เนื้อความทั้งข้อ
[๓๖] เมื่อพระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ เชษฐบุรุษของโลก ผู้คงที่เสด็จ
ดำเนินทางไกล เที่ยวจาริกไป ในเวลานั้น เราได้ถือเอาดอกปทุม ดอก
อุบล และดอกมะลิซ้อนอันบานสะพรั่ง และถือข้าว (สุก) ชั้นพิเศษมา
ถวายแด่พระศาสดา พระมหาวีรชินเจ้า ทองเสวยข้าวชั้นพิเศษอันเป็น
โภชนะดี และทรงรับดอกไม้นั้นแล้ว ทรงยังเราให้รื่นเริงว่า ผู้ใดได้
ถวายดอกปทุมอันอุดม เป็นที่ปรารถนา เป็นที่ใคร่ในโลกนี้แก่เรา ผู้นั้น
ทำกรรมที่ทำได้ยากนัก ผู้ใดได้บูชาดอกไม้ และได้ถวายข้าวชั้นพิเศษ
แก่เรา เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักได้เสวย
เทวรัชสมบัติ ๑๘ ครั้ง ดอกอุบล ดอกปทุม และดอกมะลิซ้อน จะมีใน
เบื้องบนผู้นั้นด้วยผลแห่งบุญนั้น ผู้นั้นจักสร้างหลังคาอันประกอบด้วย
ของหอมอันเป็นทิพย์ไว้ในอากาศ จักทรงไว้ในเวลานั้น จักได้เป็นพระเจ้า
จักรพรรดิ ๒๕ ครั้ง จักได้เป็นพระราชาในแผ่นดินครอบครองพสุธา ๕๐๐
ครั้ง ในกัลปที่แสน พระศาสดามีพระนามชื่อว่าโคดม ซึ่งมีสมภพใน
วงศ์พระเจ้าโอกกากราช จักเสด็จอุบัติในโลก ผู้นั้นปรารถนาในกรรมของ
ตน อันกุศลมูลตักเตือนแล้ว จักได้เป็นบุตรผู้มีชื่อเสียง ทำความเพลิด
เพลินให้เกิดแก่เจ้าศากยะทั้งหลายแต่ภายหลัง ผู้นั้นอันกุศลมูลตักเตือน
แล้วจักบวช จักกำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้วไม่มีอาสวะนิพพาน พระ
โคดมผู้เผ่าพันธุ์ของโลก จักทรงตั้งผู้นั้นซึ่งบรรลุปฏิสัมภิทา ได้ทำกิจที่
ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ในเอตทัคคสถาน ผู้นั้นมีตนส่งไปแล้ว
เพื่อความเพียร สงบระงับ ไม่มีอุปธิ จักเป็นสาวกของพระศาสดา
มีนามชื่อว่าอุทายี เรากำจัดราคะ โทสะ โมหะ มานะ และมักขะ
ได้แล้ว กำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว ไม่มีอาสวะอยู่ เรายังพระสัม
พุทธเจ้าให้ทรงโปรดปราน มีความเพียร มีปัญญา และพระสัมพุทธเจ้า
ทรงเลื่อมใส ทรงตั้งเราไว้ในเอตทัคคสถาน คุณวิเศษเหล่านี้ คือ
ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระ
พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระกาฬุทายีเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
ปทุมุตฺตรสฺส พุทฺธสฺส✎ ร่าง
“Padumuttarabuddhassa,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.84 · พุทธชยันตี 36.152
โลกเชฏฺฐสฺส ตาทิโน✎ ร่าง
lokajeṭṭhassa tādino;
อทฺธานํ ปฏิปนฺนสฺส✎ ร่าง
Addhānaṁ paṭipannassa,
จรโต จาริกํ ตทา ฯ✎ ร่าง
carato cārikaṁ tadā.
สุผุลฺลํ ปทุมํ คยฺห✎ ร่าง
Suphullaṁ padumaṁ gayha,
อุปฺปลํ มลฺลิกญฺจหํ✎ ร่าง
uppalaṁ mallikañcahaṁ;
ปรมนฺนํ คเหตฺวาน✎ ร่าง
Paramannaṁ gahetvāna,
อทาสึ สตฺถุโน อหํ ฯ✎ ร่าง
adāsiṁ satthuno ahaṁ.
ปริภุญฺชิ มหาวีโร✎ ร่าง
Paribhuñji mahāvīro,
ปรมนฺนํ สุโภชนํ✎ ร่าง
paramannaṁ subhojanaṁ;
ตญฺจ ปุปฺผํ คเหตฺวาน✎ ร่าง
Tañca pupphaṁ gahetvāna,
ชินสฺส ๑- สมฺปทสฺสยิ ฯ✎ ร่าง
janassa sampadassayi.
อิฏฺฐํ กนฺตยิทํ ๒- โลเก✎ ร่าง
Iṭṭhaṁ kantaṁ piyaṁ loke,
ชลชํ ปุปฺผมุตฺตมํ✎ ร่าง
jalajaṁ pupphamuttamaṁ;
สุทุกฺกรํ กตํ เตน✎ ร่าง
Sudukkaraṁ kataṁ tena,
ยํ ๓- เม ปุปฺผํ อทาสิ ๔- โส ฯ✎ ร่าง
yo me pupphaṁ adāsidaṁ.
โย ปุปฺผํ อภิโรเปสิ✎ ร่าง
Yo pupphamabhiropesi,
อ้างอิงPTS 1.86
ปรมนฺนญฺจทาสิ เม✎ ร่าง
paramannañcadāsi me;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ kittayissāmi,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇātha mama bhāsato.
ทสมฏฺฐกฺขตฺตุญฺจ ๕- โส✎ ร่าง
‘Dasa aṭṭha cakkhattuṁ so,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati;
อุปฺปลํ ปทุมญฺจาปิ✎ ร่าง
Uppalaṁ padumañcāpi,
มลฺลิกญฺจ ตทุตฺตริ ฯ✎ ร่าง
mallikañca taduttari.
อสฺส ปุญฺญวิปาเกน✎ ร่าง
Assa puññavipākena,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.123
ทิพฺพคนฺธสมายุตํ✎ ร่าง
dibbagandhasamāyutaṁ;
อากาเส ฉทนํ กตฺวา✎ ร่าง
Ākāse chadanaṁ katvā,
ธารยิสฺสติ ตาวเท ฯ✎ ร่าง
dhārayissati tāvade.
ปญฺจวีสติขตฺตุญฺจ✎ ร่าง
Pañcavīsatikkhattuñca,
จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ✎ ร่าง
cakkavattī bhavissati;
ปฐพฺยา รชฺชํ ปญฺจสตํ✎ ร่าง
Pathabyā rajjaṁ pañcasataṁ,
วสุธํ อาวสิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
vasudhaṁ āvasissati.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
สกกมฺมาภิรทฺโธ โส✎ ร่าง
Sakakammābhiraddho so,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
สกฺยานํ นนฺทิชนโก✎ ร่าง
Sakyānaṁ nandijanano,
ญาติพนฺธุ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
ñātibandhu bhavissati.
โส จ ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวา✎ ร่าง
So pacchā pabbajitvāna,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāsave pariññāya,
นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ✎ ร่าง
nibbāyissatināsavo.
ปฏิสมฺภิทมนุปฺปตฺตํ✎ ร่าง
Paṭisambhidamanuppattaṁ,
กตกิจฺจํ อนาสวํ✎ ร่าง
katakiccamanāsavaṁ;
โคตโม โลกพนฺธุ ตํ✎ ร่าง
Gotamo lokabandhu taṁ,
เอตทคฺเค ฐเปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapessati.
ปธานํ ปหิตตฺโต โส✎ ร่าง
Padhānapahitatto so,
อุปสนฺโต นิรูปธิ✎ ร่าง
upasanto nirūpadhi;
อุทายิ นาม นาเมน✎ ร่าง
Udāyī nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
ราโค โทโส จ โมโห ๒- จ✎ ร่าง
Rāgo doso ca moho ca,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.85
มาโน มกฺโข จ ธํสิโต✎ ร่าง
māno makkho ca dhaṁsito;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāsave pariññāya,
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
โตสยิญฺจาปิ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Tosayiñcāpi sambuddhaṁ,
อาตาปี นิปโก อหํ✎ ร่าง
ātāpī nipako ahaṁ;
ปสาทิโต ๓- จ สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Pasādito ca sambuddho,
เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi maṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กาฬุทายิ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā kāḷudāyī thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อ้างอิงสยามรัฐ 32.124
กาฬุทายิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ปญฺจมํ โมฆราชตฺ✎ ร่าง
Kāḷudāyittherassāpadānaṁ catutthaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna