เนื้อความทั้งข้อ
[๓๙๑] ในศาสนาของพระพุทธเจ้า พระนามว่าวิปัสสี เราได้สร้างถ้ำ (วิหาร)
ถ้ำหนึ่ง ถวายแด่สงฆ์ผู้มาจากทิศทั้งสี่ ในพันธุมาราชธานี เราบริจาคผ้า
หลายผืนไว้ลาดพื้นถ้ำ ในกาลนั้น เรามีจิตเบิกบานโสมนัส ได้ทำความ
ปรารถนาว่า ขอเราพึงได้พบพระสัมพุทธเจ้าผู้ทรงโปรดปราน พึงได้
บรรพชาและพึงถูกต้อง (บรรลุ) นิพพานอันยอดเยี่ยม เป็นอุดมสันติ
ด้วยกุศลมูลนั้นนั่นแล เราระลึกชาติได้ตลอด ๙๐ กัลป เราเป็นเทวดา
ก็ดี เป็นมนุษย์ก็ดี เป็นผู้ก่อสร้างบุญรุ่งเรืองนัก ด้วยกรรมอันเหลือ
จากนั้น ในภพหลังสุดนี้ เราเกิดเป็นบุตรคนเดียวของอัครเศรษฐีในจัมปา
นคร พอบิดาของเราได้ฟังว่าเราเกิดแล้ว ก็ได้มีความพอใจว่า เราจะให้
ทรัพย์ ๒๐๐ ล้านแก่กุมารไม่ให้หย่อนเลย ขนยาวประมาณ ๔ นิ้ว เส้น
ละเอียด มีสัมผัสอ่อนนุ่ม เสมอเหมือนปุยนุ่นงาม เกิดที่พื้นเท้าทั้งสอง
ของเรา ข้อนี้เป็นคนพิเศษประการหนึ่ง ตลอด ๙๐ กัลปที่ล่วงมา เรา
ไม่รู้สึกในเมื่อเท้าวางลงบนภาคพื้นที่ไม่มีเครื่องลาด พระสัมพุทธเจ้าเรา
พอใจแล้ว เราได้บวชเป็นบรรพชิตแล้ว เราบรรลุอรหัตแล้ว และเป็นผู้
เย็น เป็นผู้ดับแล้ว พระศาสดาผู้ทรงเห็นเหตุทั้งปวงทรงแสดงเราว่า
เป็นผู้เลิศกว่าบรรดาภิกษุผู้ปรารภความเพียร เราเป็นพระอรหันตขีณาสพ
ได้อภิญญา ๖ มีฤทธิ์มาก ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใด
ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายถ้ำ
การที่เราได้มาในพระศาสนาแห่งพระพุทธเจ้าของเรา เป็นการมาดีแล้ว
หนอ วิชชา ๓ เราบรรลุแล้วโดยลำดับ พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จ
แล้ว เราเผากิเลสทั้งหลายแล้ว ถอนภพทั้งปวงขึ้นได้หมดแล้ว ตัด
กิเลสเครื่องผูกดังช้างตัดเชือกแล้ว เป็นผู้ไม่มีอาสวะอยู่ คุณวิเศษ
เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้ง
ชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว พระโสณโกฏิวิสเถระ โดย
ฐานะ เป็นหัวหน้าของภิกษุสงฆ์ ถูกถามปัญหาแล้วได้พยากรณ์ที่สระใหญ่
ชื่ออโนดาต ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระโสณโกฏิวิสเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
9 Soṇakoṭivīsattheraapadāna
วิปสฺสิโน ปาวจเน✎ ร่าง
“Vipassino pāvacane,
อ้างอิงPTS 1.298
เอกํ เลณํ มยา กตํ✎ ร่าง
ekaṁ leṇaṁ mayā kataṁ;
จาตุทฺทิสสฺส สงฺฆสฺส✎ ร่าง
Cātuddisassa saṅghassa,
พนฺธุมาราชธานิยา ฯ✎ ร่าง
bandhumārājadhāniyā.
ทุสฺเสหิ ภูมึ เลณสฺส✎ ร่าง
Dussehi bhūmiṁ leṇassa,
สนฺถริตฺวา ปริจฺจชึ✎ ร่าง
santharitvā pariccajiṁ;
อุทคฺคจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Udaggacitto sumano,
อกาสึ ปณิธึ ตทา ฯ✎ ร่าง
akāsiṁ paṇidhiṁ tadā.
อาราเธยฺยํ สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Ārādhayeyyaṁ sambuddhaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.546
ปพฺพชฺชญฺจ ลเภยฺยหํ✎ ร่าง
pabbajjañca labheyyahaṁ;
อนุตฺตรญฺจ นิพฺพานํ✎ ร่าง
Anuttarañca nibbānaṁ,
ผุเสยฺยํ สนฺติมุตฺตมํ ฯ✎ ร่าง
phuseyyaṁ santimuttamaṁ.
เตเนว สุกฺกมูเลน✎ ร่าง
Teneva sukkamūlena,
กปฺเป นวุติ สํสรึ✎ ร่าง
kappe navuti saṁsariṁ;
เทวภูโต มนุสฺโส จ✎ ร่าง
Devabhūto manusso ca,
กตปุญฺโญ วิโรจหํ ฯ✎ ร่าง
katapuñño virocahaṁ.
ตโต กมฺมาวเสเสน✎ ร่าง
Tato kammāvasesena,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.470
อิธ ปจฺฉิมเก ภเว✎ ร่าง
idha pacchimake bhave;
จมฺปายํ อคฺคเสฏฺฐิสฺส✎ ร่าง
Campāyaṁ aggaseṭṭhissa,
ชาโตมฺหิ เอกปุตฺตโก ฯ✎ ร่าง
jātomhi ekaputtako.
ชาตมตฺตสฺส เม สุตฺวา✎ ร่าง
Jātamattassa me sutvā,
ปิตุฉนฺโท อยํ อหุ✎ ร่าง
pitu chando ayaṁ ahu;
ททามหํ กุมารสฺส✎ ร่าง
Dadāmahaṁ kumārassa,
วีสโกฏี อนูนกา ฯ✎ ร่าง
vīsakoṭī anūnakā.
จตุรงฺคุลา จ เม โลมา✎ ร่าง
Caturaṅgulā ca me lomā,
ชาตา ปาทตเล อุโภ✎ ร่าง
jātā pādatale ubho;
สุขุมา มุทุสมฺผสฺสา✎ ร่าง
Sukhumā mudusamphassā,
ตุลาปิจุสมา สุภา ฯ✎ ร่าง
tūlāpicusamā subhā.
อตีตา นวุติ กปฺปา✎ ร่าง
Atītā navuti kappā,
อยํ เอโก จ อุตฺตรึ✎ ร่าง
ayaṁ eko ca uttari;
นาภิชานามิ นิกฺขิตฺเต✎ ร่าง
Nābhijānāmi nikkhitte,
ปาเท ภุมฺเม ๑- อสนฺถเต ฯ✎ ร่าง
pāde bhūmyā asanthate.
อาราธิโต เม สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Ārādhito me sambuddho,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.328
ปพฺพชึ อนคาริยํ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ;
อรหตฺตญฺจ เม ปตฺตํ✎ ร่าง
Arahattañca me pattaṁ,
สีติภูโตมฺหิ นิพฺพุโต ฯ✎ ร่าง
sītibhūtomhi nibbuto.
อคฺคารทฺธวิริยานํ✎ ร่าง
Aggo āraddhavīriyānaṁ,
นิทฺทิฏฺโฐ สพฺพทสฺสินา✎ ร่าง
niddiṭṭho sabbadassinā;
ขีณาสโว ๒- จ อรหา✎ ร่าง
Khīṇāsavomhi arahā,
ฉฬภิญฺโญ มหิทฺธิโก ฯ✎ ร่าง
chaḷabhiñño mahiddhiko.
เอกนวุเต อิโต กปฺเป✎ ร่าง
Ekanavutito kappe,
ยํ ทานมททึ ตทา✎ ร่าง
yaṁ dānamadadiṁ tadā;
ทุคฺคตึ นาภิชานามิ✎ ร่าง
Duggatiṁ nābhijānāmi,
เลณทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
leṇadānassidaṁ phalaṁ.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ มม พุทฺธสฺส สนฺติ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
เก
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
|๓๙๑.๖๑| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ภวา สพฺเพ สมูหตา
นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
เถโร ๑- โกฏิวิโส โสโณ✎ ร่าง
Thero koṭivīso soṇo,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.471
ภิกฺขุสงฺฆสฺส อคฺคโต✎ ร่าง
bhikkhusaṅghassa aggato;
ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิยากาสิ✎ ร่าง
Pañhaṁ puṭṭho viyākāsi,
อโนตตฺตมหาสเรติ ฯ✎ ร่าง
anotatte mahāsareti.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โสโณ โกฏิวิโส เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā soṇo koṭivīso thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
โสณโกฏิวิสตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Soṇakoṭivīsattherassāpadānaṁ navamaṁ.
ปุพฺพกมฺมปิโลติ นาม พุทฺธาปทานํ✎ ร่าง
10 Pubbakammapilotikabuddhaapadāna