เนื้อความทั้งข้อ
[๔๕] หมู่ชนทั้งปวงเข้าไปเฝ้าพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ทรงมีจิตเมตตา
เป็นมหามุนีอัครนายกของโลกทั้งปวง ชนทั้งปวงย่อมถวายอามิส คือ
สัตตุก้อน สัตตุผง น้ำและข้าวแก่พระศาสดา และในสงฆ์ผู้เป็นนาบุญ
ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า แม้เราก็จักนิมนต์พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐสุดและสงฆ์
ผู้ยอดเยี่ยมแล้ว จักถวายทาน แก่พระผู้มีพระภาคผู้ประเสริฐกว่าเทวดา
ผู้คงที่ คนเหล่านี้เราส่งไปให้นิมนต์พระตถาคต และภิกษุสงฆ์ทั้งสิ้น
ผู้เป็นนาบุญ ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า บัลลังก์ทอง ๑ แสน ลาดด้วย
เครื่องลาดวิเศษมีขนยาว ด้วยเครื่องลาดยัดนุ่น เครื่องลาดมีรูปดอกไม้
ผ้าเปลือกไม้และผ้าฝ้าย เราได้ให้จัดตั้งอาสนะอันควรค่ามาก สมควรแด่
พระพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระผู้ทรงรู้แจ้งโลก ประเสริฐ
กว่าเทวดา ผู้องอาจกว่านระ แวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ เสด็จเข้ามาสู่ประตู
บ้านเรา เรามีจิตเลื่อมใส มีใจโสมนัส ต้อนรับพระสัมพุทธเจ้าผู้เป็นนาถะ
ของโลก ทรงมียศ แล้วนำเสด็จมาสู่เรือนของตน เรามีจิตเลื่อมใส
มีใจโสมนัส อังคาสภิกษุ ๖ แสน และพระพุทธเจ้าผู้นายกของโลก
ให้อิ่มหนำด้วยข้าวชั้นพิเศษ พระพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ ผู้ทรงรู้แจ้ง
โลก ทรงรับเครื่องบูชาแล้ว ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ได้ตรัส
พระคาถาเหล่านี้ว่า ผู้ใดถวายอาสนะทองอันลาดด้วยเครื่องลาดวิเศษมีขน
ยาวนี้ เราจักพยากรณ์ผู้นั้น ท่านทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักได้เป็น
ท้าวเทวราช อันนางอัปสรแวดล้อม เสวยสมบัติอยู่ ๗๔ ครั้ง จักได้เป็น
พระเจ้าประเทศราช ครอบครองพสุธา ๑๐๐๐ ครั้ง จักได้เป็นพระเจ้า
จักรพรรดิ ๕๑ ครั้ง จักเป็นผู้มีสกุลสูงในกำเนิดและภพทั้งปวง ภายหลัง
ผู้นั้นอันกุศลมูลตักเตือนแล้วจักบวช จักได้เป็นพระสาวกของพระศาสดา
มีนามชื่อว่า ภัททิยะ เราเป็นผู้ขวนขวายภายในวิเวก มีปกติอยู่ใน
เสนาสนะอันสงัด ผลทั้งปวงเราบรรลุแล้ว วันนี้ เราเป็นผู้ไม่มีความ
เศร้าหมองจิต พระสัพพัญญูผู้นายกของโลก ทรงทราบคุณทั้งปวงของเรา
แล้ว ประทับนั่งในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ทรงตั้งเราไว้ในเอตทัคคสถาน
คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำ
ให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระภัททิยกาฬิโคธายปุตตเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ
ฉะนี้แล.
—
3 Kāḷigodhāputtabhaddiyattheraapadāna
ปทุมุตฺตรสมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
“Padumuttarasambuddhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.137
เมตฺตจิตฺตํ มหามุนึ✎ ร่าง
mettacittaṁ mahāmuniṁ;
อุเปติ ชนตา สพฺพา✎ ร่าง
Upeti janatā sabbā,
สพฺพโลกคฺคนายกํ ฯ✎ ร่าง
sabbalokagganāyakaṁ.
สตฺตุกญฺจ ปวากญฺจ✎ ร่าง
Sattukañca baddhakañca,
อามิสมฺปานโภชนํ✎ ร่าง
āmisaṁ pānabhojanaṁ;
ททนฺติ สตฺถุโน สพฺเพ✎ ร่าง
Dadanti satthuno sabbe,
ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร ฯ✎ ร่าง
puññakkhette anuttare.
อหมฺปิ ทานํ ทสฺสามิ✎ ร่าง
Ahampi dānaṁ dassāmi,
อ้างอิงPTS 1.96
เทวเทวสฺส ตาทิโน✎ ร่าง
devadevassa tādino;
พุทฺธเสฏฺฐํ นิมนฺเตตฺวา✎ ร่าง
Buddhaseṭṭhaṁ nimantetvā,
สงฺฆมฺปิ จ อนุตฺตรํ ฯ✎ ร่าง
saṅghampi ca anuttaraṁ.
อุยฺโยชิตา มยา เจเต✎ ร่าง
Uyyojitā mayā cete,
นิมนฺเตสุํ ตถาคตํ✎ ร่าง
nimantesuṁ tathāgataṁ;
เกวลํ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ✎ ร่าง
Kevalaṁ bhikkhusaṅghañca,
ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ ฯ✎ ร่าง
puññakkhettaṁ anuttaraṁ.
