เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๖] รูปเป็นอุปาทินนุปาทานิยะที่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
โผฏฐัพพายตนะ อาโปธาตุ ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนุปาทานิยะ
ที่เป็นมหาภูต.
รูปเป็นอุปาทินนุปาทานิยะที่ไม่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
จักขายตนะ ฯลฯ กายายตนะ อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ หรือรูปแม้อื่นใด
มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ อากาสธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ
กพฬิงการาหาร ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนุปาทานิยะที่ไม่เป็นมหาภูต.
รูปเป็นอนุปาทินนุปาทานิยะที่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
โผฏฐัพพายตนะ อาโปธาตุ ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนุ-
*ปาทานิยะที่เป็นมหาภูต.
รูปเป็นอนุปาทินนุปาทานิยะที่ไม่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
สัททายตนะ กายวิญญัติ วจีวิญญัติ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปชรตา
หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ อากาสธาตุ รูปอุปจยะ
รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้ เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนุปาทานิยะ
ที่ไม่เป็นมหาภูต.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ มหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ mahābhūtaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 34.251
กมฺมสฺส
กตตฺตา โผฏฺฐพฺพายตนํ อาโปธาตุ✎ ร่าง
Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṁ āpodhātu—
อิทนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ
มหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ นมหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ na mahābhūtaṁ?
จกฺขายตนํ
ฯเปฯ กายายตนํ อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ ชีวิตินฺทฺริยํ ยํ วา
ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ
รสายตนํ อากาสธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร
อาหาโร✎ ร่าง
Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ, itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ นมหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ na mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ มหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ mahābhūtaṁ?
น กมฺมสฺส
กตตฺตา โผฏฺฐพฺพายตนํ อาโปธาตุ✎ ร่าง
Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṁ āpodhātu—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ
มหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ นมหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ na mahābhūtaṁ?
อ้างอิงPTS 174 · พุทธชยันตี 41.368
สทฺทายตนํ กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา
รูปสฺส กมฺมญฺญตา รูปสฺส ชรตา รูปสฺส อนิจฺจตา ยํ วา ปนญฺญมฺปิ
อตฺถิ รูปํ น กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ
อากาสธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง
Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ นมหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ na mahābhūtaṁ.