หิมวนฺตสฺส อวิทูเร นิสโภ นาม ปพฺพโต✎ ร่าง
nisabho nāma pabbato;
อสฺสโม สุกโต มยฺหํ✎ ร่าง
Assamo sukato mayhaṁ,
ปณฺณสาลา สุมาปิตา ฯ✎ ร่าง
paṇṇasālā sumāpitā.
โกสิโย นาม นาเมน✎ ร่าง
Kosiyo nāma nāmena,
ชฏิโล อุคฺคตาปโน✎ ร่าง
jaṭilo uggatāpano;
เอกายิโก ๑- อทุติโย✎ ร่าง
Ekākiyo adutiyo,
วสามิ นิสเภ ตทา ฯ✎ ร่าง
vasāmi nisabhe tadā.
ผลมูลญฺจ ปณฺณญฺจ✎ ร่าง
Phalaṁ mūlañca paṇṇañca,
น ภุญฺชามิ อหํ ตทา✎ ร่าง
na bhuñjāmi ahaṁ tadā;
ปวตฺตญฺจ สุปาตาหํ✎ ร่าง
Pavattaṁva supātāhaṁ,
อุปชีวามิ ตาวเท ฯ✎ ร่าง
upajīvāmi tāvade.
นาหํ โกเปมิ อาชีวํ✎ ร่าง
Nāhaṁ kopemi ājīvaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.95
จชมาโนปิ ชีวิตํ✎ ร่าง
cajamānopi jīvitaṁ;
อาราเธมิ สกํ จิตฺตํ✎ ร่าง
Ārādhemi sakaṁ cittaṁ,
วิวชฺเชมิ อเนสนํ ฯ✎ ร่าง
vivajjemi anesanaṁ.
ราคูปสํหิตํ จิตฺตํ✎ ร่าง
Rāgūpasaṁhitaṁ cittaṁ,
ยทา อุปฺปชฺชเต มม✎ ร่าง
yadā uppajjate mama;
สยํว ปจฺจเวกฺขามิ✎ ร่าง
Sayaṁva paccavekkhāmi,
เอกโก ๑- ตํ ทเมมหํ ฯ✎ ร่าง
ekaggo taṁ damemahaṁ.
รชฺชสิ ๒- รชนีเย จ โ✎ ร่าง
‘Rajjase rajjanīye ca,
ทสนีเย จ ทุสฺสเส✎ ร่าง
dussanīye ca dussase;
มุยฺหเส โมหนีเย จ✎ ร่าง
Muyhase mohanīye ca,
นิกฺขมสฺสุ วนา ตุวํ ฯ✎ ร่าง
nikkhamassu vanā tuvaṁ.
วิสุทฺธานํ อยํ วาโส✎ ร่าง
Visuddhānaṁ ayaṁ vāso,
นิมฺมลานํ ตปสฺสินํ✎ ร่าง
nimmalānaṁ tapassinaṁ;
มา โข วิสุทฺธํ ทูเสสิ✎ ร่าง
Mā kho visuddhaṁ dūsesi,
นิกฺขมสฺสุ วนา ตุวํ ฯ✎ ร่าง
nikkhamassu vanā tuvaṁ.
อาคาริโก ภวิตฺวาน✎ ร่าง
Agāriko bhavitvāna,
ทยา ยุตฺตํ ๓- ลภิสฺสสิ✎ ร่าง
yadā puttaṁ labhissasi;
อุโภปิ มา วิราเธสิ✎ ร่าง
Ubhopi mā virādhesi,
นิกฺขมสฺสุ วนา ตุวํ ฯ✎ ร่าง
nikkhamassu vanā tuvaṁ.
ฉวาลาตํ ยถา กฏฺฐํ✎ ร่าง
Chavālātaṁ yathā kaṭṭhaṁ,
น กฺวจิ กิจฺจการกํ✎ ร่าง
na kvaci kiccakārakaṁ;
เนว คาเม อรญฺเญ วา✎ ร่าง
Neva gāme araññe vā,
น หิ ตํ กฏฺฐสมฺมตํ ฯ✎ ร่าง
na hi taṁ kaṭṭhasammataṁ.
ฉวาลาตูปโม ตฺวํสิ✎ ร่าง
Chavālātūpamo tvaṁsi,
น คิหิ นปิ สญฺญโต✎ ร่าง
na gihī nāpi saññato;
อุภโต มุตฺตโก อชฺช✎ ร่าง
Ubhato muttako ajja,
นิกฺขมสฺสุ วนา ตุวํ ฯ✎ ร่าง
nikkhamassu vanā tuvaṁ.
สิยา นุโข ตว เอตํ✎ ร่าง
Siyā nu kho tava etaṁ,
โก ปชานิ ๔- หิ เต อิทํ✎ ร่าง
ko pajānāti te idaṁ;
สีฆํ ๕- ธุรํ วหิสิ ๖- เม✎ ร่าง
Saddhādhuraṁ vahisi me,
โกสชฺชพหุลาย จ ฯ✎ ร่าง
kosajjabahulāya ca.
ชิคุจฺฉิสฺสนฺติ ตํ วิญฺญู✎ ร่าง
Jigucchissanti taṁ viññū,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.65
อสุจึ นาคริโก ยถา✎ ร่าง
asuciṁ nāgariko yathā;
อากฑฺฒิตฺวาน อิสโย✎ ร่าง
Ākaḍḍhitvāna isayo,
โจทยิสฺสนฺติ ตํ สทา ฯ✎ ร่าง
codayissanti taṁ sadā.
ตํ วิญฺญู ปวทิสฺสนฺติ✎ ร่าง
Taṁ viññū pavadissanti,
สมติกฺกนฺตสาสนํ✎ ร่าง
samatikkantasāsanaṁ;
สํวาสํ อลภนฺโต หิ✎ ร่าง
Saṁvāsaṁ alabhanto hi,
กถํ ชีวิหิสี ตุวํ ฯ✎ ร่าง
kathaṁ jīvihisi tuvaṁ.
ติธปฺปภินฺนํ มาตงฺคํ✎ ร่าง
Tidhā pabhinnaṁ mātaṅgaṁ,
อ้างอิงPTS 1.68 · สยามรัฐ 32.96 · พุทธชยันตี 36.120
กุญฺชรํ สฏฺฐิหายนํ✎ ร่าง
kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ;
พลินาโค อุปคนฺตฺวา✎ ร่าง
Balī nāgo upagantvā,
ยูถา นีหรเต คชํ ฯ✎ ร่าง
yūthā nīharate gajaṁ.
ยูถา วินิสฺสโฏ สนฺโต✎ ร่าง
Yūthā vinissaṭo santo,
สุขํ สาตํ น วินฺทติ✎ ร่าง
sukhaṁ sātaṁ na vindati;
ทุกฺขิโต วิมโน โหติ✎ ร่าง
Dukkhito vimano hoti,
ปชฺฌายนฺโต ๑- ปเวธติ ฯ✎ ร่าง
pajjhāyanto pavedhati.
ตเถว ชฏิลา ตํปิ✎ ร่าง
Tatheva jaṭilā tampi,
นีหริสฺสนฺติ ทุมฺมตึ✎ ร่าง
nīharissanti dummatiṁ;
เตหิ ตฺวํ นิสฺสโฏ สนฺโต✎ ร่าง
Tehi tvaṁ nissaṭo santo,
สุขํ สาตํ น ลจฺฉสิ ฯ✎ ร่าง
sukhaṁ sātaṁ na lacchasi.
ทิวา วา ยทิ วา รตฺตึ✎ ร่าง
Divā vā yadi vā rattiṁ,
โสกสลฺลสมปฺปิโต
ท✎ ร่าง
sokasallasamappito;
ยฺหสิ ปริฬาเหน✎ ร่าง
Ḍayhasi pariḷāhena,
คโช ยูถาว นิสฺสโฏ ฯ✎ ร่าง
gajo yūthāva nissaṭo.
ชาตรูปํ ยถา กุฏํ✎ ร่าง
Jātarūpaṁ yathā kūṭaṁ,
เนว ยายติ ๒- กตฺถจิ✎ ร่าง
neva jhāyati katthaci;
ตถา สีลวิหีโน ตฺวํ✎ ร่าง
Tathā sīlavihīno tvaṁ,
น ยายิสฺสสิ ๓- กตฺถจิ ฯ✎ ร่าง
na jhāyissasi katthaci.
อคาราวสมาโนปิ✎ ร่าง
Agāraṁ vasamānopi,
กถํ ชีวิหิสี ตุวํ✎ ร่าง
kathaṁ jīvihisi tuvaṁ;
มตฺติกํ เปตฺติญฺจาปิ✎ ร่าง
Mattikaṁ pettikañcāpi,
นตฺถิ เต นิหิตํ ธนํ ฯ✎ ร่าง
natthi te nihitaṁ dhanaṁ.