สตสหสฺสปลฺลงฺกํ✎ ร่าง
Satasahassapallaṅkaṁ,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.170
โสวณฺณํ โคนกตฺถตํ✎ ร่าง
sovaṇṇaṁ gonakatthataṁ;
ตุลิกาปฏลิกาย✎ ร่าง
Tūlikāpaṭalikāya,
โขมกปฺปาสิเกหิ จ ฯ✎ ร่าง
khomakappāsikehi ca;
มหารหํ ปญฺญาปยึ✎ ร่าง
Mahārahaṁ paññāpayiṁ,
อาสนํ พุทฺธยุตฺตกํ✎ ร่าง
āsanaṁ buddhayuttakaṁ.
ปทุมุตฺตโร โลกวิทู✎ ร่าง
Padumuttaro lokavidū,
เทวเทโว นราสโภ ฯ✎ ร่าง
devadevo narāsabho;
ภิกฺขุสงฺฆปริพฺยุโฬฺห✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghaparibyūḷho,
มม ทฺวารํ อุปาคมิ✎ ร่าง
mama dvāramupāgami.
ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Paccuggantvāna sambuddhaṁ,
โลกนาถํ ยสสฺสินํ ฯ✎ ร่าง
lokanāthaṁ yasassinaṁ;
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Pasannacitto sumano,
อตินามยิ สฆรํ✎ ร่าง
abhināmayiṁ saṅgharaṁ.
ภิกฺขูนํ สตสหสฺสํ✎ ร่าง
Bhikkhūnaṁ satasahassaṁ,
พุทฺธญฺจ โลกนายกํ ฯ✎ ร่าง
buddhañca lokanāyakaṁ;
ปสนฺนจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง
Pasannacitto sumano,
ปรมนฺเนน ตปฺปยึ✎ ร่าง
paramannena tappayiṁ.
ปทุมุตฺตโร โลกวิทู✎ ร่าง
Padumuttaro lokavidū,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.138
อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห ฯ✎ ร่าง
āhutīnaṁ paṭiggaho;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อิมา คาถา อภาสถ✎ ร่าง
imā gāthā abhāsatha.
เยนิทํ อาสนํ ทินฺนํ✎ ร่าง
‘Yenidaṁ āsanaṁ dinnaṁ,
โสวณฺณํ โคนกตฺถตํ ฯ✎ ร่าง
sovaṇṇaṁ gonakatthataṁ;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ kittayissāmi,
สุณาถ มม ภาสโต✎ ร่าง
suṇātha mama bhāsato.
จตุสตฺตติกฺขตฺตุํ โส✎ ร่าง
Catusattatikkhattuṁ so,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.95
เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati;
อนุโภสฺสติ สมฺปตฺตึ✎ ร่าง
Anubhossati sampattiṁ,
อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต✎ ร่าง
accharāhi purakkhato.
ปเทสรชฺชํ สหสฺสํ✎ ร่าง
Padesarajjaṁ sahassaṁ,
วสุธํ อาวสิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
vasudhaṁ āvasissati;
เอกปญฺญาสกฺขตฺตุญฺจ✎ ร่าง
Ekapaññāsakkhattuñca,
จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ✎ ร่าง
cakkavattī bhavissati.
สพฺพาสุ ภวโยนีสุ✎ ร่าง
Sabbāsu bhavayonīsu,
อุจฺจากุลี ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
uccākulī bhavissati;
โส จ ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวา✎ ร่าง
So ca pacchā pabbajitvā,
สุกฺกมูเลน โจทิโต✎ ร่าง
sukkamūlena codito;
ภทฺทิโย นาม นาเมน✎ ร่าง
Bhaddiyo nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako’.
วิเวกมนุยุตฺโตมฺหิ✎ ร่าง
Vivekamanuyuttomhi,
ปนฺตเสนนิวาสหํ✎ ร่าง
pantasenanivāsahaṁ;
ผลํ วาธิคตํ ๑- สพฺพํ✎ ร่าง
Phalañcādhigataṁ sabbaṁ,
จิตฺตเกฺลโสมฺหิ อชฺชหํ ฯ✎ ร่าง
cattaklesomhi ajjahaṁ.
มม สพฺพํ อภิญฺญาย✎ ร่าง
Mama sabbaṁ abhiññāya,
สพฺพญฺญู โลกนายโก✎ ร่าง
sabbaññū lokanāyako;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi maṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส วิโมกฺขา✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
ปิจ อฏฺฐิเม
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
…pe…
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬิโคธายปุตฺโต เถโร อิมา
คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อ้างอิงPTS 1.97
ภทฺทิยสฺส กาฬิโคธายปุตฺตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. จาธิคตํ ฯ ยุ. ผลญฺจ วิคตํ สพฺพํ วตฺตเกฺลโสมฺหิ อชฺชหํ ฯ
จตุตฺถํ สนฺนิฏฺฐาปกตฺ✎ ร่าง
Bhaddiyassa kāḷigodhāya puttattherassāpadānaṁ tatiyaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna