เนื้อความทั้งข้อ
[๓๓] เราสร้างอาศรมไว้อย่างสวยงาม ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา อาศรมนั้น
เกลื่อนกล่นไปด้วยต้นมะตูม เป็นที่รวมหมู่ไม้นานาชนิด เราเห็น
ผลมะตูมมีกลิ่นหอมแล้ว ระลึกถึงพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด เรา
ทั้งยินดีทั้งสลดใจ เอาผลมะตูมใส่หาบจนเต็ม ได้เข้าไปเฝ้าพระ-
พุทธเจ้าพระนามว่า กกุสันธะ แล้วถวายผลมะตูมสุกแด่พระองค์
ผู้เป็นเนื้อนาบุญ เป็นนักปราชญ์ ด้วยใจอันผ่องใส ในกัปนี้เอง
เราได้ถวายผลมะตูมใดในกาลนั้น ด้วยการถวายผลมะตูมนั้น เรา
ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายมะตูม เราเผากิเลสทั้งหลาย
แล้ว ... พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระเวลุวผลิยเถระได้ภาษิตคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
[๓๓] ในกาลเมื่อเราเป็นดาบส อันท้าวสักกะเชื้อเชิญมาอยู่ในป่า เรากับ
ราชสีห์แลเสือโคร่งในป่าใหญ่ ต่างน้อมเมตตาเข้าหากัน (เราเข้า
ใกล้ราชสีห์และเสือโคร่งในป่าใหญ่ได้ด้วยเมตตา) เราแวดล้อมด้วย
ราชสีห์ เสือโคร่ง เสือเหลือง หมี กระบือ กวางดาวและหมู
อยู่ในป่าใหญ่ สัตว์อะไรๆ มิได้สะดุ้งกลัวเรา แม้เรามิได้กลัวสัตว์
อะไรๆ เพราะเรากำลังเมตตาค้ำจุน จึงยินดีอยู่ในป่าในกาลนั้น
ฉะนี้แล.
จนฺทภาคานทีตีเร อสฺสโม สุกโต มม
เว✎ ร่าง
assamo sukato mama;
ลุวรุกฺเขหิ อากิณฺโณ✎ ร่าง
Billarukkhehi ākiṇṇo,
นานาทุมนิเสวิโต ฯ✎ ร่าง
nānādumanisevito.
สุคนฺธํ เวลุวํ ทิสฺวา✎ ร่าง
Sugandhaṁ beluvaṁ disvā,
พุทฺธเสฏฺฐํ อนุสฺสรึ✎ ร่าง
buddhaseṭṭhamanussariṁ;
ขาริภารํ ปูรยิตฺวา✎ ร่าง
Khāribhāraṁ pūrayitvā,
ตุฏฺโฐ สํวิคฺคมานโส ฯ✎ ร่าง
tuṭṭho saṁviggamānaso.
กกุสนฺธํ อุปาคมฺม✎ ร่าง
Kakusandhaṁ upāgamma,
พิลฺลปกฺกมทาสหํ✎ ร่าง
billapakkamadāsahaṁ;
ปุญฺญกฺเขตฺตสฺส ธีรสฺส✎ ร่าง
Puññakkhettassa vīrassa,
วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ✎ ร่าง
vippasannena cetasā.
อิมสฺมึเยว กปฺปสฺมึ✎ ร่าง
Imasmiṁyeva kappasmiṁ,
ยํ ผลํ อททึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ phalamadadiṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ผลทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
phaladānassidaṁ phalaṁ.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.26
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เวลุวผลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
เว✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā billiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
ลุวผลิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. พิลฺลิยตฺเถร... ฯ ยุ. พิลฺลผลิยตฺเถร... ฯ
จ✎ ร่าง
Billiyattherassāpadānaṁ tatiyaṁ.
ตุตฺถํ✎ ร่าง
Vibhītakavagga
ภลฺลาตกทายกตฺเถราปทานํ (๔๔๔)
[๓๓] |๓๓.๑๑๒| สาโม ยทา วเน อาสึ สกฺเกน อภินิมฺมิโต
ปวเน สีหพฺยคฺเฆหิ เมตฺตายมุปนามยึ ฯ
|๓๓.๑๑๓| สีหพฺยคฺเฆหิ ทีปีหิ อจฺเฉหิ มหิเสหิ จ
ปสทมิควราเหหิ ปริวาเรตฺวา วเน วสึ ฯ
|๓๓.๑๑๔| น มํ โกจิ อุตฺตสติ นปิหํ ภายามิ กสฺสจิ
เมตฺตา พเลนุปตฺถทฺโธ รมามิ ปวเน ตทาติ ฯ✎ ร่าง
4 Bhallātadāyakattheraapadāna
สุวณฺณสามจริยํ เตรสมํ ฯ
------------------
จุทฺทสมํ เอกราชจริยํ✎ ร่าง
“Suvaṇṇavaṇṇaṁ sambuddhaṁ,
อ้างอิงPTS 2.398 · สยามรัฐ 33.59 · พุทธชยันตี 37.1.134