เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 834

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๓๔] สัมมาสมาธิมีญาณ ๕ เป็นไฉน ญาณเกิดขึ้นเฉพาะตนว่า สมาธินี้มีสุขในปัจจุบันด้วย มีสุขเป็นวิบาก ต่อไปด้วย ญาณเกิดขึ้นเฉพาะตนว่า สมาธินี้ไกลจากกิเลส หาอามิสมิได้ ญาณ เกิดขึ้นเฉพาะตนว่า สมาธินี้ อันบุรุษมีปัญญาทราม เสพไม่ได้ ญาณเกิดขึ้น เฉพาะตนว่า สมาธินี้สงบ ประณีต ได้ความสงบระงับ ได้บรรลุแล้วโดยความ เป็นธรรมเอกผุดขึ้น ไม่บรรลุโดยการข่มนิวรณ์ ห้ามกิเลสด้วยจิตที่เป็นสสังขาริก ญาณเกิดขึ้นเฉพาะตนว่า ก็เรานั้นแลมีสติเข้าสมาธินี้ มีสติออกจากสมาธินี้ นี้ เรียกว่า สัมมาสมาธิมีญาณ ๕

vb16:343.1 #

ตตฺถ กตโม ปญฺจญาณิโก สมฺมาสมาธิ✎ ร่าง

Tattha katamo pañcañāṇiko sammāsamādhi?

vb16:343.2 #

อยํ สมาธิ ปจฺจุปฺปนฺนสุโข เจว อายตึ จ สุขวิปาโกติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง

“Ayaṁ samādhi paccuppannasukho ceva āyatiñca sukhavipāko”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

vb16:343.3 #

อยํ สมาธิ อริโย นิรามิโสติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง

“Ayaṁ samādhi ariyo nirāmiso”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

vb16:343.4 #

อยํ สมาธิ อกาปุริสเสวิโตติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง

“Ayaṁ samādhi akāpurisasevito”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

vb16:367.3 #

—

“santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā.

vb16:343.5 #

อยํ สมาธิ สนฺโต ปณีโต ปฏิปฺปสฺสทฺธิลทฺโธ เอโกทิภาวาธิคโต น จ สสงฺขารนิคยฺหวาริตวโตติ ๑- ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง

“Ayaṁ samādhi santo paṇīto paṭippassaddhaladdho ekodibhāvādhigato na sasaṅkhāraniggayhavāritagato”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

vb16:343.6 #

โส โข ปนาหํ อิมํ สมาธึ สโตว สมาปชฺชามึ สโตว วุฏฺฐหามีติ ปจฺจตฺตญฺเญว ญาณํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง

“So kho panāhaṁ imaṁ samādhiṁ sato samāpajjāmi sato vuṭṭhahāmī”ti paccattaññeva ñāṇaṁ uppajjati.

vb16:343.7 #

อยํ ปญฺจญาณิโก สมฺมาสมาธิ ฯ✎ ร่าง

Ayaṁ pañcañāṇiko sammāsamādhi.

vb16:343.8 #

เอวํ ปญฺจวิเธน ญาณวตฺถุ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ pañcavidhena ñāṇavatthu.

vb16:344.1 #

—

Pañcakaṁ.

vb16:345.0 #

—

6. Chakkaniddesa