เนื้อความทั้งข้อ
[๓๔๐] ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์ผู้เล่าเรียน ทรงจำมนต์ รู้จบไตรเพท อยู่ใน
นครหงสวดี เวลานั้น เราแวดล้อมด้วยพวกศิษย์ของตน เป็นคนมีสกุล
ศึกษาดี ออกไปจากนคร เพื่อต้องการจะรดน้ำ พระชินเจ้าพระนามว่า
ปทุมุตระ ทรงรู้แจ้งโลก ทรงรู้จบมนต์ทั้งปวง เสด็จเข้ามายังพระนคร
พร้อมกับพระขีณาสพหลายพัน เราเห็นพระองค์มีพระรูปงามยิ่งนัก ไม่
หวั่นไหวเหมือนเขาทำ (หล่อ) ไว้ แวดล้อมด้วยพระอรหันต์ทั้งหลาย
ครั้นแล้วได้ยังจิตให้เลื่อมใส เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัส ประนมกรอัญชลี
เหนือเศียรเกล้า นมัสการพระองค์มีวัตรอันงาม ได้ถวายผ้าห่ม เราประคอง
ผ้าสาฎกด้วยมือทั้งสองแล้วยกขึ้น ผ้าสาฎกปกปิด (บังแดดฝน) ตลอด
ทั่วพุทธบริษัท เมื่อหมู่ภิกษุเป็นต้นเป็นอันมาก เที่ยวจาริกไปบิณฑบาต
เวลานั้น ผ้าสาฎกได้กั้นเป็นหลังคา ยังเราให้เกิดโสมนัส เมื่อหมู่ภิกษุ
เป็นต้นจะออกจากเรือน พระศาสดาผู้สยัมภู เป็นบุคคลผู้เลิศ ประทับยืน
อยู่ที่ถนนได้ทรงทำอนุโมทนาว่า ผู้ใดมีจิตเลื่อมใสโสมนัส ได้ถวายผ้า
สาฎกแก่เรา เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักรื่นรมย์
อยู่ในเทวโลกตลอด ๓ หมื่นกัลป จักเป็นจอมเทวดาเสวยเทวรัชสมบัติอยู่
ในเทวโลก ๕๐ ครั้ง เมื่อเขาผู้พร้อมพรั่งด้วยบุญกรรมอยู่ในเทวโลก จักมี
ผ้าเป็นหลังคาบังแดดฝนตลอดร้อยโยชน์โดยรอบ และจักได้เป็นพระเจ้า-
จักรพรรดิราช ๓๖ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้าประเทศราชอันไพบูลย์ โดยจะ
คณานับมิได้ เมื่อเขาผู้พรั่งพร้อมด้วยบุญกรรม ท่องเที่ยวอยู่ในภพ สิ่งที่เขา
ปรารถนาด้วยใจทุกอย่างจักบังเกิดขึ้นทันที คนผู้นี้จักได้ผ้าไหม ผ้าขนสัตว์
ผ้าเปลือกไม้ (ผ้าป่าน) ผ้าฝ้าย และผ้าทั้งหลายอันมีค่ามาก คนผู้นี้จักได้สิ่งที่
ตนปรารถนาด้วยใจทุกอย่าง จักเสวยวิบากแห่งผ้าผืนเดียว ในกาลทุกเมื่อ
ภายหลังเขาอันกุศลมูลตักเตือนแล้ว จักบวช จักกระทำธรรมของพระผู้มี
พระภาคพระนามว่า โคดมให้แจ้งชัด โอ กุศลกรรม เราได้ทำแล้วแก่พระสัม
พุทธเจ้าผู้แสวงหาคุณใหญ่ เราได้บรรลุอมฤตบทเพราะได้ถวายผ้าสาฎกผืน
เดียวผ้าเป็นหลังคากันแดดฝนให้แก่เรา ผู้อยู่ในมณฑป ที่โคนไม้ หรือใน
เรือนว่าง โดยรอบข้างละวา เรานุ่งห่มปัจจัยคือจีวร อันไม่ได้ทำวิญญัติ และ
ได้ข้าวและน้ำ นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าห่ม ในกัลปที่แสนแต่กัลปนี้ เรา
ได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล
แห่งการถวายผ้า คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ
อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระอุตตเรยยทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
Uttareyyadāyakattheraapadāna
นคเร หํสวติยา✎ ร่าง
“Nagare haṁsavatiyā,
อ้างอิงPTS 1.272
อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา✎ ร่าง
ahosiṁ brāhmaṇo tadā;
อชฺฌายิโก มนฺตธโร✎ ร่าง
Ajjhāyako mantadharo,
ติณฺณํ เวทาน ปารคู ฯ✎ ร่าง
tiṇṇaṁ vedāna pāragū.
ปุรกฺขโต สสิสฺเสหิ✎ ร่าง
Purakkhato sasissehi,
ชาติโม ๑- จ สุสิกฺขิโต✎ ร่าง
jātimā ca susikkhito;
โตยาภิเสจนตฺถาย✎ ร่าง
Toyābhisecanatthāya,
นครา นิกฺขมึ ตทา ฯ✎ ร่าง
nagarā nikkhamiṁ tadā.
ปทุมุตฺตโร ๒- โลกวิทู✎ ร่าง
Padumuttaro nāma jino,
สพฺพธมฺมาน ปารคู✎ ร่าง
sabbadhammāna pāragū;
ขีณาสวสหสฺเสหิ นครํ✎ ร่าง
Khīṇāsavasahassehi,
ปาวิสี ชิโน ฯ✎ ร่าง
pāvisī nagaraṁ jino.
สุจารุรูปํ ทิสฺวาน✎ ร่าง
Sucārurūpaṁ disvāna,
อเนญฺชํ การิตํ วิย✎ ร่าง
āneñjakāritaṁ viya;
ปริวุตํ อรหนฺเตหิ✎ ร่าง
Parivutaṁ arahantehi,
ทิสฺวา จิตฺตํ ปสาทยึ ฯ✎ ร่าง
disvā cittaṁ pasādayiṁ.
สิรสิ อญฺชลึ กตฺวา✎ ร่าง
Sirasmiṁ añjaliṁ katvā,
นมสฺสิตฺวาน สุพฺพตํ✎ ร่าง
namassitvāna subbataṁ;
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Pasannacitto sumano,
อุตฺตริยมทาสหํ ฯ✎ ร่าง
uttarīyamadāsahaṁ.
อุโภหตฺเถหิ ปคฺคยฺห✎ ร่าง
Ubho hatthehi paggayha,
สาฏกํ อุกฺขิปึ อหํ✎ ร่าง
sāṭakaṁ ukkhipiṁ ahaṁ;
ยาวตา พุทฺธปริสา✎ ร่าง
Yāvatā buddhaparisā,
ตาว ฉาเทสิ สาฏกํ ฯ✎ ร่าง
tāva chādesi sāṭako.
ปิณฺฑจารํ จรนฺตสฺส✎ ร่าง
Piṇḍacāraṁ carantassa,
มหาภิกฺขุคณาทิโน✎ ร่าง
mahābhikkhugaṇādino;
ฉาทํ กโรนฺโต อฏฺฐาสิ✎ ร่าง
Chadaṁ karonto aṭṭhāsi,
หาสยนฺโต มมํ ตทา ฯ✎ ร่าง
hāsayanto mamaṁ tadā.
ฆรโต นิกฺขมนฺตสฺส✎ ร่าง
Gharato nikkhamantassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.423 · ฉัฏฐสังคายนา 57.296
สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล✎ ร่าง
sayambhū aggapuggalo;
วีถิยํ ๑- ฐิตโก สตฺถา✎ ร่าง
Vīthiyaṁva ṭhito satthā,
อกาสิ อนุโมทนํ ฯ✎ ร่าง
akā me anumodanaṁ.
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Pasannacitto sumano,
โย เม ปาทาสิ ๒- สาฏกํ✎ ร่าง
yo me adāsi sāṭakaṁ;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ kittayissāmi,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇotha mama bhāsato.
ตึสกปฺปสหสฺสานิ✎ ร่าง
‘Tiṁsakappasahassāni,
เทวโลเก รมิสฺสติ✎ ร่าง
devaloke ramissati;
ปญฺญาสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท✎ ร่าง
Paññāsakkhattuṁ devindo,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati.
เทวโลเก วสนฺตสฺส✎ ร่าง
Devaloke vasantassa,
ปุญฺญกมฺมสมงฺคิโน✎ ร่าง
puññakammasamaṅgino;
สมนฺตา โยชนสตํ✎ ร่าง
Samantā yojanasataṁ,
ทุสฺสจฺฉนฺนํ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
dussacchannaṁ bhavissati.
ฉตฺตึสกฺขตฺตุํ ราชา จ✎ ร่าง
Chattiṁsakkhattuṁ rājā ca,
จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ✎ ร่าง
cakkavattī bhavissati;
ปเทสรชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง
Padesarajjaṁ vipulaṁ,
คณนาโต อสงฺขยํ ฯ✎ ร่าง
gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
ภเว สํสรมานสฺส✎ ร่าง
Bhave saṁsaramānassa,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.492
ปุญฺญกมฺมสมงฺคิโน✎ ร่าง
puññakammasamaṅgino;
มนสา ปตฺถิตํ สพฺพํ✎ ร่าง
Manasā patthitaṁ sabbaṁ,
นิพฺพตฺติสฺสติ ตาวเท ฯ✎ ร่าง
nibbattissati tāvade.
โกเสยฺยกมฺพลานิ ๓- จ✎ ร่าง
Koseyyakambaliyāni,
โขมกปฺปาสิกานิ จ✎ ร่าง
khomakappāsikāni ca;
มหคฺฆานิ จ ทุสฺสานิ✎ ร่าง
Mahagghāni ca dussāni,
ปฏิลจฺฉติยํ นโร ฯ✎ ร่าง
paṭilacchatiyaṁ naro.
มนสา ปตฺถิตํ สพฺพํ✎ ร่าง
Manasā patthitaṁ sabbaṁ,
อ้างอิงPTS 1.273
ปฏิลจฺฉติยํ นโร✎ ร่าง
paṭilacchatiyaṁ naro;
เอกทุสฺสสฺส วิปากํ✎ ร่าง
Ekadussassa vipākaṁ,
อนุโภสฺสติ สพฺพทา ฯ✎ ร่าง
anubhossati sabbadā.
โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน✎ ร่าง
So pacchā pabbajitvāna,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
โคตมสฺส ภควโต✎ ร่าง
Gotamassa bhagavato,
ธมฺมํ สจฺฉิกริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
dhammaṁ sacchikarissati’.
อโห เม สุกตํ กมฺมํ✎ ร่าง
Aho me sukataṁ kammaṁ,
สมฺพุทฺธสฺส ๔- มเหสิโน✎ ร่าง
sabbaññussa mahesino;
เอกาหํ สาฏกํ ทตฺวา✎ ร่าง
Ekāhaṁ sāṭakaṁ datvā,
ปตฺโตมฺหิ อมตํ ปทํ ฯ✎ ร่าง
pattomhi amataṁ padaṁ.
มณฺฑเป รุกฺขมูเล วา✎ ร่าง
Maṇḍape rukkhamūle vā,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.424
วสโต สุญฺญเก ฆเร✎ ร่าง
vasato suññake ghare;
ธาเรติ ทุสฺสฉทนํ✎ ร่าง
Dhāreti dussachadanaṁ,
สมนฺตา พฺยามโต มม ฯ✎ ร่าง
samantā byāmato mama.
อวิญฺญตฺตํ ๑- นิวาเสมิ✎ ร่าง
Aviññattaṁ nivāsemi,
จีวรํ ปจฺจยญฺจหํ✎ ร่าง
cīvaraṁ paccayañcahaṁ;
ลาภิมฺหิ ๒- อนฺนปานสฺส✎ ร่าง
Lābhī annassa pānassa,
อุตฺตเรยฺยสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
uttareyyassidaṁ phalaṁ.
สตสหสฺเส อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Satasahassito kappe,
ยํ กมฺมมกรึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ kammamakariṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
วตฺถทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
vatthadānassidaṁ phalaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุตฺตเรยฺยทายโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā uttareyyadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อุตฺตเรยฺยทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
นวมํ ธมฺมสฺสวนิยตฺ✎ ร่าง
Uttareyyadāyakattherassāpadānaṁ aṭṭhamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna