—
9 Dhammaruciyattheraapadāna
ยทา ทีปงฺกโร พุทฺโธ✎ ร่าง
“Yadā dīpaṅkaro buddho,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.68
สุเมธํ พฺยากริ ชิโน✎ ร่าง
sumedhaṁ byākarī jino;
อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป✎ ร่าง
‘Aparimeyye ito kappe,
อยํ พุทฺโธ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ buddho bhavissati.
อิมสฺส ชนิกา มาตา✎ ร่าง
Imassa janikā mātā,
มายา นาม ภวิสฺสติ✎ ร่าง
māyā nāma bhavissati;
ปิตา สุทฺโธทโน นาม✎ ร่าง
Pitā suddhodano nāma,
อยํ เหสฺสติ โคตโม ฯ✎ ร่าง
ayaṁ hessati gotamo.
ปธานํ ปทหิตฺวาน✎ ร่าง
Padhānaṁ padahitvāna,
กตฺวา ทุกฺกรการิกํ✎ ร่าง
katvā dukkarakārikaṁ;
อสฺสตฺถมูเล สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Assatthamūle sambuddho,
พุชฺฌิสฺสติ มหายโส ฯ✎ ร่าง
bujjhissati mahāyaso.
อุปติสฺโส โกลิโต จ✎ ร่าง
Upatisso kolito ca,
อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวกา✎ ร่าง
aggā hessanti sāvakā;
อานนฺโท นามุปฏฺฐาโก✎ ร่าง
Ānando nāma nāmena,
อุปฏฺฐิสฺสติมํ ชินํ ฯ✎ ร่าง
upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
เขมา อุปฺปลวณฺณา จ✎ ร่าง
Khemā uppalavaṇṇā ca,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.118
อคฺคา เหสฺสนฺติ สาวิกา✎ ร่าง
aggā hessanti sāvikā;
จิตฺโต อาฬวโก เจว✎ ร่าง
Citto āḷavako ceva,
อคฺคา เหสฺสนฺตุปาสกา ฯ✎ ร่าง
aggā hessantupāsakā.
ขุชฺชุตฺตรา นนฺทมาตา✎ ร่าง
Khujjuttarā nandamātā,
อคฺคา เหสฺสนฺตุปาสิกา✎ ร่าง
aggā hessantupāsikā;
โพธิ อิมสฺส ธีรสฺส✎ ร่าง
Bodhi imassa vīrassa,
อสฺสตฺโถติ ปวุจฺจติ ฯ✎ ร่าง
assatthoti pavuccati’.
อิทํ สุตฺวาน วจนํ✎ ร่าง
Idaṁ sutvāna vacanaṁ,
อ้างอิงPTS 2.430
อสมสฺส มเหสิโน✎ ร่าง
asamassa mahesino;
อาโมทิตา นรมรู✎ ร่าง
Āmoditā naramarū,
นมสฺสนฺติ กตญฺชลี ฯ✎ ร่าง
namassanti katañjalī.
ตทาหํ มาณโว อาสึ✎ ร่าง
Tadāhaṁ māṇavo āsiṁ,
เมโฆ นาม สุสิกฺขิโต✎ ร่าง
megho nāma susikkhito;
สุตฺวา พฺยากรณํ เสฏฺฐํ✎ ร่าง
Sutvā byākaraṇaṁ seṭṭhaṁ,
สุเมธสฺส มหามุนิ ฯ✎ ร่าง
sumedhassa mahāmune.
สํวิสฺสฏฺโฐ ภวิตฺวาน✎ ร่าง
Saṁvisaṭṭho bhavitvāna,
สุเมเธ กรุณาลเย✎ ร่าง
sumedhe karuṇāsaye;
ปพฺพชนฺตญฺจ ตํ วีรํ✎ ร่าง
Pabbajantañca taṁ vīraṁ,
สหา ๒- จ อนุปพฺพชึ ฯ✎ ร่าง
sahāva anupabbajiṁ.
สํวุโต ปาฏิโมกฺขสฺมึ✎ ร่าง
Saṁvuto pātimokkhasmiṁ,
อินฺทฺริเยสุ จ ปญฺจสุ✎ ร่าง
indriyesu ca pañcasu;
สุทฺธาชีโว สโต ธีโร✎ ร่าง
Suddhājīvo sato vīro,
ชินสาสนการโก ฯ✎ ร่าง
jinasāsanakārako.
เอวํ วิหรมาโนหํ✎ ร่าง
Evaṁ viharamānohaṁ,
ปาปมิตฺเตน เกนจิ✎ ร่าง
pāpamittena kenaci;
นิโยชิโต อนาจาเร✎ ร่าง
Niyojito anācāre,
สุมคฺคา ปริธํสิโต ฯ✎ ร่าง
sumaggā paridhaṁsito.
วิตกฺกวสิโก หุตฺวา✎ ร่าง
Vitakkavasiko hutvā,
สาสนโต อปกฺกมึ✎ ร่าง
sāsanato apakkamiṁ;
ปจฺฉา เตน กุมิตฺเตน✎ ร่าง
Pacchā tena kumittena,
ปยุตฺโต มาตุฆาตนํ ฯ✎ ร่าง
payutto mātughātanaṁ.
อกรึนนฺตริยญฺจ✎ ร่าง
Akariṁ ānantariyaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 37.1.214
ฆาตยึ ทุฏฺฐมานโส✎ ร่าง
ghātayiṁ duṭṭhamānaso;
ตโต จุโต มหาวีจึ✎ ร่าง
Tato cuto mahāvīciṁ,
อุปปนฺโน สุทารุณํ ฯ✎ ร่าง
upapanno sudāruṇaṁ.
วินิปาตํ คโต สนฺโต✎ ร่าง
Vinipātagato santo,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 58.69
สํสรึ ทุกฺขิโต จิรํ✎ ร่าง
saṁsariṁ dukkhito ciraṁ;
น ปุโน อทฺทสํ ธีรํ✎ ร่าง
Na puno addasaṁ vīraṁ,
สุเมธํ นรปุงฺควํ ฯ✎ ร่าง
sumedhaṁ narapuṅgavaṁ.
อสฺมึ กปฺเป สมุทฺทสฺมึ✎ ร่าง
Asmiṁ kappe samuddamhi,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.119
มจฺโฉ อาสึ ติมิงฺคโล✎ ร่าง
maccho āsiṁ timiṅgalo;
ทิสฺวาหํ สาคเร นาวํ✎ ร่าง
Disvāhaṁ sāgare nāvaṁ,
โคจรตฺถมุปาคมึ ฯ✎ ร่าง
gocaratthamupāgamiṁ.
ทิสฺวา มํ วาณิชา ภีตา✎ ร่าง
Disvā maṁ vāṇijā bhītā,
พุทฺธเสฏฺฐํ อนุสฺสรุํ✎ ร่าง
buddhaseṭṭhamanussaruṁ;
โคตโมติ มหาโฆสํ✎ ร่าง
Gotamoti mahāghosaṁ,
สุตฺวา เตหิ อุทีริตํ ฯ✎ ร่าง
sutvā tehi udīritaṁ.
ปุพฺพสญฺญํ สริตฺวาน✎ ร่าง
Pubbasaññaṁ saritvāna,
ตโต กาลํ กโต อหํ✎ ร่าง
tato kālaṅkato ahaṁ;
สาวตฺถิยํ กุเล อิทฺเธ✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ kule iddhe,
ชาโต พฺราหฺมณชาติยํ ฯ✎ ร่าง
jāto brāhmaṇajātiyaṁ.
อาสึ ธมฺมรุจิ นาม✎ ร่าง
Āsiṁ dhammaruci nāma,
สพฺพปาปชิคุจฺฉโก✎ ร่าง
sabbapāpajigucchako;
ทิสฺวาหํ โลกปชฺโชตํ✎ ร่าง
Disvāhaṁ lokapajjotaṁ,
ชาติยา สตฺตวสฺสิโก ฯ✎ ร่าง
jātiyā sattavassiko.
มหาเชตวนํ คนฺตฺวา✎ ร่าง
Mahājetavanaṁ gantvā,
ปพฺพชึ อนคาริยํ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ;
อุเปมิ พุทฺธํ ติกฺขตฺตุํ✎ ร่าง
Upemi buddhaṁ tikkhattuṁ,
รตฺติยา ทิวสสฺส จ ฯ✎ ร่าง
rattiyā divasassa ca.
ตทา ๒- ทิสฺวา มุนิ อาห ส✎ ร่าง
Tadā disvā muni āha,
ร ๓- ธมฺมรุจีติ มํ✎ ร่าง
ciraṁ dhammarucīti maṁ;
ตโตหํ อวจํ พุทฺธํ✎ ร่าง
Tatohaṁ avacaṁ buddhaṁ,
ปุพฺพกมฺมํ วิภาวิตํ ๔- ฯ✎ ร่าง
pubbakammapabhāvitaṁ.
สุจิรํ สตปุญฺญลกฺขณํ✎ ร่าง
Suciraṁ satapuññalakkhaṇaṁ,
อ้างอิงPTS 2.431
ปติปุพฺเพ น วิสุทฺธิปจฺจยา✎ ร่าง
Patipubbena visuddhapaccayaṁ;
อหมชฺช สุเปกฺขนํ วต✎ ร่าง
Ahamajjasupekkhanaṁ vata,
ตว ปสฺสามิ นิรุปมํ วิคฺคหํ ฯ✎ ร่าง
Tava passāmi nirupamaṁ viggahaṁ.
สุจิรํ วิหิตํ ๖- นุ เต มยา✎ ร่าง
Suciraṁ vihatattamo mayā,
สุจิรกฺเขน นิรวิโสสิตา✎ ร่าง
Sucirakkhena nadī visositā;
สุจิรํ อมลํ วิโสธิตํ✎ ร่าง
Suciraṁ amalaṁ visodhitaṁ,
นยนํ ญาณมยํ มหามุเน ฯ✎ ร่าง
Nayanaṁ ñāṇamayaṁ mahāmune.
จิรกาลสมงฺคิโต ๑- ตยา✎ ร่าง
Cirakālasamaṅgito tayā,
อ้างอิงสยามรัฐ 33.120
อวินฏฺโฐ ปุนนฺตรํ จิรํ✎ ร่าง
Avinaṭṭho punarantaraṁ ciraṁ;
ปุนรชฺช สมาคโต ตยา✎ ร่าง
Punarajjasamāgato tayā,
นหิ นสฺสนฺติ กตานิ โคตม ฯ✎ ร่าง
Na hi nassanti katāni gotama.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
เพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา✎ ร่าง
…pe…
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธมฺมรุจิ เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā dhammaruciyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
ธมฺมรุจิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ สาลมณฺฑปิยตฺ✎ ร่าง
Dhammaruciyattherassāpadānaṁ navamaṁ.
เถราปทาน✎ ร่าง
Therāpadāna