เล่ม ๓๘ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๑ ข้อ 414

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๑๔] รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด มนายตนะ ฯลฯ ธัมมายตนะเคย เกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น. ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ ซึ่งเป็น อรูปสัตว์ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่รูปายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะเคย เกิดขึ้นแล้ว และรูปายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งเป็นสัตว์มีรูป ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ya3.2.1:340.1 #

ยสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส มนายตนํ ฯเปฯ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ: อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Yassa rūpāyatanaṁ uppajjati tassa manāyatanaṁ …pe… dhammāyatanaṁ uppajjitthāti? Āmantā.

ya3.2.1:341.1 #

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส รูปายตนํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana dhammāyatanaṁ uppajjittha tassa rūpāyatanaṁ uppajjatīti?

ya3.2.1:342.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ โน จ เตสํ รูปายตนํ อุปฺปชฺชติ สรูปกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ รูปายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Sabbesaṁ cavantānaṁ arūpakānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanaṁ uppajjittha, no ca tesaṁ rūpāyatanaṁ uppajjati. Sarūpakānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanañca uppajjittha rūpāyatanañca uppajjati. (Rūpāyatanamūlakaṁ.)