เนื้อความทั้งข้อ
[๒๖] เวลานั้น เราเป็นคนทำการรับจ้างอยู่ในนครจันทวดี เรามัวประกอบ
ในการนำมาซึ่งการงานของผู้อื่น จึงไม่ได้บวช โลกทั้งหลายถูกความมืด
ใหญ่หลวงปิดบังแล้ว ย่อมถูกไฟ ๓ กองเผา เราควรจะประกอบด้วย
อุบายอะไรหนอ ไทยธรรมของเราไม่มี และเราเป็นคนยากไร้ทำการรับ
จ้างอยู่ ผิฉะนั้น เราพึงรักษาเบญจศีลให้บริบูรณ์เถิด เราจึงเข้าไปหา
พระภิกษุชื่อนิสภะ ผู้เป็นสาวกของพระมุนีพระนามว่าอโนมทัสสี แล้ว
ได้รับสิกขาบท ๕ เวลานั้นเรามีอายุแสนปี เรารักษาเบญจศีลให้บริบูรณ์
ตลอดเวลาเท่านั้น เมื่อเวลาใกล้ตายมาถึงเข้า ทวยเทพย่อมยังเราให้ชื่นชม
(เชื้อเชิญเรา) ว่า ท่านผู้นิรทุกข์ รถอันเทียมด้วยม้าพันหนึ่งนี้ปรากฏ
แล้วเพื่อท่าน เมื่อจิตดวงหลังเป็นไป เราได้ระลึกถึงศีลของเรา ด้วย
กุศลกรรมที่ได้ทำแล้วนั้น เราได้ไปสู่ภพดาวดึงส์ ได้เป็นจอมเทวดาเสวย
ราชสมบัติในเทวโลก ๓๐ ครั้ง แวดล้อมด้วยนางอัปสรทั้งหลาย เสวย
สุขอันเป็นทิพย์อยู่ และได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๗๕ ครั้ง ได้เป็นพระเจ้า
ประเทศราชอันไพบูลย์โดยคณานับมิได้ เราอันกุศลมูลตักเตือนแล้ว
เคลื่อนจากเทวโลก มาเกิดในสกุลพราหมณ์มหาศาลอันมั่งคั่งในนคร
ไพสาลี เมื่อศาสนาของพระชินเจ้ายังรุ่งเรืองอยู่ มารดาและบิดาของเราได้
รับสิกขาบท ๕ ในเวลาใกล้พรรษา เราฟังศีลอยู่พร้อมกับมารดาและบิดา
จึงระลึกถึงศีลของเราได้ เรานั่งอยู่บนอาสนะอันเดียว ได้บรรลุอรหัตแล้ว
เราได้บรรลุอรหัตนับแต่เกิดได้ ๕ ปี พระพุทธเจ้าผู้มีจักษุทรงทราบคุณของ
เราแล้ว ได้ประทานอุปสมบทให้เรา เรารักษาสิกขาบท ๕ ให้บริบูรณ์
แล้ว ไม่ได้ไปสู่วินิบาตเลย ตลอดกัลปหาประมาณมิได้แต่กัลปนี้ เรานั้น
ได้เสวยยศเพราะกำลังแห่งศีลเหล่านั้น เมื่อจะประกาศผลของศีลที่เราได้
เสวยแล้ว โดยจะนำมาประกาศตลอดโกฏิกัลป ก็พึงประกาศได้เพียงเอกเทศ
เรารักษาเบญจศีลแล้ว ย่อมได้เหตุ ๓ ประการ คือ เราเป็นผู้มีอายุยืน
นาน ๑ มีโภคสมบัติมาก ๑ มีปัญญาคมกล้า ๑ เมื่อเราประกาศผลของ
ศีลทั้งปวงกะหมู่มนุษย์อันมีประมาณยิ่ง เราท่องเที่ยวอยู่ในภพน้อยใหญ่
ย่อมได้ฐานะเหล่านี้ พระสาวกของพระชินเจ้าทั้งหลาย ประพฤติอยู่ในศีลหา
ประมาณมิได้ ถ้าจะพึงยินดีอยู่ในภพ จะพึงมีผลเช่นไร เบญจศีลอันเรา
ผู้เป็นคนรับจ้าง มีความเพียรประพฤติดีแล้ว เราพ้นจากเครื่องผูกทั้งปวงได้
ในวันนี้ ด้วยศีลนั้น ในกัลปอันประมาณมิได้ แต่กัลปนี้ เรารักษาเบญจศีล
แล้ว ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง (การรักษา) เบญจศีล คุณวิเศษ
เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และแม้อภิญญา ๖ เราพึงทำให้
แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระเบญจศีลสมาทานิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Pañcasīlasamādāniyattheraapadāna
นคเร จนฺทวติยา✎ ร่าง
“Nagare candavatiyā,
ภติโก ๓- อาสิหํ ตทา✎ ร่าง
bhatako āsahaṁ tadā;
ปรกมฺมายเน ยุตฺโต✎ ร่าง
Parakammāyane yutto,
ปพฺพชฺชํ น ลภามหํ ฯ✎ ร่าง
pabbajjaṁ na labhāmahaṁ.
มหนฺธการปิหิตา✎ ร่าง
Mahandhakārapihitā,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.109
ติวิธคฺคีหิ ทยฺหเร✎ ร่าง
tividhaggīhi ḍayhare;
เกน นุ โข อุปาเยน✎ ร่าง
Kena nu kho upāyena,
วิสํยุตฺโต ภเว อหํ ฯ✎ ร่าง
visaṁyutto bhave ahaṁ.
เทยฺยธมฺโม จ เม นตฺถิ✎ ร่าง
Deyyadhammo ca me natthi,
วราโก ภติโก อหํ✎ ร่าง
varāko bhatako ahaṁ;
ยนฺนูนาหํ ปญฺจสีลํ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ pañcasīlaṁ,
รกฺเขยฺยํ ปริปูรยํ ฯ✎ ร่าง
rakkheyyaṁ paripūrayaṁ.
อโนมทสฺสิสฺส มุนิโน✎ ร่าง
Anomadassissa munino,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.136
นิสโภ นาม สาวโก✎ ร่าง
nisabho nāma sāvako;
ตมหํ อุปสงฺกมฺม✎ ร่าง
Tamahaṁ upasaṅkamma,
ปญฺจสิกฺขาปทคฺคหึ ฯ✎ ร่าง
pañcasikkhāpadaggahiṁ.
วสฺสสตสหสฺสานิ✎ ร่าง
Vassasatasahassāni,
อายุ วิชฺชติ ตาวเท✎ ร่าง
āyu vijjati tāvade;
ตาวตา ปญฺจสีลานิ✎ ร่าง
Tāvatā pañcasīlāni,
ปริปุณฺณานิ โคปยึ ฯ✎ ร่าง
paripuṇṇāni gopayiṁ.
มจฺจุกาเล จ สมฺปตฺเต✎ ร่าง
Maccukāle ca sampatte,
เทวา อสฺสาสยนฺติ มํ✎ ร่าง
devā assāsayanti maṁ;
รโถ สหสฺสยุตฺโต เต✎ ร่าง
‘Ratho sahassayutto te,
มาริสายํ อุปฏฺฐิโต ฯ✎ ร่าง
mārisāyaṁ upaṭṭhito’.
วตฺตเต จริเม จิตฺเต✎ ร่าง
Vattante carime citte,
มมํ สีลํ อนุสฺสรึ✎ ร่าง
mama sīlaṁ anussariṁ;
เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ✎ ร่าง
tāvatiṁsaṁ agacchahaṁ.
ตึสกฺขตฺตุญฺจ เทวินฺโท✎ ร่าง
Tiṁsakkhattuñca devindo,
อ้างอิงPTS 1.77
เทวรชฺชมการยึ✎ ร่าง
devarajjamakārayiṁ;
ทิพฺพสุขํ อนุภวึ✎ ร่าง
Dibbasukhaṁ anubhaviṁ,
อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต ฯ✎ ร่าง
accharāhi purakkhato.
ปญฺจสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ✎ ร่าง
Pañcasattatikkhattuñca,
จกฺกวตฺติ อโหสหํ✎ ร่าง
cakkavattī ahosahaṁ;
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง
Padesarajjaṁ vipulaṁ,
คณนาโต อสงฺขยํ ฯ✎ ร่าง
gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
เทวโลกา จวิตฺวาน✎ ร่าง
Devalokā cavitvāna,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
ปุเร เวสาลิยํ ชาโต✎ ร่าง
Pure vesāliyaṁ jāto,
มหาสาเล สุอทฺธเก ฯ✎ ร่าง
mahāsāle suaḍḍhake.
วสฺสูปนายิเก กาเล✎ ร่าง
Vassūpanāyike kāle,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.75
ทิปฺปนฺเต ชินสาสเน✎ ร่าง
dippante jinasāsane;
มาตา จ เม ปิตา เจว✎ ร่าง
Mātā ca me pitā ceva,
ปญฺจสิกฺขาปทคฺคหุํ ฯ✎ ร่าง
pañcasikkhāpadaggahuṁ.
สห สุตฺวานหํ สีลํ✎ ร่าง
Saha sutvānahaṁ sīlaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.110
มม สีลํ อนุสฺสรึ✎ ร่าง
mama sīlaṁ anussariṁ;
เอกาสเน นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Ekāsane nisīditvā,
อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ.
ชาติยา ปญฺจวสฺเสน✎ ร่าง
Jātiyā pañcavassena,
อรหตฺตํ อปาปุณึ✎ ร่าง
arahattamapāpuṇiṁ;
อุปสมฺปาทยิ พุทฺโธ✎ ร่าง
Upasampādayi buddho,
คุณมญฺญาย จกฺขุมา ฯ✎ ร่าง
guṇamaññāya cakkhumā.
ปริปุณฺณานิ โคเปตฺวา✎ ร่าง
Paripuṇṇāni gopetvā,
ปญฺจสิกฺขาปทานหํ✎ ร่าง
pañcasikkhāpadānahaṁ;
อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Aparimeyye ito kappe,
วินิปาตํ น คจฺฉหํ ฯ
|๒๖.๑๕๐| โ✎ ร่าง
vinipātaṁ na gacchahaṁ.
สหํ ยสํ อนุภวึ✎ ร่าง
Svāhaṁ yasamanubhaviṁ,
เตสํ สีลาน วาหสา✎ ร่าง
tesaṁ sīlāna vāhasā;
กปฺปโกฏึ ปกิตฺเตนฺโต✎ ร่าง
Kappakoṭimpi kittento,
กิตฺตเย เอกเทสกํ ฯ✎ ร่าง
kittaye ekadesakaṁ.
ปญฺจสีลานิ โคเปตฺวา✎ ร่าง
Pañca sīlāni gopetvā,
ตโย เหตู ลภามหํ✎ ร่าง
tayo hetū labhāmahaṁ;
ทีฆายุโก มหาโภโค✎ ร่าง
Dīghāyuko mahābhogo,
ติกฺขปญฺโญ ภวามิหํ ฯ
|๒๖.๑๕๒| ป✎ ร่าง
tikkhapañño bhavāmahaṁ.
กิตฺเตนฺเต ๑- จ สพฺเพสํ✎ ร่าง
Saṅkittento ca sabbesaṁ,
อธิมตฺตญฺจ โปริสํ✎ ร่าง
adhimattañca porisaṁ;
ภวาภเว สํสริตฺวา✎ ร่าง
Bhavābhave saṁsaritvā,
เอเต ฐาเน ลภามหํ ฯ✎ ร่าง
ete ṭhāne labhāmahaṁ.
อปริเมยฺเยสุ สีเลสุ✎ ร่าง
Aparimeyyasīlesu,
วตฺตนฺตา ชินสาวกา✎ ร่าง
vattantā jinasāvakā;
ภเวสุ ยทิ รชฺเชยฺยุํ✎ ร่าง
Bhavesu yadi rajjeyyuṁ,
วิปาโก กีทิโส ภเว ฯ✎ ร่าง
vipāko kīdiso bhave.
สุจิณฺณํ เม ปญฺจสีลํ✎ ร่าง
Suciṇṇaṁ me pañcasīlaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.138
ภตเกน ตปสฺสินา✎ ร่าง
bhatakena tapassinā;
เตน สีเลนหํ อชฺช✎ ร่าง
Tena sīlenahaṁ ajja,
โมจยึ ๓- สพฺพพนฺธนา ฯ✎ ร่าง
mocayiṁ sabbabandhanā.
อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Aparimeyye ito kappe,
ปญฺจสีลานิ โคปยึ✎ ร่าง
pañca sīlāni gopayiṁ;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ปญฺจสีลานิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
pañcasīlānidaṁ phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปญฺจสีลสมาทานิโย เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā pañcasīlasamādāniyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อ้างอิงสยามรัฐ 32.111
ปญฺจสีลสมาทานิยตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ปญฺจมํ อนฺนสํสาวกตฺ✎ ร่าง
Pañcasīlasamādāniyattherassāpadānaṁ catutthaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna