เนื้อความทั้งข้อ
[๑๔] ได้มีการประชุมมหาอุบาสกของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ และ
อุบาสกเหล่านั้นถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะเชื่อพระตถาคต อุบาสกทั้งหมด
มาประชุมปรึกษากันจะสร้างศาลาถวายแด่พระศาสดา ยังไม่ได้เสาอีกต้น
หนึ่ง จึงพากันเที่ยวหาอยู่ในป่าใหญ่ เราพบอุบาสกเหล่านั้นในป่าแล้ว
จึงเข้าไปหาคณะอุบาสกในเวลานั้น เราประนมอัญชลีสอบถามคณะอุบาสก
อุบาสกผู้มีศีลเหล่านั้นอันเราถามแล้วตอบให้ทราบว่า เราต้องการจะสร้าง
ศาลา ยังหาเสาไม่ได้อีกต้นหนึ่ง ขอท่านจงให้เสากะเราต้นหนึ่งเถิด
ฉันจักถวายแด่พระศาสดา ฉันจักนำเสามาให้ท่านทั้งหลายไม่ต้องขวนขวาย
หา อุบาสกเหล่านั้นเลื่อมใสมีใจยินดีให้เสาแก่เรา แล้วกลับจากป่านั้นมา
สู่เรือนของตนๆ เมื่อคณะอุบาสกไปแล้วไม่นาน เราได้ถวายเสาในกาล
นั้น เรายินดี มีจิตร่าเริง ยกเสาขึ้นก่อนเขา ด้วยจิตอันเลื่อมใสนั้น
เราได้เกิดในวิมาน ภพของเราตั้งอยู่โดดเดี่ยว ๗ ชั้น สูงตระหง่าน เมื่อ
กลองดังกระหึ่มอยู่ เราบำเรออยู่ทุกเมื่อ ใน ๕๕ กัลป เราได้เป็นพระราชา
พระนามว่ายโสธร แม้ในกาลนั้น ภพของเราก็สูงสุด ๗ ชั้น ประกอบ
ด้วยเรือนยอดอันประเสริฐ มีเสาต้นหนึ่งเป็นที่รื่นรมย์แห่งใน ใน ๒๑
กัลป เราเป็นกษัตริย์พระนามว่าอุเทน แม้ในกาลนั้น ภพของเราก็มี ๗
ชั้น ประดับอย่างสวยงาม เราเข้าถึงกำเนิดใดๆ คือ ความเป็นเทวดา
หรือความเป็นมนุษย์ เราย่อมเสวยผลนั้นๆ ทั้งหมด นี้เป็นผลแห่ง
(การถวาย) เสาต้นเดียว ในกัลปที่ ๙๔ แก่กัลปนี้ ในกาลนั้นเราได้ให้เสา
ใด ด้วยบุญกรรมนั้น เราไม่รู้สึกทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง (การถวาย) เสา
ต้นเดียว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖
เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้วฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระเอกถัมภิกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Ekatthambhikattheraapadāna
สิทฺธตฺถสฺส ภควโต✎ ร่าง
“Siddhatthassa bhagavato,
อ้างอิงPTS 1.56 · สยามรัฐ 32.79
มหาปุคคโณ ๑- อหุ✎ ร่าง
mahāpūgagaṇo ahu;
สรณํ คตา จ เต พุทฺธํ✎ ร่าง
Saraṇaṁ gatā ca te buddhaṁ,
สทฺทหนฺติ ตถาคตํ ฯ✎ ร่าง
saddahanti tathāgataṁ.
สพฺเพ สงฺคมฺม มนฺเตตฺวา✎ ร่าง
Sabbe saṅgamma mantetvā,
มาฬํ กุพฺพนฺติ สตฺถุโน✎ ร่าง
māḷaṁ kubbanti satthuno;
เอกตฺถมฺภํ อลภนฺตา✎ ร่าง
Ekatthambhaṁ alabhantā,
วิจินนฺติ พฺรหาวเน ฯ✎ ร่าง
vicinanti brahāvane.
เตหํ อรญฺเญ ทิสฺวาน✎ ร่าง
Tehaṁ araññe disvāna,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.100
อุปคมฺม คณํ ตทา✎ ร่าง
upagamma gaṇaṁ tadā;
อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน✎ ร่าง
Añjaliṁ paggahetvāna,
ปริปุจฺฉึ คณํ อหํ ฯ✎ ร่าง
paripucchiṁ gaṇaṁ ahaṁ.