สกํ กมฺมํ กริตฺวาน✎ ร่าง
Sayaṁ kammaṁ karitvāna,
คตฺเต เสทํ ปโมจยํ✎ ร่าง
gatte sedaṁ pamocayaṁ;
เอวํ ชีวิหิสี เคเห✎ ร่าง
Evaṁ jīvihisi gehe,
สาธุ เต ตํ น รุจฺจติ ฯ✎ ร่าง
sādhu te taṁ na ruccati.
เอวาหํ ตตฺถ วาเรมิ✎ ร่าง
Evāhaṁ tattha vāremi,
สงฺกิเลสคตํ มนํ✎ ร่าง
saṅkilesagataṁ manaṁ;
นานาธมฺมกถํ กตฺวา✎ ร่าง
Nānādhammakathaṁ katvā,
ปาปา จิตฺตํ นิวารยึ ฯ✎ ร่าง
pāpā cittaṁ nivārayiṁ’.
เอวํ เม วิหรนฺตสฺส✎ ร่าง
Evaṁ me viharantassa,
อปฺปมาทวิหาริโน✎ ร่าง
appamādavihārino;
ตึสวสฺสสหสฺสานิ✎ ร่าง
Tiṁsavassasahassāni,
ปวเน เม อติกฺกมุํ ฯ✎ ร่าง
vipine me atikkamuṁ.
อปฺปมาเทน ๕- มํ ทิสฺวา✎ ร่าง
Appamādarataṁ disvā,
อุตฺตมตฺถํ คเวสกํ✎ ร่าง
uttamatthaṁ gavesakaṁ;
ปทุมุตฺตรสมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Padumuttarasambuddho,
อาคญฺฉิ มม สนฺติกํ ฯ✎ ร่าง
āgacchi mama santikaṁ.
ติมฺพรูสกวณฺณาโภ✎ ร่าง
Timbarūsakavaṇṇābho,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.97
อปฺปเมยฺโย อนูปโม✎ ร่าง
appameyyo anūpamo;
รูเปนาสทิโส พุทฺโธ✎ ร่าง
Rūpenāsadiso buddho,
อากาเส จงฺกมี ตทา ฯ✎ ร่าง
ākāse caṅkamī tadā.
สุผุลฺโล สาลราชาว✎ ร่าง
Suphullo sālarājāva,
วิชฺชุวพฺภฆนนฺตเร✎ ร่าง
vijjūvabbhaghanantare;
ญาเณนาสทิโส พุทฺโธ✎ ร่าง
Ñāṇenāsadiso buddho,
อากาเส จงฺกมี ตทา ฯ✎ ร่าง
ākāse caṅkamī tadā.
สีหราชาวสมฺภีโต✎ ร่าง
Sīharājāvasambhīto,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.66
คชราชาว ทปฺปิโต ๑-
อภี✎ ร่าง
gajarājāva dappito;
โต ๒- พฺยคฺฆราชาว✎ ร่าง
Lāsito byaggharājāva,
อากาเส จงฺกมี ตทา ฯ✎ ร่าง
ākāse caṅkamī tadā.
สิงฺคินิกฺขสุวณฺณาโภ✎ ร่าง
Siṅgīnikkhasavaṇṇābho,
ขทิรงฺคารสนฺนิโภ✎ ร่าง
khadiraṅgārasannibho;
มณิ ยถา โชติรโส✎ ร่าง
Maṇi yathā jotiraso,
อากาเส จงฺกมี ตทา ฯ✎ ร่าง
ākāse caṅkamī tadā.
วิสุทฺธเกลาสสนฺนิโภ✎ ร่าง
Visuddhakelāsanibho,
อ้างอิงPTS 1.69
ปุณฺณมาเยว จนฺทิมา✎ ร่าง
puṇṇamāyeva candimā;
มชฺฌนฺติเกว ๓- สุริโย✎ ร่าง
Majjhanhikeva sūriyo,
อากาเส จงฺกมี ตทา ฯ✎ ร่าง
ākāse caṅkamī tadā.
ทิสฺวา นเภ จงฺกมนฺตํ✎ ร่าง
Disvā nabhe caṅkamantaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.122
เอวํ จินฺเตสหํ ตทา✎ ร่าง
evaṁ cintesahaṁ tadā;
เทโว นุโข อยํ สตฺโต✎ ร่าง
‘Devo nu kho ayaṁ satto,
อุทาหุ มนุโช อยํ ฯ✎ ร่าง
udāhu manujo ayaṁ.
น เม สุโต ว ทิฏฺโฐ วา✎ ร่าง
Na me suto vā diṭṭho vā,
มหิยา เอทิโส นโร✎ ร่าง
mahiyā ediso naro;
อปิ มนฺตปทํ อตฺถิ✎ ร่าง
Api mantapadaṁ atthi,
อยํ สตฺถา ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ satthā bhavissati’.
เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน✎ ร่าง
Evāhaṁ cintayitvāna,
สกํ จิตฺตํ ปสาทยึ✎ ร่าง
sakaṁ cittaṁ pasādayiṁ;
นานาปุปฺผญฺจ คนฺธญฺจ✎ ร่าง
Nānāpupphañca gandhañca,
สนฺนิปาเตสหํ ตทา ฯ✎ ร่าง
sannipātesahaṁ tadā.
ปุปฺผาสนํ ปญฺญาเปตฺวา✎ ร่าง
Pupphāsanaṁ paññapetvā,
สาธุจิตฺตํ มโนรมํ✎ ร่าง
sādhucittaṁ manoramaṁ;
นรสารถินํ อคฺคํ✎ ร่าง
Narasārathinaṁ aggaṁ,
อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
อิทํ เม อาสนํ วีร✎ ร่าง
‘Idaṁ me āsanaṁ vīra,
ปญฺญตฺตํ ตวนุจฺฉกํ✎ ร่าง
paññattaṁ tavanucchavaṁ;
หาสยนฺโต มม จิตฺตํ✎ ร่าง
Hāsayanto mamaṁ cittaṁ,
นิสีท กุสุมาสเน ฯ✎ ร่าง
nisīda kusumāsane’.
นิสีทิ ตตฺถ ภควา✎ ร่าง
Nisīdi tattha bhagavā,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.98
อสมฺภีโตว เกสรี✎ ร่าง
asambhītova kesarī;
สตฺตรตฺตินฺทิวํ พุทฺโธ✎ ร่าง
Sattarattindivaṁ buddho,
ปวเร กุสุมาสเน ฯ✎ ร่าง
pavare kusumāsane.
นมสฺสมาโน อฏฺฐาสึ✎ ร่าง
Namassamāno aṭṭhāsiṁ,
สตฺตรตฺตินฺทิวํ อหํ✎ ร่าง
sattarattindivaṁ ahaṁ;
วุฏฺฐหิตฺวา สมาธิมฺหา✎ ร่าง
Vuṭṭhahitvā samādhimhā,
สตฺถา โลเก อนุตฺตโร ฯ✎ ร่าง
satthā loke anuttaro;
มม กมฺมํ ปกิตฺเตนฺโต✎ ร่าง
Mama kammaṁ pakittento,
อิทํ วจนมพฺรวิ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabravi.
ภาเวหิ พุทฺธานุสฺสตึ✎ ร่าง
‘Bhāvehi buddhānussatiṁ,
ภาวนานํ อนุตฺตรํ ฯ✎ ร่าง
bhāvanānamanuttaraṁ;
อิมํ สตึ ภาวยิตฺวา✎ ร่าง
Imaṁ satiṁ bhāvayitvā,
ปูรยิสฺสสิ มานสํ✎ ร่าง
pūrayissasi mānasaṁ.
ตึสกปฺปสหสฺสานิ✎ ร่าง
Tiṁsakappasahassāni,
เทวโลเก รมิสฺสสิ ฯ✎ ร่าง
devaloke ramissasi;
อสีติกฺขตฺตุํ เทวินฺโท✎ ร่าง
Asītikkhattuṁ devindo,
เทวรชฺชํ กริสฺสสิ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissasi;
สหสฺสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ✎ ร่าง
Sahassakkhattuṁ cakkavattī,
ราชา รฏฺเฐ ภวิสฺสสิ ฯ✎ ร่าง
rājā raṭṭhe bhavissasi.
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง
Padesarajjaṁ vipulaṁ,
คณนาโต อสงฺขยํ✎ ร่าง
gaṇanāto asaṅkhiyaṁ;
อนุโภสฺสสิ ตํ สพฺพํ✎ ร่าง
Anubhossasi taṁ sabbaṁ,
พุทฺธานุสฺสติยา ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatiyā phalaṁ.
ภวาภเว สํสรนฺโต✎ ร่าง
Bhavābhave saṁsaranto,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.67
มหาโภคํ ลภิสฺสสิ✎ ร่าง
mahābhogaṁ labhissasi;
โภเคหิ ๑- โอนตา นตฺถิ✎ ร่าง
Bhoge te ūnatā natthi,
พุทฺธานุสฺสติยา ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatiyā phalaṁ.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม โคตฺเตน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
อสีติโกฏึ ฉฑฺเฑตฺวา✎ ร่าง
Asītikoṭiṁ chaḍḍetvā,
ทาสกมฺมกเร พหู✎ ร่าง
dāse kammakare bahū;
โคตมสฺส ภควโต✎ ร่าง
Gotamassa bhagavato,
สาสเน ปพฺพชิสฺสสิ ฯ✎ ร่าง
sāsane pabbajissasi.
อาราธยิตฺวาน สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Ārādhayitvā sambuddhaṁ,
โคตมํ สากฺยปุงฺควํ✎ ร่าง
gotamaṁ sakyapuṅgavaṁ;
สุภูติ นาม นาเมน✎ ร่าง
Subhūti nāma nāmena,
เหสฺสสิ ๒- สตฺถุสาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako.
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อ้างอิงPTS 1.70 · สยามรัฐ 32.99 · พุทธชยันตี 36.124
ทกฺขิเณยฺยคณมฺหิ ๑- ตํ✎ ร่าง
dakkhiṇeyyaguṇamhi taṁ;
ตถารณวิหาเร จ✎ ร่าง
Tathāraṇavihāre ca,
ทฺวีสุ อคฺคํ ๒- ฐเปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
dvīsu agge ṭhapessati’.
อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Idaṁ vatvāna sambuddho,
ชลชุตฺตมนายโก✎ ร่าง
jalajuttamanāmako;
นภํ อพฺภุคฺคมิ ธีโร✎ ร่าง
Nabhaṁ abbhuggamī vīro,
หํสราชาว อมฺพเร ฯ✎ ร่าง
haṁsarājāva ambare.
สาสิโต โลกนาเถน✎ ร่าง
Sāsito lokanāthena,
นมสฺสิตฺวา ตถาคตํ✎ ร่าง
namassitvā tathāgataṁ;
สทา ภาเวสึ ๓- มุทิโต✎ ร่าง
Sadā bhāvemi mudito,
พุทฺธานุสฺสติมุตฺตมํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatimuttamaṁ.
เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsaṁ agacchahaṁ.
อสีติกฺขตฺตุํ เทวินฺโท✎ ร่าง
Asītikkhattuṁ devindo,
เทวรชฺชํ อการยึ✎ ร่าง
devarajjamakārayiṁ;
สหสฺสกฺขตฺตุํ ราชา จ✎ ร่าง
Sahassakkhattuṁ rājā ca,
จกฺกวตฺติ อโหสหํ ฯ✎ ร่าง
cakkavattī ahosahaṁ.
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง
Padesarajjaṁ vipulaṁ,
คณนาโต อสงฺขยํ✎ ร่าง
gaṇanāto asaṅkhiyaṁ;
อนุโภมิ สุสมฺปตฺตึ✎ ร่าง
Anubhomi susampattiṁ,
พุทฺธานุสฺสติยา ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatiyā phalaṁ.
ภวาภเว สํสรนฺโต✎ ร่าง
Bhavābhave saṁsaranto,
มหาโภคํ ลภามหํ✎ ร่าง
mahābhogaṁ labhāmahaṁ;
โภเค เม โอนตา นตฺถิ✎ ร่าง
Bhoge me ūnatā natthi,
พุทฺธานุสฺสติยา ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatiyā phalaṁ.
สตสหสฺสิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
ยํ กมฺมมกรึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ kammamakariṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
พุทฺธานุสฺสติยา ผลํ ฯ✎ ร่าง
buddhānussatiyā phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุภูติ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā subhūti thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
สุภูติตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. ทกฺขิเณยฺยคุณมฺหิ ตํ ฯ ๒ ม. อคฺเค ฯ ๓ ม. ภาเวมิ ฯ
ทุติยํ อุปวาณตฺ✎ ร่าง
Subhūtittherassāpadānaṁ paṭhamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna