เนื้อความทั้งข้อ
[๓๓๙] เราเป็นคนรับจ้างทำการงานของคนอื่น ขวนขวายในทางเกิดการงานของคน
อื่น อาศัยอาหารของผู้อื่น อยู่ในนครพันธุมดี ในกาลนั้น เรานั่งอยู่ในที่
ลับแล้ว คิดอย่างนี้ว่า พระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นแล้วในโลก แต่การก่อ
สร้างบุญกุศลของเราไม่มี บัดนี้ เป็นเวลาสมควรที่เราจะชำระคติ ถึงเวลา
ของเราแล้ว การถูกต้องนรกเป็นทุกข์แก่สัตว์ทั้งหลายผู้ไม่มีบุญเป็นแน่แท้
ครั้นเราคิดอย่างนี้แล้ว จึงเข้าไปหาเจ้าของงาน ขอหยุดการงานวันหนึ่ง
แล้วเข้าป่าใหญ่ ในกาลนั้น เราขนเอาหญ้า ไม้และเถาวัลย์มาแล้ว ตั้ง
เสาไม้ขึ้นสามต้น ได้สร้างเป็นกุฎีหญ้า เราได้มอบถวายกุฎีนั้นเพื่อ
ประโยชน์แก่สงฆ์ แล้วกลับมาหาเจ้าของ การงานในวันนั้นนั่นแล ด้วย
กุศลกรรมที่เราทำแล้วนั้น เราได้ไปสู่ดาวดึงส์ วิมานอันบุญกรรมสร้างให้
แก่เราอย่างดีในดาวดึงส์นั้น นิรมิตให้เพราะกุฎีหญ้า เครื่องประดับพัน
หนึ่ง ลูกคลีหนัง ๑๐๐ ลูก ธงสีเขียว พวงดอกไม้หนึ่งแสนพวง ปรากฏ
อยู่ในวิมานของเรา เราอุบัติ ณ กำเนิดใดๆ คือ ความเป็นเทวดาหรือ
มนุษย์ ในกำเนิดนั้นๆ ปราสาท (ดังจะ) รู้ความดำริของเรา ผุดขึ้นตั้ง
อยู่ ความกลัว ความครั่นคร้าม หรือขนลุกชูชัน ย่อมไม่มีแก่เรา เราไม่รู้
สึกความสะดุ้งหวาดเสียวเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏีหญ้า ราชสีห์
เสือโคร่ง เสือเหลือง หมี หมาป่า และเสือดาว ทั้งปวง ย่อมละเว้น
เรา นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏีหญ้า สัตว์เสือกคลาน ภูตผีปีศาจ งู
กุมภัณฑ์ และผีเสื้อยักษ์ แม้เหล่านั้น ก็ย่อมละเว้นเรา นี้เป็นผลแห่งการ
ถวายกุฏีหญ้า เราระลึกไม่ได้ว่า ได้ฝันเห็นลามกเลย สติของเราตั้งมั่น
นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏีหญ้า เราได้เสวยสมบัติเพราะการถวายกุฏีหญ้า
นั้นแล้ว ได้กระทำธรรมของพระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม ให้แจ้งชัด
แล้ว ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรม
นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายกุฏีหญ้า คุณวิเศษเหล่านี้
คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว
พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระติณกุฏิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Tiṇakuṭidāyakattheraapadāna
นคเร พนฺธุมติยา✎ ร่าง
“Nagare bandhumatiyā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.488
อโหสึ ปรกมฺมิโก✎ ร่าง
ahosiṁ parakammiko;
ปรกมฺมายเน ยุตฺโต✎ ร่าง
Parakammāyane yutto,
ปรภตฺตํ อปสฺสิโต ฯ✎ ร่าง
parabhattaṁ apassito.
รโหคโต นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Rahogato nisīditvā,
เอวํ จินฺเตสหํ ๑- ตทา✎ ร่าง
evaṁ cintesahaṁ tadā;
พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน✎ ร่าง
Buddho loke samuppanno,
อธิกาโร จ นตฺถิ เม ฯ✎ ร่าง
adhikāro ca natthi me.
กาโล คตึ เม โสเธตุํ✎ ร่าง
Kālo me gatiṁ sodhetuṁ,
อ้างอิงPTS 1.271
ขโณ เม ปฏิปาทิโต✎ ร่าง
khaṇo me paṭipādito;
ทุกฺโข นิรยสมฺผสฺโส✎ ร่าง
Dukkho nirayasamphasso,
อปุญฺญานํ หิ ปาณินํ ฯ✎ ร่าง
apuññānañhi pāṇinaṁ.
เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน✎ ร่าง
Evāhaṁ cintayitvāna,
กมฺมสามึ อุปาคมึ✎ ร่าง
kammasāmiṁ upāgamiṁ;
เอกาหํ กมฺมํ ยาจิตฺวา✎ ร่าง
Ekāhaṁ kammaṁ yācitvā,
ปวนํ ปาวิสึ อหํ ฯ✎ ร่าง
vipinaṁ pāvisiṁ ahaṁ.
ติณกฏฺฐญฺจ วลฺลิญฺจ✎ ร่าง
Tiṇakaṭṭhañca valliñca,
อาหริตฺวานหนฺตทา✎ ร่าง
āharitvānahaṁ tadā;
ติทณฺฑเก ฐเปตฺวาน✎ ร่าง
Tidaṇḍake ṭhapetvāna,
อกํ ติณกุฏึ อหํ ฯ✎ ร่าง
akaṁ tiṇakuṭiṁ ahaṁ.
สงฺฆสฺสตฺถาย กุฏิกํ✎ ร่าง
Saṅghassatthāya kuṭikaṁ,
นิยฺยาเทตฺวาน ตํ อหํ✎ ร่าง
niyyādetvāna taṁ ahaṁ;
ตทเหเยว อาคนฺตฺวา✎ ร่าง
Tadaheyeva āgantvā,
กมฺมาสามึ อุปาคมึ ฯ✎ ร่าง
kammasāmiṁ upāgamiṁ.
เตน กมฺเมน สุกเตน✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
ตาวตึสํ อคญฺฉหํ✎ ร่าง
tāvatiṁsamagacchahaṁ;
ตตฺถ เม สุกตํ พฺยมฺหํ ติณ✎ ร่าง
Tattha me sukataṁ byamhaṁ,
กุฏิกาย ๒- นิมฺมิตํ ฯ✎ ร่าง
kuṭikāya sunimmitaṁ.
สหสฺสกณฺโฑ สตเคณฺฑุ✎ ร่าง
Sahassakaṇḍaṁ satabheṇḍu,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.421
ธชาลุ หริตามโย✎ ร่าง
dhajālu haritāmayaṁ;
สตสหสฺสนิยฺยูหา✎ ร่าง
Satasahassaniyyūhā,
พฺยเมฺห ปาตุภวึสุ เม ฯ✎ ร่าง
byamhe pātubhaviṁsu me.
ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ✎ ร่าง
Yaṁ yaṁ yonupapajjāmi,
เทวตฺตํ อถ มานุสํ✎ ร่าง
devattaṁ atha mānusaṁ;
มม สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง
Mama saṅkappamaññāya,
ปาสาโท อุปติฏฺฐติ ฯ✎ ร่าง
pāsādo upatiṭṭhati.
ภยํ วา ฉมฺภิตตฺตํ วา✎ ร่าง
Bhayaṁ vā chambhitattaṁ vā,
โลมหํโส น วิชฺชติ✎ ร่าง
lomahaṁso na vijjati;
ตาสํ มม น ชานามิ✎ ร่าง
Tāsaṁ mama na jānāmi,
ติณกุฏิกายิทํ ผลํ✎ ร่าง
tiṇakuṭikāyidaṁ phalaṁ.
สีหา พฺยคฺฆา จ ทีปิ จ✎ ร่าง
Sīhabyagghā ca dīpī ca,
อจฺฉโกกตรจฺฉโย✎ ร่าง
acchakokataracchakā;
สพฺเพ มํ ปริวชฺชนฺติ✎ ร่าง
Sabbe maṁ parivajjenti,
ติณกุฏิกายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
tiṇakuṭikāyidaṁ phalaṁ.
สิรึสปา จ ภูตา จ✎ ร่าง
Sarīsapā ca bhūtā ca,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.295
อหิกุมฺภณฺฑรกฺขสา✎ ร่าง
ahī kumbhaṇḍarakkhasā;
เตปิ มํ ปริวชฺชนฺติ✎ ร่าง
Tepi maṁ parivajjenti,
ติณกุฏิกายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
tiṇakuṭikāyidaṁ phalaṁ.
น ปาปสุปินสฺสาหํ✎ ร่าง
Na pāpasupinassāpi,
สรามิ ทสฺสนํ มม✎ ร่าง
sarāmi dassanaṁ mama;
อุปฏฺฐิตา สติ มยฺหํ✎ ร่าง
Upaṭṭhitā sati mayhaṁ,
ติณกุฏิกายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
tiṇakuṭikāyidaṁ phalaṁ.
ตาเยว ติณกุฏิกาย✎ ร่าง
Tāyeva tiṇakuṭikāya,
อนุโภตฺวาน สมฺปทา✎ ร่าง
anubhotvāna sampadā;
โคตมสฺส ภควโต✎ ร่าง
Gotamassa bhagavato,
ธมฺมํ สจฺฉิกรึ อหํ ฯ✎ ร่าง
dhammaṁ sacchikariṁ ahaṁ.
เอกนวุเต อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Ekanavutito kappe,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.490
ยํ กมฺมมกรึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ kammamakariṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
ติณกุฏิกายิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
tiṇakuṭikāyidaṁ phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณกุฏิทายโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā tiṇakuṭidāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อ้างอิงสยามรัฐ 32.422
ติณกุฏิทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
อฏฺฐมํ อุตฺตเรยฺยทายกตฺ✎ ร่าง
Tiṇakuṭidāyakattherassāpadānaṁ sattamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna