁ devadevaṁ,
วิปฺปสนฺเนน เจตสา🤖 AI จับคู่
vippasannena cetasā;
ทกฺขิเณยฺยสฺส ธีรสฺส ว🤖 AI จับคู่
Dakkhiṇeyyassa vīrassa,
ีชวีชมทาสหํ ฯ🤖 AI จับคู่
bījamiñjamadāsahaṁ.
อิมสฺมึเยว กปฺปสฺมึ🤖 AI จับคู่
Imasmiṁyeva kappamhi,
ยํ วีชมททึ ตทา🤖 AI จับคู่
yaṁ miñjamadadiṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ว🤖 AI จับคู่
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ีชวีชสฺสิทํ ผลํ ฯ🤖 AI จับคู่
bījamiñjassidaṁ phalaṁ.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ🤖 AI จับคู่
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
ภวา สพฺเพ สมูหตา🤖 AI จับคู่
bhavā sabbe samūhatā;
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา🤖 AI จับคู่
Nāgova bandhanaṁ chetvā,
วิหรามิ อนาสโว ฯ🤖 AI จับคู่
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ🤖 AI จับคู่
Svāgataṁ vata me āsi,
มม พุทฺธสฺส สนฺติเก🤖 AI จับคู่
mama buddhassa santike;
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา🤖 AI จับคู่
Tisso vijjā anuppattā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ🤖 AI จับคู่
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส🤖 AI จับคู่
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม🤖 AI จับคู่
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา🤖 AI จับคู่
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วิเภทกพีชิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ🤖 AI จับคู่
Itthaṁ sudaṁ āyasmā vibhītakamiñjiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
วิเภทกพีชิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วิภีตกมิญฺชิยตฺเถร... ฯ ๒ ม. สพฺพตฺถ วีชมิญฺชํ ฯ ๓ ม. ยุ. อาวุณึ ฯ
ทุติยํ โกลทายกตฺเถราปทานํ (๔๔๒)
[๓๑] |๓๑.๙๓| ปุนาปรํ ยทา โหมิ กณฺหทีปายโน อิสิ
ปโรปญฺญาสวสฺสานิ อนภิรโต จรึ อหํ ฯ
|๓๑.๙๔| น โกจิ เอตํ ชานาติ อนภิรติมนํ มม
อหํปิ กสฺสจิ นาจิกฺขึ อรติ ๑- เม จ รติมานเส ฯ
|๓๑.๙๕| สพฺรหฺมจารี มณฺฑโพฺย สหาโย เม มหาอิสิ
ปุพฺพกมฺมสมายุตฺโต สูลมาโรปนํ ลภิ ฯ
|๓๑.๙๖| ตมหํ อุปฏฺฐหิตฺวาน อาโรคฺยมนุปาปยึ
อาปุจฺฉิตฺวาน อาคญฺฉึ ยํ มยฺหํ สกมสฺสมํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อรตึ ฯ
|๓๑.๙๗| สหาโย พฺราหฺมโณ มยฺหํ ภริยํ อาทาย ปุตฺตกํ
ตโย ชนา สมาคนฺตฺวา อาคจฺฉุํ ปาหุนาคตํ ฯ
|๓๑.๙๘| สมฺโมทมาโน เตหิ สห นิสินฺโน สกอสฺสเม
ทารโก วฏฺฏมนุกฺขิปํ อาสีวิสมโกปยิ ฯ
|๓๑.๙๙| ตโต โส วฏฺฏคตํ มคฺคํ อเนฺวสนฺโต กุมารโก
อาสีวิสสฺส หตฺเถน อุตฺตมงฺคํ ปรามสิ ฯ
|๓๑.๑๐๐| ตสฺส อามสเน กุทฺโธ สปฺโป วิสพลสฺสิโต
กุปิโต ปรมโกเปน อฑํสิ ทารกํ ขเณ ฯ
|๓๑.๑๐๑| สห ทฏฺโฐ อติวิเสน ทารโก ปปติ ภูมิยํ
เตนาหํ ทุกฺขิโต อาสึ มม วา หสิตํ ทุกฺขํ ฯ
|๓๑.๑๐๒| ตฺยาหํ อสฺสาสยิตฺวาน ทุกฺขิเต โสกสลฺลิเน ๑-
ปฐมํ อกาสึ กิริยํ อคฺคํ สจฺจวรุตฺตมํ ฯ
|๓๑.๑๐๓| สตฺตาหเมวาหํ ปสนฺนจิตฺโต
ปุญฺญตฺถิโก อจรึ พฺรหฺมจริยํ
อถาปรํ ยํ จริตํ มมํ อิทํ
วสฺสานิ ปญฺญาสสมาธิกานิ ฯ
|๓๑.๑๐๔| อากามโกวาหิ อหญฺจรามิ
เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ
หตํ วิสํ ชีวตุ ยญฺญทตฺโต ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โสกสลฺลิเต ฯ
|๓๑.๑๐๕| สห สจฺเจ กเต มยฺหํ วิสเวเคน เวธิโต
อพุชฺฌิตฺวาน วุฏฺฐาสิ อโรโค วาสิ ๑- มาณโว
สจฺเจน เม สโม นตฺถิ เอสา เม สจฺจปารมีติ ฯ
กณฺหทีปายนจริยํ เอกาทสมํ ฯ
ทฺวาทสมํ สุตโสมจริยํ🤖 AI จับคู่
Vibhītakamiñjiyattherassāpadānaṁ paṭhamaṁ.