เต เม ปุฏฺฐา วิยากํสุ✎ ร่าง
Te me puṭṭhā viyākaṁsu,
สีลวนฺโต อุปาสกา✎ ร่าง
sīlavanto upāsakā;
มาฬํ มยํ กตฺตุกามา✎ ร่าง
Māḷaṁ mayaṁ kattukāmā,
เอกตฺถมฺโภ น ลพฺภติ ฯ✎ ร่าง
ekatthambho na labbhati.
เอกตฺถมฺภํ มมํ เทถ✎ ร่าง
Ekatthambhaṁ mamaṁ detha,
อหํ ทสฺสามิ สตฺถุโน✎ ร่าง
ahaṁ dassāmi satthuno;
อาหริสฺสามหํ ถมฺภํ✎ ร่าง
Āharissāmahaṁ thambhaṁ,
อปฺโปสฺสุกฺกา ภวนฺตุ เต ฯ✎ ร่าง
appossukkā bhavantu te.
เต เม ถมฺภํ ปเวจฺฉึสุ✎ ร่าง
Te me thambhaṁ pavecchiṁsu,
ปสนฺนา ตุฏฺฐมานสา✎ ร่าง
pasannā tuṭṭhamānasā;
ตโต ปฏินิวตฺติตฺวา✎ ร่าง
Tato paṭinivattitvā,
อาคมํสุ สกํ ฆรํ ฯ✎ ร่าง
agamaṁsu sakaṁ gharaṁ.
อจิรํ คเต ปุคคเณ✎ ร่าง
Aciraṁ gate pūgagaṇe,
ถมฺภํ อทาสหํ ๓- ตทา✎ ร่าง
thambhaṁ ahāsahaṁ tadā;
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน✎ ร่าง
Haṭṭho haṭṭhena cittena,
ปฐมํ อุสฺสเปสหํ ฯ✎ ร่าง
paṭhamaṁ ussapesahaṁ.
เตน จิตฺตปฺปสาเทน✎ ร่าง
Tena cittappasādena,
วิมานํ อุปปชฺชหํ✎ ร่าง
Vimānaṁ upapajjahaṁ;
อุพฺพิทฺธํ ภวนํ มยฺหํ✎ ร่าง
Ubbiddhaṁ bhavanaṁ mayhaṁ,
สตฺตภูมํ สมุคฺคตํ ฯ✎ ร่าง
Sattabhūmaṁ samuggataṁ.
วชฺชมานาสุ เภรีสุ✎ ร่าง
Vajjamānāsu bherīsu,
ปริจาเรมหํ สทา✎ ร่าง
paricāremahaṁ sadā;
ปญฺจปญฺญาสกปฺปมฺหิ✎ ร่าง
Pañcapaññāsakappamhi,
ราชา อาสึ ยโสธโร ฯ✎ ร่าง
rājā āsiṁ yasodharo.
ตตฺถาปิ ภวนํ มยฺหํ✎ ร่าง
Tatthāpi bhavanaṁ mayhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.80
สตฺตภูมํ สมุคฺคตํ✎ ร่าง
sattabhūmaṁ samuggataṁ;
กูฏาคารวรูเปตํ✎ ร่าง
Kūṭāgāravarūpetaṁ,
เอกตฺถมฺภํ มโนรมํ ฯ✎ ร่าง
ekatthambhaṁ manoramaṁ.
เอกวีสติกปฺปมฺหิ✎ ร่าง
Ekavīsatikappamhi,
อุเทโน นาม ขตฺติโย✎ ร่าง
udeno nāma khattiyo;
ตตฺราปิ ภวนํ มยฺหํ✎ ร่าง
Tatrāpi bhavanaṁ mayhaṁ,
สตฺตภูมํ สุลงฺกตํ ฯ✎ ร่าง
sattabhūmaṁ samuggataṁ.
ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ✎ ร่าง
Yaṁ yaṁ yonupapajjāmi,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.54
เทวตฺตํ อถ มานุสํ✎ ร่าง
devattaṁ atha mānusaṁ;
อนุโภมิ สพฺพเมตํ✎ ร่าง
Anubhomi sukhaṁ sabbaṁ,
เอกตฺถมฺภสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
ekatthambhassidaṁ phalaṁ.
จตุนวุเต อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Catunnavutito kappe,
อ้างอิงPTS 1.57
ยํ ถมฺภมททึ ๒- ตทา✎ ร่าง
yaṁ thambhamadadaṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
เอกตฺถมฺภสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
ekatthambhassidaṁ phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกตฺถมฺภิโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā ekatthambhiko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
เอกตฺถมฺภิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ตติยํ นนฺทตฺ✎ ร่าง
Ekatthambhikattherassāpadānaṁ dutiyaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna