เนื้อความทั้งข้อ
[๒๒] เราประสงค์จะบูชาเครื่องเซ่นสรวง จึงให้ตกแต่งโภชนาหารยืนอยู่ที่โรง-
ใหญ่ คอยต้อนรับพราหมณ์ทั้งหลาย ครั้งนั้นเราได้เห็นพระผู้มีพระภาค
สัมพุทธเจ้า พระนามว่าปิยทัสสีทรงมียศมาก ทรงนำโลกทั้งปวงให้วิเศษ
เป็นสยัมภูอัครบุคคลผู้โชติช่วง อันพระสาวกทั้งหลายแวดล้อม รุ่งเรือง
ดังพระอาทิตย์ เสด็จดำเนินไปในถนน จึงประนมอัญชลียังจิตของตนให้
เลื่อมใส นิมนต์ด้วยใจเท่านั้นว่า ขอเชิญพระมหามุนีเสด็จมา พระ
ศาสดาผู้ยอดเยี่ยมในโลก ทรงทราบความดำริของเราเสด็จมาสู่ประตู (เรือน)
เรากับพระขีณาสพหนึ่งพัน (เราทูลว่า) ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้บุรุษ
อาชาไนย ขอนอบน้อมแด่พระองค์ผู้อุดมบุรุษ ขอเชิญเสด็จขึ้นปราสาท
ประทับนั่งบนอาสนะอันอุดมเถิด พระเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคทรงฝึกพระ
องค์แล้ว มีบริวารอันฝึกแล้วทรงข้ามพ้นแล้ว ประเสริฐกว่าบรรดาผู้ข้าม
เสด็จขึ้นปราสาทแล้ว ประทับนั่งบนอาสนะอันประเสริฐ อามิสใดที่เรา
รวบรวมไว้อันมีอยู่ในเรือนตน เรามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายอามิสนั้น แด่
พระพุทธเจ้าด้วยมือทั้งสองของตนโดยเคารพ เรามีจิตเลื่อมใส มีใจ
ผ่องแผ้ว เกิดโสมนัส ประนมอัญชลีนมัสการพระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุด
ว่า โอ พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ ในระหว่างพระอริยบุคคล ๘ นั่งฉันอยู่
มีพระขีณาสพเป็นอันมาก อานุภาพนี้ของท่านทั้งหลาย เรานับถือพระผู้มี
พระภาคนั้นเป็นสรณะ พระผู้มีพระภาคพระนามว่าปิยทัสสี เชษฐบุรุษ
ของโลกประเสริฐกว่านระ ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์แล้วได้ตรัส
พระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดได้นิมนต์สงฆ์ผู้ซื่อตรง มีจิตมั่นคง และพระ
ตถาคตสัมพุทธเจ้าให้ฉัน เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรา
กล่าว ผู้นั้นจักได้เสวยเทวราชสมบัติ ๒๗ ครั้ง จักปรารภในกรรมของตน
รื่นรมย์อยู่ในเทวโลก จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๘๐ ครั้ง จักได้เป็น
พระราชาในแผ่นดินครอบครองพสุธา ๕๐๐ ครั้ง เราเข้าป่าไพรวันอันสัตว์
ร้าย (เสือโคร่ง) อาศัยอยู่ เริ่มตั้งความเพียรแล้ว เผากิเลสได้ ในกัลป
ที่ ๑๘๐๐ เราได้ให้ทานใดในเวลานั้น ด้วยผลแห่งทานนั้น เราไม่รู้ทุคติ
เลย นี้เป็นผลแห่งการถวายอาหาร คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔
วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้
ทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระสุมังคลเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
๑. สีหาสนทายกเถราปทาน ๒. เอกถัมภิกเถราปทาน
๓. นันทเถราปทาน ๔. จุลลปันถกเถราปทาน
๕. ปิลินทวัจฉเถราปทาน ๖. ราหุลเถราปทาน
๗. อุปเสนวังคันตปุตตเถราปทาน ๘. รัฏฐปาลเถราปทาน
๙. โสปากเถราปทาน ๑๐. สุมังคลเถราปทาน
อาหุตึ ยิฏฺฐุกาโมหํ✎ ร่าง
“Āhutiṁ yiṭṭhukāmohaṁ,
ปฏิยาเทตฺวาน โภชนํ✎ ร่าง
paṭiyādetvāna bhojanaṁ;
พฺราหฺมเณ ปฏิมาเนนฺโต✎ ร่าง
Brāhmaṇe paṭimānento,
วิสาเล มาฬเก ฐิโต ฯ✎ ร่าง
visāle māḷake ṭhito.
อถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Athaddasāsiṁ sambuddhaṁ,
ปิยทสฺสึ มหายสํ✎ ร่าง
piyadassiṁ mahāyasaṁ;
สพฺพโลกํ วิเนตารํ✎ ร่าง
Sabbalokavinetāraṁ,
สยมฺภุํ อคฺคปุคฺคลํ ฯ✎ ร่าง
sayambhuṁ aggapuggalaṁ.
ภควนฺตํ ชุติมนฺตํ✎ ร่าง
Bhagavantaṁ jutimantaṁ,
สาวเกหิ ปุรกฺขตํ✎ ร่าง
sāvakehi purakkhataṁ;
อาทิจฺจมิว โรจนฺตํ✎ ร่าง
Ādiccamiva rocantaṁ,
รถิยํ ปฏิปนฺนกํ ฯ✎ ร่าง
rathiyaṁ paṭipannakaṁ.
อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน✎ ร่าง
Añjaliṁ paggahetvāna,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.116
สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ✎ ร่าง
sakaṁ cittaṁ pasādayiṁ;
มนสาว นิมนฺเตสึ✎ ร่าง
Manasāva nimantesiṁ,
อาคจฺฉตุ มหามุนิ ฯ✎ ร่าง
‘āgacchatu mahāmuni’.
มม สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง
Mama saṅkappamaññāya,
สตฺถา โลเก อนุตฺตโร✎ ร่าง
satthā loke anuttaro;
ขีณาสวสหสฺเสหิ✎ ร่าง
Khīṇāsavasahassehi,
มม ทฺวารํ อุปาคมิ ฯ✎ ร่าง
mama dvāraṁ upāgami.
นโม เต ปุริสาชญฺญ✎ ร่าง
Namo te purisājañña,
นโม เต ปุริสุตฺตม✎ ร่าง
namo te purisuttama;
ปาสาทํ อภิรูหิตฺวา✎ ร่าง
Pāsādaṁ abhirūhitvā,
สีหาสเน นิสีทตุ ๑- ฯ✎ ร่าง
sīhāsane nisīdataṁ.
ทนฺโต ทนฺตปริวาโร✎ ร่าง
Danto dantaparivāro,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.93
ติณฺโณ ตารยตํ วโร✎ ร่าง
tiṇṇo tārayataṁ varo;
ปาสาทํ อภิรูหิตฺวา✎ ร่าง
Pāsādaṁ abhirūhitvā,
นิสีทิ ปวราสเน ฯ✎ ร่าง
nisīdi pavarāsane.
ยํ เม อตฺถิ สเก เคเห✎ ร่าง
Yaṁ me atthi sake gehe,
อามิสํ ปจฺจุปฏฺฐิตํ✎ ร่าง
āmisaṁ paccupaṭṭhitaṁ;
ตาหํ พุทฺธสฺส ปาทาสึ✎ ร่าง
Tāhaṁ buddhassa pādāsiṁ,
ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ ฯ✎ ร่าง
pasanno sehi pāṇibhi.
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Pasannacitto sumano,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.63
เวทชาโต กตญฺชลี✎ ร่าง
vedajāto katañjalī;
พุทฺธเสฏฺฐํ นมสฺสามิ✎ ร่าง
Buddhaseṭṭhaṁ namassāmi,
อโห พุทฺธสฺสุฬารตา ฯ✎ ร่าง
aho buddhassuḷāratā.
อฏฺฐนฺนํ ปยิรุปาสตํ✎ ร่าง
Aṭṭhannaṁ payirūpāsataṁ,
อ้างอิงPTS 1.66
ภุญฺชํ ขีณาสวา พหู✎ ร่าง
bhuñjaṁ khīṇāsavā bahū;
ตุยฺเหเวโส อานุภาโว✎ ร่าง
Tuyheveso ānubhāvo,
สรณนฺตํ อุเปมหํ ฯ✎ ร่าง
saraṇaṁ taṁ upemahaṁ.
ปิยทสฺสี จ ภควา✎ ร่าง
Piyadassī ca bhagavā,
โลกเชฏฺโฐ นราสโภ✎ ร่าง
lokajeṭṭho narāsabho;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อิมา คาถา อภาสถ ฯ✎ ร่าง
imā gāthā abhāsatha.
โย โส สงฺฆํ อโภเชสิ✎ ร่าง
‘Yo so saṅghaṁ abhojesi,
อุชุภูตํ สมาหิตํ✎ ร่าง
ujubhūtaṁ samāhitaṁ;
ตถาคตญฺจ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Tathāgatañca sambuddhaṁ,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇātha mama bhāsato.
สตฺตวีสติกฺขตฺตุํ โส✎ ร่าง
Sattavīsatikkhattuṁ so,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati;
สกกมฺมาภิรทฺโธ โส✎ ร่าง
Sakakammābhiraddho so,
เทวโลเก รมิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devaloke ramissati.
ทส จ อฏฺฐกฺขตฺตุํ โส✎ ร่าง
Dasa aṭṭha cakkhattuṁ so,
จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ✎ ร่าง
cakkavattī bhavissati;
ปฐพฺยา รชฺชํ ปญฺจสตํ✎ ร่าง
Pathabyā rajjaṁ pañcasataṁ,
วสุธํ อาวสิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
vasudhaṁ āvasissati’.
อรญฺญํ วนโมคฺคยฺห✎ ร่าง
Araññavanamoggayha,
กานนํ พฺยคฺฆเสวิตํ✎ ร่าง
kānanaṁ byagghasevitaṁ;
ปธานํ ปทหิตฺวาน✎ ร่าง
Padhānaṁ padahitvāna,
กิเลสา ฌาปิตา มยา ฯ✎ ร่าง
kilesā jhāpitā mayā.
อฏฺฐารเส กปฺปสเต✎ ร่าง
Aṭṭhārase kappasate,
ยํ ทานมททึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ dānamadadiṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ภตฺตทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
bhattadānassidaṁ phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.94
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
Vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
Kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุมงฺคโล เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sumaṅgalo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
สุมงฺคลตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อ✎ ร่าง
Sumaṅgalattherassāpadānaṁ dasamaṁ.
ุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
สีหาสนี เอกตฺถมฺภี✎ ร่าง
Sīhāsanī ekathambhī,
นนฺโท จ จุลฺลปนฺถโก✎ ร่าง
nando ca cūḷapanthako;
ปิลินฺทราหุโล เจว✎ ร่าง
Pilindarāhulo ceva,
วงฺคนฺโต รฏฺฐปาลโก ฯ✎ ร่าง
vaṅganto raṭṭhapālako.
โสปาโก มงฺคโล เจว✎ ร่าง
Sopāko maṅgalo ceva,
ทเสว ทุติเย วคฺเค✎ ร่าง
daseva dutiye vagge;
สตญฺจ สตฺตตึสา จ✎ ร่าง
Satañca aṭṭhatiṁsa ca,
คาถา เจตฺถ ปกาสิตา ฯ✎ ร่าง
gāthā cettha pakāsitā.
สีหาสนิยวคฺโค ทุติโย ฯ
-----------
ตติโย✎ ร่าง
Sīhāsaniyavaggo dutiyo.
สุภูติวคฺโค
ปฐมํ✎ ร่าง
Subhūtivagga
สุภูติตฺเถราปทานํ✎ ร่าง
Subhūtittheraapadāna
—
“Himavantassāvidūre,
อ้างอิงPTS 1.67 · ฉัฏฐสังคายนา 57.64 · พุทธชยันตี 36.118