เนื้อความทั้งข้อ
[๖] เราได้เห็นพระผู้มีพระภาคพระนามว่าสุเมธเชฏฐบุรุษของโลก เป็นนระผู้
องอาจ ผู้นายกของโลก เสด็จหลีกออกเร้นอยู่ จึงได้เข้าไปเฝ้าพระสุเมธ
สัมพุทธเจ้า ผู้นายกของโลก แล้วได้ประคองอัญชลีทูลอ้อนวอนพระพุทธ-
เจ้าผู้ประเสริฐสุดว่า ข้าแต่พระมหาวีรเจ้าผู้เชฏฐบุรุษของโลก เป็นนระ
ผู้องอาจ ขอจงทรงอนุเคราะห์เถิด ข้าพระองค์ขอถวายประทีปแก่
พระองค์ผู้เข้าฌานอยู่ที่ควงไม้ พระสยัมภูผู้ประเสริฐธีรเจ้านั้น ทรงรับคำ
แล้ว เราจึงห้อยไว้ที่ต้นไม้ประกอบยนต์ในกาลนั้น ได้ถวายไส้ตะเกียง
น้ำมันพันหนึ่ง แก่พระพุทธเจ้าผู้เผ่าพันธุ์ของโลก ประทีปโพลงอยู่ตลอด
๗ วันแล้วดับไปเอง ด้วยจิตอันเลื่อมใสนั้น และด้วยการตั้งเจตนาไว้ เรา
ละกายมนุษย์แล้ว ได้เข้าถึงวิมาน เมื่อเราเข้าถึงความเป็นเทวดา วิมาน
อันบุญกุศลนิรมิตไว้เรียบร้อย ย่อมรุ่งโรจน์โดยรอบ นี้เป็นผลแห่งการถวาย
ประทีป เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ๒๘ ครั้ง เวลานั้น เรามองเห็นได้
ตลอดโยชน์หนึ่งโดยรอบ ทั้งกลางวันกลางคืน เราย่อมไพโรจน์ทั่วโยชน์
หนึ่งโดยรอบ ในกาลนั้นย่อมครอบงำเทวดาทั้งปวงได้ นี้เป็นผลแห่งการ
ถวายประทีป เราได้เป็นจอมเทวดาเสวยราชสมบัติในเทวโลก ๓๐ กัลป
ใครๆ ย่อมดูหมิ่นเราไม่ได้ นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป เราได้บรรลุทิพย-
จักษุ ย่อมมองเห็นได้ด้วยญาณตลอดพันโลก ในศาสนาของพระพุทธเจ้า
นี้เป็นผลแห่งการถวายประทีป พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่าสุเมธ
เสด็จอุบัติในสามหมื่นกัลปแต่กัลปนี้ เรามีจิตผ่องใส ได้ถวายประทีปแก่
พระองค์ คุณวิเศษคือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำ
ให้แจ้งแล้ว พระพุทธศาสนาเราทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระอนุรุทธเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
สุเมธํ ภควนฺตาหํ✎ ร่าง
“Sumedhaṁ bhagavantāhaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.51
โลกเชฏฺฐํ นราสภํ✎ ร่าง
lokajeṭṭhaṁ narāsabhaṁ;
วูปกฏฺฐํ วิหรนฺตํ✎ ร่าง
Vūpakaṭṭhaṁ viharantaṁ,
อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ✎ ร่าง
addasaṁ lokanāyakaṁ.
อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Upagantvāna sambuddhaṁ,
สุเมธํ โลกนายกํ✎ ร่าง
sumedhaṁ lokanāyakaṁ;
อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน✎ ร่าง
Añjaliṁ paggahetvāna,
พุทฺธเสฏฺฐํ อยาจหํ ฯ✎ ร่าง
buddhaseṭṭhamayācahaṁ.
อนุกมฺป มหาวีร✎ ร่าง
Anukampa mahāvīra,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.33
โลกเชฏฺฐ นราสภ✎ ร่าง
lokajeṭṭha narāsabha;
ปทีปนฺเต ปทสฺสามิ✎ ร่าง
Padīpaṁ te padassāmi,
รุกฺขมูลมฺหิ ฌายโต ฯ✎ ร่าง
rukkhamūlamhi jhāyato.
อธิวาเสสิ โส ธีโร✎ ร่าง
Adhivāsesi so dhīro,
สยมฺภู วทตํ วโร✎ ร่าง
sayambhū vadataṁ varo;
ทุเมสุ วินิวิชฺฌิตฺวา✎ ร่าง
Dumesu vinivijjhitvā,
ยนฺตํ โยเชตฺวหนฺตทา ๑- ฯ✎ ร่าง
yantaṁ yojiyahaṁ tadā.
สหสฺสวฏฺฏิปาทาสึ✎ ร่าง
Sahassavaṭṭiṁ pādāsiṁ,
พุทฺธสฺส โลกพนฺธุโน✎ ร่าง
buddhassa lokabandhuno;
สตฺตาหํ ปชฺชลิตฺวาน ป✎ ร่าง
Sattāhaṁ pajjalitvāna,
ทีปา วูปสมฺมิสุํ ๒- ฯ✎ ร่าง
dīpā vūpasamiṁsu me.
เตน จิตฺตปฺปสาเทน✎ ร่าง
Tena cittappasādena,
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Jahitvā mānusaṁ dehaṁ,
วิมานํ อุปปชฺชหํ ฯ✎ ร่าง
vimānamupapajjahaṁ.
อุปปนฺนสฺส เทวตฺตํ✎ ร่าง
Upapannassa devattaṁ,
พฺยมฺโห ๓- อาสิ สุนิมฺมิโต✎ ร่าง
byamhaṁ āsi sunimmitaṁ;
สมนฺตโต ปชฺชลติ✎ ร่าง
Samantato pajjalati,
ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
|๖.๔๒๕| อฏฺฐวีสติกฺขตฺตุญฺจ จกฺกวตฺติ อโหสหํ
ทิวารตฺติญฺจ ปสฺสามิ✎ ร่าง
dīpadānassidaṁ phalaṁ.
สมนฺตา โยชนนฺตทา ฯ
|๖.๔๒๖| สมนฺตา โยชนํ สพฺพํ✎ ร่าง
Samantā yojanasataṁ,
อ้างอิงPTS 1.36
วิโรเจมิ อหํ ตทา✎ ร่าง
virocesimahaṁ tadā;
สพฺเพ เทเว อภิโภมิ✎ ร่าง
Sabbe deve abhibhomi,
ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
dīpadānassidaṁ phalaṁ.
ตึสกปฺปานิ เทวินฺโท✎ ร่าง
Tiṁsakappāni devindo,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.52 · พุทธชยันตี 36.64
เทเว รชฺชมการยึ✎ ร่าง
devarajjamakārayiṁ;
น มํ เกจาติมญฺญนฺติ✎ ร่าง
Na maṁ kecītimaññanti,
ทีปทานสฺสิทํ ผลํ✎ ร่าง
dīpadānassidaṁ phalaṁ.
ฯ✎ ร่าง
samantā yojanaṁ tadā.
สหสฺสโลกํ ญาเณน✎ ร่าง
Sahassalokaṁ ñāṇena,
ปสฺสามิ สตฺถุสาสเน✎ ร่าง
passāmi satthu sāsane;
ทิพฺพจกฺขุํ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
Dibbacakkhumanuppatto,
ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
dīpadānassidaṁ phalaṁ.
สุเมโธ นาม สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Sumedho nāma sambuddho,
ตึสกปฺปสหสฺสิโก✎ ร่าง
tiṁsakappasahassito;
ตสฺส ทีโป มยา ทินฺโน✎ ร่าง
Tassa dīpo mayā dinno,
วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ✎ ร่าง
vippasannena cetasā.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุรุทฺโธ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā anuruddho thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อนุรุทฺธตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
สตฺตมํ ปุณฺณมนฺตานีปุตฺตตฺ✎ ร่าง
Anuruddhattherassāpadānaṁ catutthaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna