เนื้อความทั้งข้อ
[๓๔] ในกาลนั้น เราเป็นพราหมณ์มีนามชื่อว่า โสภิตะ อันบริวารพร้อมด้วย
ศิษย์แวดล้อมแล้ว ได้ไปยังอาราม สมัยนั้นพระผู้มีพระภาคผู้อุดมบุรุษ
แวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ เสด็จออกจากประตูพระอารามแล้วประทับยืนอยู่
เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้ฝึกพระองค์แล้ว แวดล้อมด้วย
ภิกษุสงฆ์ผู้ฝึกตนแล้ว จึงยังจิตของตนให้เลื่อมใสแล้วเชยชมพระองค์ผู้นำ
ของโลกว่า ต้นไม้ทุกชนิดนั้น งอกงามบนแผ่นดิน ฉันใด สัตว์ผู้มี
ความรู้ก็ฉันนั้น ย่อมงอกงามในศาสนาของพระชินเจ้า พระองค์สัพพัญญู
ผู้ทรงนำหมู่แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ทรงถอนคนเป็นอันมากออกจากทาง
ผิดแล้ว ตรัสบอกทางที่ถูก พระองค์ฝึกพระองค์แล้วแวดล้อมด้วยผู้ฝึก
ตนแล้ว ทรงเพ่งฌาน แวดล้อมด้วยผู้เพ่งฌาน ทรงมีความเพียร แวด
ล้อมด้วยผู้ส่งตนไปแล้ว ผู้สงบระงับและผู้คงที่ ประดับด้วยบริษัท ย่อม
งามด้วยพระญาณอันเกิดแต่บุญ รัศมีของพระองค์รุ่งเรือง ดังพระอาทิตย์
อุทัยฉะนั้น พระศาสดาพระนามว่า ปทุมุตระ ผู้ทรงแสวงหาคุณใหญ่
ทอดพระเนตรเห็นเราผู้มีจิตเลื่อมใส ประทับยืนท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ได้
ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า พราหมณ์ใดยังความร่าเริงให้เกิดแล้ว สรรเสริญ
เรา พราหมณ์นั้นจักรื่นรมย์อยู่ในเทวโลกตลอดแสนกัลป อันกุศลมูล
ตักเตือนแล้ว จักเคลื่อนจากสวรรค์ชั้นดุสิต แล้วจักบวชในศาสนาของ
พระผู้มีพระภาคพระนามว่าโคดม ครั้นบวชในศาสนาแล้วจักได้ความยินดี
และความร่าเริง จักเป็นสาวกของพระศาสดามีนามชื่อว่าสาคตะ เราบวช
แล้วเว้นกรรมอันลามกด้วยกาย ละวจีทุจริต ยังอาชีพให้บริสุทธิ์ เรา
เป็นอยู่อย่างนี้ เป็นผู้ฉลาดในเตโชธาตุ กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว
เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘
และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว
ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสาคตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
โสภิโต นาม นาเมน✎ ร่าง
“Sobhito nāma nāmena,
อ้างอิงPTS 1.83
อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา✎ ร่าง
ahosiṁ brāhmaṇo tadā;
ปุรกฺขโต สสิสฺเสหิ✎ ร่าง
Purakkhato sasissehi,
อารามํ อคมาสหํ ฯ✎ ร่าง
ārāmaṁ agamāsahaṁ.
ภควา ตมฺหิ สมเย✎ ร่าง
Bhagavā tamhi samaye,
ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต✎ ร่าง
bhikkhusaṅghapurakkhato;
อารามทฺวารา นิกฺขมฺม✎ ร่าง
Ārāmadvārā nikkhamma,
อฏฺฐาสิ ปุริสุตฺตโม ฯ✎ ร่าง
aṭṭhāsi purisuttamo.
ตมทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Tamaddasāsiṁ sambuddhaṁ,
ทนฺตํ ทนฺตปุรกฺขตํ✎ ร่าง
dantaṁ dantapurakkhataṁ;
สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา✎ ร่าง
Sakaṁ cittaṁ pasādetvā,
สนฺถวึ โลกนายกํ ฯ✎ ร่าง
santhaviṁ lokanāyakaṁ.
เยเกจิ ปาทปา สพฺเพ✎ ร่าง
Ye keci pādapā sabbe,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.119 · พุทธชยันตี 36.148
มหิยา เต วิรูหเร✎ ร่าง
mahiyā te virūhare;
พุทฺธิมนฺโต ตถา สตฺตา✎ ร่าง
Buddhimanto tathā sattā,
รุหนฺติ ชินสาสเน ฯ✎ ร่าง
ruhanti jinasāsane.
สตฺถวาโหปิ สพฺพญฺญู✎ ร่าง
Satthavāhosi sappañño,
มเหสี พหุเก ชเน✎ ร่าง
mahesi bahuke jane;
วิปถา อุทฺธริตฺวาน✎ ร่าง
Vipathā uddharitvāna,
ปถํ อาจิกฺขเส ตุวํ ฯ✎ ร่าง
pathaṁ ācikkhase tuvaṁ.
ทนฺโต ทนฺตปุรกฺขโต✎ ร่าง
Danto dantaparikiṇṇo,
ฌายี ฌานรเตหิ จ✎ ร่าง
jhāyī jhānaratehi ca;
อาตาปิปหิตตฺเตหิ✎ ร่าง
Ātāpī pahitattehi,
อุปสนฺเตหิ ตาทิภิ ฯ✎ ร่าง
upasantehi tādibhi.
อลงฺกโต ปริสโต✎ ร่าง
Alaṅkato parisāhi,
ปุญฺญญาเณหิ ๓- โสภสิ✎ ร่าง
puññañāṇehi sobhati;
ปภา นิทฺธาวเต ตุยฺหํ✎ ร่าง
Pabhā niddhāvate tuyhaṁ,
สุริโยทยโน ยถา ฯ✎ ร่าง
sūriyodayane yathā.
ปสนฺนจิตฺตํ ทิสฺวาน✎ ร่าง
Pasannacittaṁ disvāna,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.82
มเหสี ปทุมุตฺตโร✎ ร่าง
mahesī padumuttaro;
ภิกฺขุสงฺเฆ ฐิโต สตฺถา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe ṭhito satthā,
อิมา คาถา อภาสถ ฯ✎ ร่าง
imā gāthā abhāsatha.
โย โส หาสํ ชเนตฺวาน✎ ร่าง
‘Yo so hāsaṁ janetvāna,
มมํ กิตฺเตสิ พฺราหฺมโณ✎ ร่าง
mamaṁ kittesi brāhmaṇo;
กปฺปานํ สตสหสฺสํ✎ ร่าง
Kappānaṁ satasahassaṁ,
เทวโลเก รมิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devaloke ramissati.
ตุสิตาหิ จวิตฺวาน✎ ร่าง
Tusitā hi cavitvāna,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
โคตมสฺส ภควโต✎ ร่าง
Gotamassa bhagavato,
สาสเน ปพฺพชิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
sāsane pabbajissati.
ตุฏ✎ ร่าง
Tena kammena sukatena,
ฺฐหฏฺฐํ ลภิสฺสติ ๔- ปพฺพชิตฺวาน สาสเน✎ ร่าง
arahattaṁ labhissati;
สาคโต นาม นาเมน✎ ร่าง
Sāgato nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
ปพฺพชิตฺวาน กาเยน✎ ร่าง
Pabbajitvāna kāyena,
ปาปกมฺมํ วิวชฺชยึ✎ ร่าง
pāpakammaṁ vivajjayiṁ;
วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา✎ ร่าง
Vacīduccaritaṁ hitvā,
อาชีวํ ปริโสธยึ ฯ✎ ร่าง
ājīvaṁ parisodhayiṁ.
เอวํ วิหารมาโนหํ✎ ร่าง
Evaṁ viharamānohaṁ,
อ้างอิงPTS 1.84
เตโชธาตูสุ โกวิโท✎ ร่าง
tejodhātūsu kovido;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāsave pariññāya,
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.120
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สาคโต เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā sāgato thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
สาคตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ตติยํ มหากจฺจายนตฺ✎ ร่าง
Sāgatattherassāpadānaṁ dutiyaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna