เนื้อความทั้งข้อ
[๑๒๑] ในลำดับกาล เมื่อพระสุคตเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสีเสด็จนิพพาน ใน
กาลนั้น ข้าพระองค์เข้าถึงกำเนิดยักษ์และบรรลุถึงยศ ข้าพระองค์คิด
ว่า ความได้ด้วยยาก แสงสว่างด้วยยาก การตั้งขึ้นยาก ได้มีแก่เรา
แล้วหนอ เมื่อโภคสมบัติของเรามีอยู่ พระสุคตเจ้าผู้มีพระจักษุปรินิพพาน
เสียแล้ว ดังนี้ พระสาวกนามว่าสาคระ รู้ความดำริของข้าพระองค์
ท่านต้องการจะถอนข้าพระองค์ขึ้น จึงมาในสำนักของข้าพระองค์ กล่าวว่า
จะโศกเศร้าทำไมหนอ อย่ากลัวเลย จงประพฤติธรรมเถิด ท่านผู้มีเมธาดี
พระพุทธเจ้าทรงส่งเสริมวิทยาสมบัติของชนทั้งปวงว่า ผู้ใดพึงบูชาพระ-
สัมพุทธเจ้าผู้เป็นนายกของโลก ยังดำรงพระชนม์อยู่ก็ดี พึงบูชาพระธาตุ
แม้ประมาณเท่าเมล็ดผักกาดของพระพุทธเจ้า แม้นิพพานแล้วก็ดี เมื่อ
จิตอันเลื่อมใสของผู้นั้นเสมอกัน บุญก็มีผลมากเสมอกัน เพราะฉะนั้น
ท่านจงทำสถูปบูชาพระธาตุของพระชินเจ้าเถิด ข้าพระองค์ได้ฟังวาจาของ
ท่านสาคระแล้ว ได้ทำพุทธสถูป ข้าพระองค์บำรุงพระสถูปอันอุดมของ
พระมุนีอยู่ ๕ ปี ข้าแต่พระองค์ผู้จอมสัตว์ เชษฐบุรุษของโลก ประเสริฐ
กว่านระ ด้วยกรรมนั้น ข้าพระองค์เสวยสมบัติแล้ว ได้บรรลุอรหัต
ในกัลปที่ ๗๐๐ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ ๔ พระองค์ มีพระ-
นามว่าภูริปัญญา ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษ
เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ ข้าพระองค์ทำ
ให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนา ข้าพระองค์ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระปัจจุปัฏฐานสัญญกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Paccupaṭṭhānasaññakattheraapadāna
อตฺถทสฺสิมฺหิ สุคเต✎ ร่าง
“Atthadassimhi sugate,
นิพฺพุเต สมนนฺตรา✎ ร่าง
nibbute samanantarā;
ยกฺขโยนึ อุปปชฺชึ✎ ร่าง
Yakkhayoniṁ upapajjiṁ,
ยสํ ปตฺโต จหํ ตทา ฯ✎ ร่าง
yasaṁ patto cahaṁ tadā.
ทุลฺลทฺธํ วต เม อาสิ✎ ร่าง
Dulladdhaṁ vata me āsi,
ทุปฺปภาตํ ทุรุฏฺฐิตํ✎ ร่าง
duppabhātaṁ duruṭṭhitaṁ;
ยํ เม โภเค วิชฺชมาเน✎ ร่าง
Yaṁ me bhoge vijjamāne,
ปรินิพฺพายิ จกฺขุมา ฯ✎ ร่าง
parinibbāyi cakkhumā.
มม สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง
Mama saṅkappamaññāya,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.264
สาคโร นาม สาวโก✎ ร่าง
sāgaro nāma sāvako;
มมุทฺธริตุกาโม โส✎ ร่าง
Mamuddharitukāmo so,
อาคญฺฉิ มม สนฺติเก ๑- ฯ✎ ร่าง
āgacchi mama santikaṁ.
กึ นุ โสจสิ มา ภายิ✎ ร่าง
Kiṁ nu socasi mā bhāyi,
จร ธมฺมํ สุเมธส✎ ร่าง
cara dhammaṁ sumedhasa;
อนุปฺปทินฺนา พุทฺเธน✎ ร่าง
Anuppadinnā buddhena,
สพฺเพสํ วิชฺชสมฺปทา ฯ✎ ร่าง
sabbesaṁ bījasampadā.
โย จ ปูเชยฺย สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Yo ce pūjeyya sambuddhaṁ,
ติฏฺฐนฺตํ ๒- โลกนายกํ✎ ร่าง
tiṭṭhantaṁ lokanāyakaṁ;
ธาตุํ สาสปมตฺตมฺปิ✎ ร่าง
Dhātuṁ sāsapamattampi,
นิพฺพุตสฺสาปิ ปูชเย ฯ✎ ร่าง
nibbutassāpi pūjaye.
สเม จิตฺตปฺปสาทมฺหิ✎ ร่าง
Same cittappasādamhi,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.220
สมํ ปุญฺญํ มหคฺคตํ✎ ร่าง
samaṁ puññaṁ mahaggataṁ;
ตสฺมา ถูปํ กริตฺวาน✎ ร่าง
Tasmā thūpaṁ karitvāna,
ปูเชหิ ชินธาตุโย ฯ✎ ร่าง
pūjehi jinadhātuyo.
สาครสฺส วโจ สุตฺวา✎ ร่าง
Sāgarassa vaco sutvā,
พุทฺธถูปํ อกาสหํ✎ ร่าง
buddhathūpaṁ akāsahaṁ;
ปญฺจ วสฺเส ปริจรึ✎ ร่าง
Pañcavasse paricariṁ,
มุนิโน ถูปมุตฺตมํ ฯ✎ ร่าง
munino thūpamuttamaṁ.
เตน กมฺเมน ทิปทินฺท✎ ร่าง
Tena kammena dvipadinda,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.154
โลกเชฏฺฐ นราสภ✎ ร่าง
lokajeṭṭha narāsabha;
สมฺปตฺตึ อนุโภตฺวาน✎ ร่าง
Sampattiṁ anubhotvāna,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
ภูริปญฺญาว จตฺตาโร✎ ร่าง
Bhūripaññā ca cattāro,
สตฺตกปฺปสเต อิโต✎ ร่าง
sattakappasate ito;
สตฺตรตนสมฺปนฺนา✎ ร่าง
Sattaratanasampannā,
จกฺกวตฺตี มหพฺพลา ฯ✎ ร่าง
cakkavattī mahabbalā.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปจฺจุปฏฺฐานสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā paccupaṭṭhānasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
ปจฺจุปฏฺฐานสญฺญกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ ชาติปูชกตฺ✎ ร่าง
Paccupaṭṭhānasaññakattherassāpadānaṁ navamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna