เนื้อความทั้งข้อ
[๙๖๐] อโยนิโสมนสิการ ความทำไว้ในใจโดยไม่แยบคาย
เป็นไฉน
ความทำไว้ในใจโดยไม่แยบคายในสิ่งที่ไม่เที่ยง ว่าเที่ยง ความทำไว้ในใจ
โดยไม่แยบคาย ในสิ่งที่เป็นทุกข์ ว่าเป็นสุข ความทำไว้ในใจโดยไม่แยบคาย
ในสิ่งที่ไม่ใช่อัตตาตัวตนว่าเป็นอัตตาตัวตน ความทำไว้ในใจโดยไม่แยบคาย ใน
สิ่งที่ไม่งาม ว่างาม หรือความนึก ความนึกเนืองๆ ความคิด ความพิจารณา
ความทำไว้ในใจ แห่งจิต โดยผิดจากความจริง นี้เรียกว่า อโยนิโสมนสิการ
ความทำไว้ในใจโดยไม่แยบคาย
กุมมัคคเสวนา การเสพทางชั่ว เป็นไฉน
บรรดาบทเหล่านั้น ทางชั่ว เป็นไฉน มิจฉาทิฏฐิ มิจฉาสังกัปปะ
มิจฉาวาจา มิจฉากัมมันตะ มิจฉาอาชีวะ มิจฉาวายามะ มิจฉาสติ มิจฉาสมาธิ
นี้เรียกว่า ทางชั่ว การเสพ การเสพเป็นนิตย์ การเสพด้วยดี การคบ การคบด้วยดี
การชอบใจ ความชอบใจ ซึ่งทางชั่วนี้ ความเป็นผู้โน้มน้าวไปตามทางชั่วนี้ อันใด
นี้เรียกว่า กุมมัคคเสวนา การเสพทางชั่ว
เจตโสลีนัตตะ ความย่อหย่อนแห่งจิต เป็นไฉน
ความไม่สมประกอบแห่งจิต ความไม่ควรแก่การงานแห่งจิต ความท้อแท้
ความถดถอย ความย่อหย่อน กิริยาที่ย่อหย่อน สภาพที่ย่อหย่อน ความซบเซา
กิริยาที่ซบเซา สภาพที่ซบเซาแห่งจิต อันใด นี้เรียกว่า เจตโสลีนัตตะ ความ
ย่อหย่อนแห่งจิต
ตตฺถ กตโม อโยนิโส มนสิกาโร✎ ร่าง
Tattha katamo ayoniso manasikāro?
อนิจฺเจ นิจฺจนฺติ
อโยนิโส มนสิกาโร ทุกฺเข สุขนฺติ อโยนิโส มนสิกาโร อนตฺตนิ
อตฺตาติ อโยนิโส มนสิกาโร อสุเภ สุภนฺติ อโยนิโส มนสิกาโร
สจฺจวิปฺปฏิกูเลน วา จิตฺตสฺส อาวชฺชนา อนาวชฺชนา อาโภโค
สมนฺนาหาโร มนสิกาโร✎ ร่าง
Anicce “niccan”ti ayoniso manasikāro, dukkhe “sukhan”ti ayoniso manasikāro, anattani “attā”ti ayoniso manasikāro, asubhe “subhan”ti ayoniso manasikāro, saccavippaṭikulena vā cittassa āvaṭṭanā anāvaṭṭanā ābhogo samannāhāro manasikāro—
อยํ วุจฺจติ อโยนิโส มนสิกาโร ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “ayoniso manasikāro”.
ตตฺถ กตมา กุมฺมคฺคเสวนา✎ ร่าง
Tattha katamā kummaggasevanā?
ตตฺถ กตโม กุมฺมคฺโค✎ ร่าง
Tattha katamo kummaggo?
มิจฺฉาทิฏฺฐิ
มิจฺฉาสงฺกปฺโป มิจฺฉาวาจา มิจฺฉากมฺมนฺโต มิจฺฉาอาชีโว
มิจฺฉาวายาโม มิจฺฉาสติ มิจฺฉาสมาธิ✎ ร่าง
Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi—
อยํ วุจฺจติ กุมฺมคฺโค✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “kummaggo”.
ยา
อิมสฺส กุมฺมคฺคสฺส เสวนา นิเสวนา สํเสวนา ภชนา สมฺภชนา
ภตฺติ สมฺภตฺติ ตํสมฺปวงฺกตา✎ ร่าง
Yā imassa kummaggassa sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā—
อยํ วุจฺจติ กุมฺมคฺคเสวนา ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati “kummaggasevanā”.
ตตฺถ กตมํ เจตโส ลีนตฺตํ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ cetaso ca līnattaṁ?
ยา จิตฺตสฺส อกลฺยตา อกมฺมญฺญตา
โอลียนา สลฺลียนา ลีนํ ลียนา ลียิตตฺตํ ถีนํ ถียนา ถียิตตฺตํ
จิตฺตสฺส✎ ร่าง
Yā cittassa akalyatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—
อิทํ วุจฺจติ เจตโส ลีนตฺตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vuccati “cetaso ca līnattaṁ”.