เนื้อความทั้งข้อ
[๒๑] พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะ เสด็จมายังสำนักของเราซึ่งกำลังชำระ
เงื้อมเขาอยู่ที่ภูเขาสูงอันประเสริฐ เราเห็นพระพุทธเจ้าเสด็จเข้ามา ได้
ตกแต่งเครื่องลาดแล้ว ได้ปูลาดอาสนะดอกไม้ถวายแด่พระโลกเชษฐ์ผู้คง
ที่ พระผู้มีพระภาคพระนามว่าสิทธัตถะนายกของโลกประทับนั่งบนอาสนะ
ดอกไม้แล้ว ทรงทราบคติของเรา ได้ตรัสความเป็นอนิจจํว่า สังขาร
ทั้งหลายไม่เที่ยงหนอ มีความเกิดขึ้นและเสื่อมไปเป็นธรรมดา เกิดขึ้น
แล้วย่อมดับไป ความที่สังขารเหล่านั้นสงบระงับเป็นสุข พระสัพพัญญู
เชษฐบุรุษของโลก เป็นพระผู้ประเสริฐ ทรงเป็นนักปราชญ์ ตรัสดังนี้
แล้ว เสด็จเหาะขึ้นในอากาส ดังพระยาหงส์ในอัมพร เราละทิฏฐิของ
ตนแล้วเจริญอนิจจสัญญา ครั้นเราเจริญอนิจจสัญญาได้วันเดียวก็ทำกาละ
ณ ที่นั้นเอง เราเสวยสมบัติทั้งสอง อันกุศลมูลตักเตือนแล้วเกิดในภพ
ที่สุด เข้าถึงกำเนิดพ่อครัว เราออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต เรามี
กาลฝน ๗ โดยกำเนิด ได้บรรลุอรหัต เราปรารภความเพียร มีใจแน่วแน่
ตั้งมั่นอยู่ในศีลด้วยดี ยังพระมหานาคให้ทรงยินดีแล้ว ได้อุปสมบทในกัลป
ที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใดในกาลนั้น ด้วยผลแห่งกรรมนั้น เรา
ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอาสนะดอกไม้ในกัลปที่ ๙๔ แต่
กัลปนี้ เราได้เจริญสัญญาใดในกาลนั้น เราเจริญสัญญานั้นอยู่ ได้บรรลุ-
อาสวขัยแล้ว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา
๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระโสปากเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
ปพฺภารํ โสธยนฺตสฺส✎ ร่าง
“Pabbhāraṁ sodhayantassa,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.114
ปวเร ๒- ปพฺพตุตฺตเม✎ ร่าง
vipine pabbatuttame;
สิทฺธตฺโถ นาม ภควา✎ ร่าง
Siddhattho nāma bhagavā,
อาคจฺฉิ มม สนฺติกํ ฯ✎ ร่าง
āgacchi mama santikaṁ.
พุทฺธํ อุปคตํ ทิสฺวา✎ ร่าง
Buddhaṁ upagataṁ disvā,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.91
โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน✎ ร่าง
lokajeṭṭhassa tādino;
สนฺถรํ ปญฺญาเปตฺวาน✎ ร่าง
Santharaṁ paññapetvāna,
ปุปฺผาสนมทาสหํ ฯ✎ ร่าง
pupphāsanamadāsahaṁ.
ปุปฺผาสเน นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Pupphāsane nisīditvā,
สิทฺธตฺโถ โลกนายโก✎ ร่าง
siddhattho lokanāyako;
มมญฺจ คติมญฺญาย✎ ร่าง
Mamañca gatimaññāya,
อนิจฺจตํ อุทาหริ ฯ✎ ร่าง
aniccatamudāhari.
อนิจฺจา วต สงฺขารา✎ ร่าง
‘Aniccā vata saṅkhārā,
อุปฺปาทวยธมฺมิโน✎ ร่าง
uppādavayadhammino;
อุปฺปชฺชิตฺวา นิรุชฺฌนฺติ✎ ร่าง
Uppajjitvā nirujjhanti,
เตสํ วูปสโม สุโข ฯ✎ ร่าง
tesaṁ vūpasamo sukho’.
อิทํ วตฺวาน สพฺพญฺญู✎ ร่าง
Idaṁ vatvāna sabbaññū,
โลกเชฏฺโฐ นราสโภ✎ ร่าง
lokajeṭṭho narāsabho;
นเภ ๒- อพฺภุคฺคมิ ธีโร✎ ร่าง
Nabhaṁ abbhuggami vīro,
หํสราชาว อมฺพเร ฯ✎ ร่าง
haṁsarājāva ambare.
สกํ ทิฏฺฐึ ชหิตฺวาน✎ ร่าง
Sakaṁ diṭṭhiṁ jahitvāna,
ภาวยานิจฺจสญฺญหํ✎ ร่าง
bhāvayāniccasaññahaṁ;
เอกาหํ ภาวยิตฺวาน✎ ร่าง
Ekāhaṁ bhāvayitvāna,
ตตฺถ กาลกโต อหํ ฯ✎ ร่าง
tattha kālaṁ kato ahaṁ.
เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา✎ ร่าง
Dve sampattī anubhotvā,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
ปจฺฉิมพฺภวสมฺปตฺโต✎ ร่าง
Pacchime bhave sampatte,
สาปากโยนุปาคมึ ฯ✎ ร่าง
sapākayonupāgamiṁ.
อคารา อภินิกฺขมฺม✎ ร่าง
Agārā abhinikkhamma,
ปพฺพชึ อนคาริยํ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ;
ชาติยา สตฺตวสฺโสหํ✎ ร่าง
Jātiyā sattavassohaṁ,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
อารทฺธวิริโย ปหิตตฺโต✎ ร่าง
Āraddhavīriyo pahitatto,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.62
สีเลสุ สุสมาหิโต✎ ร่าง
Sīlesu susamāhito;
โตเสตฺวาน มหานาคํ✎ ร่าง
Tosetvāna mahānāgaṁ,
อลตฺถํ อุปสมฺปทํ ฯ✎ ร่าง
Alatthaṁ upasampadaṁ.
จตุนวุเต อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Catunnavutito kappe,
อ้างอิงPTS 1.65
ยํ กมฺมมกรึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ kammamakariṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ปุปฺผทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
pupphadānassidaṁ phalaṁ.
จตุนวุเต อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Catunnavutito kappe,
ยํ สญฺญํ ภาวยึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ saññaṁ bhāvayiṁ tadā;
ตํ สญฺญํ ภาวยนฺตสฺส✎ ร่าง
Taṁ saññaṁ bhāvayantassa,
ปตฺโต เม อาสวกฺขโย ฯ✎ ร่าง
patto me āsavakkhayo.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.92
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสปาโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sopāko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
โสปากตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ สุมงฺคลตฺ✎ ร่าง
Sopākattherassāpadānaṁ navamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna