เนื้อความทั้งข้อ
[๒๐] เราได้ถวายช้างตัวประเสริฐ มีงางอนงามควรเป็นราชพาหนะพร้อมทั้งลูก
ช้างอันงามมีเครื่องหัตถาลังการ กั้นฉัตรขาวแด่พระผู้มีพระภาคพระนามว่า
ปทุมุตระ เชษฐบุรุษของโลกผู้คงที่ เราซื้อสถานที่นั้นทั้งหมดแล้ว ได้ให้
สร้างอารามถวายแก่สงฆ์ ได้ให้สร้างปราสาทไว้ภายในวิหารนั้น ๕๔,๐๐๐
หลัง ได้ทำทานดังห้วงน้ำใหญ่แล้ว มอบถวายแด่พระพุทธเจ้า พระ
สยัมภูมหาวีรเจ้าผู้เป็นอัครบุคคล ทรงอนุโมทนา ทรงยังชนทั้งหมดให้
ร่าเริง ทรงแสดงอมตบท พระพุทธเจ้าผู้เป็นนายกพระนามว่าปทุมุตระ
ทรงทำผลบุญที่เราทำแล้วนั้นให้แจ้งชัดแล้ว ประทับนั่ง ณ ท่ามกลางภิกษุ
สงฆ์ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้นี้ได้ให้สร้างปราสาท ๕๔,๐๐๐ หลัง
เราจักแสดงวิบากของผู้นี้ ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว กูฏาคารหมื่นแปดพัน
จักมีแก่ผู้นี้ และกูฏาคารเหล่านั้นสำเร็จด้วยทองล้วน เกิดในวิมานอัน
อุดม ผู้นี้จักเป็นจอมเทวดาเสวยเทวรัชสมบัติ ๕๐ ครั้ง และจักเป็นพระเจ้า
จักรพรรดิ ๕๘ ครั้ง ในกัลปที่แสน พระศาสดาพระนามว่าโคดมโดยพระ
โคตรซึ่งมีสมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกากราช จักเสด็จอุบัติในโลก ผู้นี้อัน
กุศลมูลตักเตือนแล้ว จักเคลื่อนจากเทวโลก ไปบังเกิดในสกุลที่เจริญมี
โภคสมบัติมาก ภายหลัง เขาอันกุศลมูลตักเตือนแล้ว จักบวช จักได้
เป็นสาวกของพระศาสดา มีนามว่ารัฐปาละ เขามีตนส่งไปแล้ว เพื่อ
ความเพียรสงบระงับ ไม่มีอุปธิ จักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว ไม่มี
อาสวะนิพพาน เราลุกขึ้นแล้ว ละโภคสมบัติออกบวช ความรักในโภค-
สมบัติเหมือนก้อนเขฬะไม่มีแก่เรา เรามีความเพียรอันนำธุระไป อันนำ
มาซึ่งธรรมเป็นเดนเกษมจากโยคะ เราทรงไว้ซึ่งกายอันมีในที่สุดในศาสนา
พระสัมมาสัมพุทธเจ้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘
และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว
ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระรัฐปาลเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Raṭṭhapālattheraapadāna
ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต✎ ร่าง
“Padumuttarassa bhagavato,
อ้างอิงPTS 1.63 · สยามรัฐ 32.89 · พุทธชยันตี 36.112
โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน✎ ร่าง
Lokajeṭṭhassa tādino;
วรนาโค มยา ทินฺโน✎ ร่าง
Varanāgo mayā dinno,
อีสาทนฺโต อุรุฬฺหโว ๑- ฯ✎ ร่าง
Īsādanto urūḷhavā.
เสตจฺฉตฺโตปเสธิโต✎ ร่าง
Setacchatto pasobhito,
สาถพฺพโณ ๓- สหตฺถิโป✎ ร่าง
sakappano sahatthipo;
อคฺฆาเปตฺวาน ตํ สพฺพํ✎ ร่าง
Agghāpetvāna taṁ sabbaṁ,
สงฺฆารามํ อการยึ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmaṁ akārayiṁ.
จตุปญฺญาสสหสฺสานิ✎ ร่าง
Catupaññāsasahassāni,
ปาสาเท การยึ อหํ✎ ร่าง
pāsāde kārayiṁ ahaṁ;
มโหฆทานํ กริตฺวาน✎ ร่าง
Mahoghadānaṁ karitvāna,
นิยฺยาเทสึ มเหสิโน ฯ✎ ร่าง
niyyādesiṁ mahesino.
อนุโมทิ มหาวีโร✎ ร่าง
Anumodi mahāvīro,
สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล✎ ร่าง
sayambhū aggapuggalo;
สพฺเพ ชเน หาสยนฺโต✎ ร่าง
Sabbe jane hāsayanto,
เทเสสิ อมตํ ปทํ ฯ✎ ร่าง
desesi amataṁ padaṁ.
ตํ เม พุทฺโธ วิยากาสิ✎ ร่าง
Taṁ me buddho viyākāsi,
ชลทุตฺตมนายโก✎ ร่าง
jalajuttaranāmako;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อิมา คาถา อภาสถ ฯ✎ ร่าง
imā gāthā abhāsatha.
จตุปญฺญาสสหสฺสานิ✎ ร่าง
‘Catupaññāsasahassāni,
ปาสาเท การยิ อยํ✎ ร่าง
pāsāde kārayī ayaṁ;
กถยิสฺสามิ วิปากํ✎ ร่าง
Kathayissāmi vipākaṁ,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇotha mama bhāsato.
อฏฺฐารสสหสฺสานิ✎ ร่าง
Aṭṭhārasasahassāni,
กูฏาคารา ภวิสฺสเร✎ ร่าง
kūṭāgārā bhavissare;
พฺยมฺหุตฺตมมฺหิ นิพฺพตฺตา✎ ร่าง
Byamhuttamamhi nibbattā,
สพฺพโสณฺณมยา จ เต ฯ✎ ร่าง
sabbasoṇṇamayā ca te.
ปญฺญาสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท✎ ร่าง
Paññāsakkhattuṁ devindo,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati;
อฏฺฐปญฺญาสกฺขตฺตุํ จ✎ ร่าง
Aṭṭhapaññāsakkhattuñca,
จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
cakkavattī bhavissati.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
เทวโลกา จวิตฺวาน✎ ร่าง
Devalokā cavitvāna,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.90
สุกฺกมูเลน โจทิโต
ผี✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
เต ๑- กุเล มหาโภเค✎ ร่าง
Aḍḍhe kule mahābhoge,
นิพฺพตฺติสฺสติ ตาวเท ฯ✎ ร่าง
nibbattissati tāvade.
โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน✎ ร่าง
So pacchā pabbajitvāna,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
รฏฺฐปาโลติ นาเมน✎ ร่าง
Raṭṭhapāloti nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako.
ปธานํ ปหิตตฺโต โส✎ ร่าง
Padhānapahitatto so,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.61
อุปสนฺโต นิรูปธิ✎ ร่าง
upasanto nirūpadhi;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāsave pariññāya,
นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ✎ ร่าง
nibbāyissatināsavo’.
อุฏฺฐาย อภินิกฺขมฺม✎ ร่าง
Uṭṭhāya abhinikkhamma,
ชหิตฺวา โภคสมฺปทา✎ ร่าง
jahitā bhogasampadā;
เขฬปิณฺเฑว โภคมฺหิ✎ ร่าง
Kheḷapiṇḍeva bhogamhi,
เปมํ มยฺหํ น วชฺชติ ฯ✎ ร่าง
pemaṁ mayhaṁ na vijjati.
วิริยํ เม ธุรโธรยฺหํ✎ ร่าง
Vīriyaṁ me dhuradhorayhaṁ,
อ้างอิงPTS 1.64
โยคกฺเขมาธิวาหนํ✎ ร่าง
yogakkhemādhivāhanaṁ;
ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ✎ ร่าง
Dhāremi antimaṁ dehaṁ,
สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ✎ ร่าง
sammāsambuddhasāsane.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา รฏฺฐปาโล เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā raṭṭhapālo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
รฏฺฐปาลตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
นวมํ โสปากตฺ✎ ร่าง
Raṭṭhapālattherassāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna