นคเร หํสวติยา✎ ร่าง
“Nagare haṁsavatiyā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.66
สุชาโต นาม พฺราหฺมโณ✎ ร่าง
sujāto nāma brāhmaṇo;
อสีติโกฏิสนฺนิจโย✎ ร่าง
Asītikoṭinicayo,
ปหูตธนธญฺญวา ฯ✎ ร่าง
pahūtadhanadhaññavā.
อชฺฌายโก มนฺตธโร✎ ร่าง
Ajjhāyako mantadharo,
ติณฺณํ เวทาน ปารคู✎ ร่าง
tiṇṇaṁ vedāna pāragū;
ลกฺขเณ อิติหาเส จ✎ ร่าง
Lakkhaṇe itihāse ca,
สทฺธมฺเม ปารมึ คโต ฯ✎ ร่าง
sadhamme pāramiṁ gato.
ปริพฺพชา เอกสิขา✎ ร่าง
Paribbājā ekasikhā,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.54
โคตมา พุทฺธสาวกา✎ ร่าง
gotamā buddhasāvakā;
จรกา ตาปสา เจว✎ ร่าง
Carakā tāpasā ceva,
จรนฺติ มหิยา ตทา ฯ✎ ร่าง
caranti mahiyā tadā.
เตปิ มํ ปริวาเรนฺติ✎ ร่าง
Tepi maṁ parivārenti,
พฺราหฺมโณ วิสฺสุโต อิติ✎ ร่าง
brāhmaṇo vissuto iti;
พหู ชนา มํ ปูเชนฺติ✎ ร่าง
Bahujjano maṁ pūjeti,
นาหํ ปูเชมิ กิญฺจินํ ฯ✎ ร่าง
nāhaṁ pūjemi kiñcanaṁ.
ปูชารหํ น ปสฺสามิ✎ ร่าง
Pūjārahaṁ na passāmi,
มานถทฺโธ อหํ ตทา✎ ร่าง
mānatthaddho ahaṁ tadā;
พุทฺโธติ วจนํ นตฺถิ✎ ร่าง
Buddhoti vacanaṁ natthi,
ตาว นุปฺปชฺชเต ชิโน ฯ✎ ร่าง
tāva nuppajjate jino.
อจฺจเยน อโหรตฺตํ✎ ร่าง
Accayena ahorattaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.35
ปทุมุตฺตรนายโก✎ ร่าง
padumuttaranāmako;
สพฺพํ ตมํ วิโนเทตฺวา✎ ร่าง
Sabbaṁ tamaṁ vinodetvā,
โลเก อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา ฯ✎ ร่าง
loke uppajji cakkhumā.
วิตฺถาริเก พหู ชญฺเญ✎ ร่าง
Vitthārike bāhujaññe,
ปุถุภูเต จ สาสเน✎ ร่าง
puthubhūte ca sāsane;
อุปาคมิ ตทา พุทฺโธ✎ ร่าง
Upāgami tadā buddho,
นครํ หํสสวฺหยํ ฯ✎ ร่าง
nagaraṁ haṁsasavhayaṁ.
ปิตุ อตฺถาย โส พุทฺโธ✎ ร่าง
Pitu atthāya so buddho,
อ้างอิงPTS 1.38
ธมฺมํ เทเสสิ จกฺขุมา✎ ร่าง
dhammaṁ desesi cakkhumā;
เตน กาเลน ปริสา✎ ร่าง
Tena kālena parisā,
สมนฺตา โยชนํ ตทา ฯ✎ ร่าง
samantā yojanaṁ tadā.
สมฺมโต มนุชานํ โย✎ ร่าง
Sammato manujānaṁ so,
สุนนฺโท นาม ตาปโส✎ ร่าง
sunando nāma tāpaso;
ยาวตา พุทฺธปริสา✎ ร่าง
Yāvatā buddhaparisā,
ปุปฺเผหิจฺฉาทยิ ตทา ฯ✎ ร่าง
pupphehacchādayī tadā.
จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต✎ ร่าง
Catusaccaṁ pakāsente,
เสฏฺเฐ จ ปุปฺผมณฺฑเป✎ ร่าง
seṭṭhe ca pupphamaṇḍape;
โกฏิสตสหสฺสานํ✎ ร่าง
Koṭisatasahassānaṁ,
ธมฺมาภิสมโย อหุ ฯ✎ ร่าง
dhammābhisamayo ahu.
สตฺตรตฺตินฺทิวํ พุทฺโธ✎ ร่าง
Sattarattindivaṁ buddho,
วสฺสิตฺวา ธมฺมวุฏฺฐิยา✎ ร่าง
vassetvā dhammavuṭṭhiyo;
อฏฺฐเม ทิวเส ปตฺเต✎ ร่าง
Aṭṭhame divase patte,
สุนนฺทํ กิตฺตยี ชิโน ฯ✎ ร่าง
sunandaṁ kittayī jino.
เทวโลเก มนุสฺเส วา✎ ร่าง
Devaloke manusse vā,
สํสรนฺโต อยํ ภเว✎ ร่าง
saṁsaranto ayaṁ bhave;
สพฺเพสํ ปวโร หุตฺวา✎ ร่าง
Sabbesaṁ pavaro hutvā,
ภเวสุ สํสริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
bhavesu saṁsarissati.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.55
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม นาเมน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
มนฺตานีปุตฺโต ปุณฺโณติ✎ ร่าง
Mantāṇiputto puṇṇoti,
เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako.
เอวํ กิตฺตยิ สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Evaṁ kittayi sambuddho,
สุนนฺทํ ตาปสํ ตทา✎ ร่าง
sunandaṁ tāpasaṁ tadā;
หาสยนฺโต ชนํ สพฺพํ✎ ร่าง
Hāsayanto janaṁ sabbaṁ,
ทสฺสยนฺโต สกํ พลํ ฯ✎ ร่าง
dassayanto sakaṁ balaṁ.
กตญฺชลี นมสฺสนฺติ✎ ร่าง
Katañjalī namassanti,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.68
สุนนฺทํ ตาปสํ ตทา✎ ร่าง
sunandaṁ tāpasaṁ janā;
พุทฺเธ การํ กริตฺวาน✎ ร่าง
Buddhe kāraṁ karitvāna,
โสเธสิ คติมตฺตโน ฯ✎ ร่าง
sodhesi gatimattano.
ตตฺถ เม อหุ สงฺกปฺโป✎ ร่าง
Tattha me ahu saṅkappo,
สุตฺวาน มุนิโน วจํ✎ ร่าง
sutvāna munino vacaṁ;
อหํ ๒- การํ กริสฺสามิ✎ ร่าง
Ahampi kāraṁ kassāmi,
ยถา ปสฺสามิ โคตมํ ฯ✎ ร่าง
yathā passāmi gotamaṁ.
เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน✎ ร่าง
Evāhaṁ cintayitvāna,
กิริยํ จินฺตยึ มมํ✎ ร่าง
kiriyaṁ cintayiṁ mama;
กฺยาหํ กมฺมํ อาจรามิ✎ ร่าง
Kyāhaṁ kammaṁ ācarāmi,
ปุญฺญกฺเขตฺเต อนุตฺตเร ฯ✎ ร่าง
puññakkhette anuttare.
อยญฺจ ปาฐิโก ภิกฺขุ✎ ร่าง
Ayañca pāṭhiko bhikkhu,
สพฺพปาฐีน ๓- สาสเน✎ ร่าง
sabbapāṭhissa sāsane;
วินเย อคฺคนิกฺขิตฺโต✎ ร่าง
Vinaye agganikkhitto,
ตํ ฐานํ ปตฺถยึ ๔- อหํ ฯ✎ ร่าง
taṁ ṭhānaṁ patthaye ahaṁ.
อิทํ เม อมิตํ โภคํ✎ ร่าง
Idaṁ me amitaṁ bhogaṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.36
อกฺโขภํ สาครูปมํ✎ ร่าง
akkhobhaṁ sāgarūpamaṁ;
เตน โภเคน พุทฺธสฺส✎ ร่าง
Tena bhogena buddhassa,
อารามํ มาปเย อหํ ฯ✎ ร่าง
ārāmaṁ māpaye ahaṁ.
โสภนํ นาม อารามํ✎ ร่าง
Sobhanaṁ nāma ārāmaṁ,
นครสฺส ปุรตฺถโต✎ ร่าง
nagarassa puratthato;
กตฺวา ๕- สตสหสฺเสน✎ ร่าง
Kiṇitvā satasahassena,
สงฺฆารามํ อมาปยึ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmaṁ amāpayiṁ.
กูฏาคาเร จ ปาสาเท✎ ร่าง
Kūṭāgāre ca pāsāde,
อ้างอิงPTS 1.39
มณฺฑเป หมฺมิเย คุหา✎ ร่าง
maṇḍape hammiye guhā;
จงฺกเม สุกเต กตฺวา✎ ร่าง
Caṅkame sukate katvā,
สงฺฆาราเม ๖- อมาปยึ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmaṁ amāpayiṁ.
ชนฺตาฆรํ อคฺคิสาลํ✎ ร่าง
Jantāgharaṁ aggisālaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.56
อโถ อุทกมาฬกํ✎ ร่าง
atho udakamāḷakaṁ;
นฺหานฆรํ มาปยิตฺวา✎ ร่าง
Nhānagharaṁ māpayitvā,
ภิกฺขุสงฺฆสฺสทาสหํ ฯ✎ ร่าง
bhikkhusaṅghassadāsahaṁ.
อาสนฺทิโย จ ปีฐเก✎ ร่าง
Āsandiyo pīṭhake ca,
ปริโภเค จ ภาชเน✎ ร่าง
paribhoge ca bhājane;
อารามิกญฺจ เภสชฺชํ✎ ร่าง
Ārāmikañca bhesajjaṁ,
สพฺพเมตํ อทาสหํ ฯ✎ ร่าง
sabbametaṁ adāsahaṁ.
อารกฺขํ ปฏฺฐเปตฺวาน✎ ร่าง
Ārakkhaṁ paṭṭhapetvāna,
ปาการํ การยึ ทฬฺหํ✎ ร่าง
pākāraṁ kārayiṁ daḷhaṁ;
มา นํ โกจิ วิเหเฐสิ✎ ร่าง
Mā naṁ koci viheṭhesi,
สนฺตจิตฺตาน ตาทินํ ฯ
|๘.๔๖๓| อาวาเส✎ ร่าง
santacittāna tādinaṁ.
สตสหสฺเส✎ ร่าง
Satasahassenāvāsaṁ,
สงฺฆาราเม ๒- อมาปยึ✎ ร่าง
saṅghārāme amāpayiṁ;
เวปุลฺลตํ มาปยิตฺวา✎ ร่าง
Vepullaṁ taṁ māpayitvā,
สมฺพุทฺธํ อุปนามยึ ฯ✎ ร่าง
sambuddhaṁ upanāmayiṁ.
นิฏฺฐาปิโต มยาราโม✎ ร่าง
Niṭṭhāpito mayārāmo,
สมฺปฏิจฺฉ ตุวํ มุนิ✎ ร่าง
sampaṭiccha tuvaṁ muni;
นิยฺยาเทสฺสามิ ตํ ๓- ธีร✎ ร่าง
Niyyādessāmi taṁ vīra,
อธิวาเสหิ จกฺขุม ฯ✎ ร่าง
adhivāsehi cakkhuma.
ปทุมุตฺตโร โลกวิทู✎ ร่าง
Padumuttaro lokavidū,
อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห✎ ร่าง
āhutīnaṁ paṭiggaho;
มม สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง
Mama saṅkappamaññāya,
อธิวาเสหิ นายโก ฯ✎ ร่าง
adhivāsesi nāyako.
อธิวาสนมญฺญาย✎ ร่าง
Adhivāsanamaññāya,
สพฺพญฺญุสฺส มเหสิโน✎ ร่าง
sabbaññussa mahesino;
โภชนํ ปฏิยาเทตฺวา✎ ร่าง
Bhojanaṁ paṭiyādetvā,
กาลมาโรจยึ อหํ ฯ✎ ร่าง
kālamārocayiṁ ahaṁ.
อาโรจิตมฺหิ กาลมฺหิ✎ ร่าง
Ārocitamhi kālamhi,
ปทุมุตฺตรนายโก✎ ร่าง
padumuttaranāyako;
ขีณาสวสหสฺเสหิ✎ ร่าง
Khīṇāsavasahassehi,
อารามํ เม อุปาคมิ ฯ✎ ร่าง
ārāmaṁ me upāgami.
นิสินฺนกาลมญฺญาย✎ ร่าง
Nisinnaṁ kālamaññāya,
อนฺนปาเนน ตปฺปยึ✎ ร่าง
annapānena tappayiṁ;
ภุตฺตาวีกาลมญฺญาย✎ ร่าง
Bhuttāviṁ kālamaññāya,
อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
กีโต สตสหสฺเสน✎ ร่าง
Kīto satasahassena,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.70
ตตฺตเกเนว การิโต✎ ร่าง
tattakeneva kārito;
โสภโน นาม อาราโม✎ ร่าง
Sobhano nāma ārāmo,
สมฺปฏิจฺฉ ตุวํ มุนิ ฯ✎ ร่าง
sampaṭiccha tuvaṁ muni.
อิมินา ภูมิทาเนน✎ ร่าง
Iminārāmadānena,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.57
เจตนาปณิธีหิ จ✎ ร่าง
cetanāpaṇidhīhi ca;
ภเว นิพฺพตฺตมาโนหํ✎ ร่าง
Bhave nibbattamānohaṁ,
ลภามิ มม ปตฺถิตํ ฯ✎ ร่าง
labhāmi mama patthitaṁ.
ปฏิคฺคเหตฺวา สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Paṭiggahetvā sambuddho,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.37
สงฺฆารามํ สุมาปิตํ✎ ร่าง
saṅghārāmaṁ sumāpitaṁ;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabravi.
โย โส พุทฺธสฺส ปาทาสิ✎ ร่าง
Yo so buddhassa pādāsi,
สงฺฆารามํ สุมาปิตํ✎ ร่าง
saṅghārāmaṁ sumāpitaṁ;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ kittayissāmi,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇātha mama bhāsato.
หตฺถี อสฺสา รถา ปตฺตี✎ ร่าง
Hatthī assā rathā pattī,
อ้างอิงPTS 1.40
เสนา จ จตุรงฺคินี✎ ร่าง
senā ca caturaṅginī;
ปริวาเรนฺติมํ นิจฺจํ✎ ร่าง
Parivāressantimaṁ niccaṁ,
สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
สฏฺฐี ตุริยสหสฺสานิ✎ ร่าง
Saṭṭhi tūrasahassāni,
เภริโย สมลงฺกตา✎ ร่าง
bheriyo samalaṅkatā;
ปริวาเรนฺติมํ นิจฺจํ✎ ร่าง
Parivāressantimaṁ niccaṁ,
สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
ฉฬาสีติสหสฺสานิ✎ ร่าง
Chaḷasītisahassāni,
นาริโย สมลงฺกตา✎ ร่าง
nāriyo samalaṅkatā;
วิจิตฺตวตฺถาภรณา✎ ร่าง
Vicittavatthābharaṇā,
อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ✎ ร่าง
āmuttamaṇikuṇḍalā.
อาฬารมุขา ๑- หสุลา✎ ร่าง
Aḷārapamhā hasulā,
สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา✎ ร่าง
susaññā tanumajjhimā;
ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ✎ ร่าง
Parivāressantimaṁ niccaṁ,
สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ✎ ร่าง
saṅghārāmassidaṁ phalaṁ.
ตึสกปฺปสหสฺสานิ✎ ร่าง
Tiṁsakappasahassāni,
เทวโลเก รมิสฺสติ✎ ร่าง
devaloke ramissati;
สหสฺสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท✎ ร่าง
Sahassakkhattuṁ devindo,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati.
เทวราเชน ปตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Devarājena pattabbaṁ,
สพฺพํ ปฏิลภิสฺสติ✎ ร่าง
sabbaṁ paṭilabhissati;
อนูนโภโค หุตฺวาน✎ ร่าง
Anūnabhogo hutvāna,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati.
สหสฺสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ✎ ร่าง
Sahassakkhattuṁ cakkavattī,
ราชา รฏฺเฐ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
rājā raṭṭhe bhavissati;
ปฐพฺยา รชฺชํ วิปุลํ✎ ร่าง
Pathabyā rajjaṁ vipulaṁ,
คณนาโต อสงฺขยํ ๒- ฯ✎ ร่าง
gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.58
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม โคตฺเตน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท✎ ร่าง
Tassa dhammesu dāyādo,
โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต✎ ร่าง
oraso dhammanimmito;
อุปาลิ นาม นาเมน✎ ร่าง
Upāli nāma nāmena,
เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ✎ ร่าง
hessati satthu sāvako.
วินเย ปารมึ ปตฺวา✎ ร่าง
Vinaye pāramiṁ patvā,
ฐานาฐาเน จ โกวิโท✎ ร่าง
ṭhānāṭhāne ca kovido;
ชินสาสนํ ธารยนฺโต✎ ร่าง
Jinasāsanaṁ dhārento,
วิหริสฺสตินาสโว ฯ✎ ร่าง
viharissatināsavo.
สพฺพเมตํ อภิญฺญาย✎ ร่าง
Sabbametaṁ abhiññāya,
โคตโม สกฺยปุงฺคโว✎ ร่าง
gotamo sakyapuṅgavo;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
เอตทคฺเค ฐเปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapessati.
อปริเมยฺยํ อุปาทาย✎ ร่าง
Aparimeyyupādāya,
ปตฺเถมิ ตว สาสนํ✎ ร่าง
patthemi tava sāsanaṁ;
โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
So me attho anuppatto,
สพฺพสํโยชนกฺขโย ฯ✎ ร่าง
sabbasaṁyojanakkhayo.
ยถา สูลาวุโต โปโส✎ ร่าง
Yathā sūlāvuto poso,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.38 · พุทธชยันตี 36.72
ราชทณฺเฑน ตชฺชิโต✎ ร่าง
rājadaṇḍena tajjito;
สูเล สาตํ อวินฺทนฺโต✎ ร่าง
Sūle sātaṁ avindanto,
ปริมุตฺตึว อิจฺฉติ ฯ✎ ร่าง
parimuttiṁva icchati.
ตเถวาหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tathevāhaṁ mahāvīra,
ภวทณฺเฑน ตชฺชิโต✎ ร่าง
bhavadaṇḍena tajjito;
กมฺมสูลาวุโต สนฺโต✎ ร่าง
Kammasūlāvuto santo,
ปิปาสาเวทนาฏฺฐิโต ฯ✎ ร่าง
pipāsāvedanaṭṭito.
ภเว สาตํ น วินฺทามิ✎ ร่าง
Bhave sātaṁ na vindāmi,
ฑยฺหนฺโต ตีหิ อคฺคิหิ✎ ร่าง
ḍayhanto tīhi aggibhi;
ปริมุตฺตึ คเวสามิ✎ ร่าง
Parimuttiṁ gavesāmi,
ยถา จ ราชทณฺฑโต ฯ✎ ร่าง
yathāpi rājadaṇḍito.
ยถา วิสารโท ปุริโส✎ ร่าง
Yathā visādo puriso,
อ้างอิงPTS 1.41
วิเสน ปริปีฬิโต✎ ร่าง
visena paripīḷito;
อคทํ โส คเวเสยฺย✎ ร่าง
Agadaṁ so gaveseyya,
วิสฆาตายุปายนํ ๑- ฯ✎ ร่าง
visaghātāyupāyanaṁ.
คเวสมาโน ปสฺเสยฺย✎ ร่าง
Gavesamāno passeyya,
อคทํ วิสฆาตกํ✎ ร่าง
agadaṁ visaghātakaṁ;
ตํ ปิวิตฺวา สุขี อสฺส✎ ร่าง
Taṁ pivitvā sukhī assa,
วิสมฺหา ปริมุตฺติยา ฯ✎ ร่าง
visamhā parimuttiyā.
ตเถวาหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tathevāhaṁ mahāvīra,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.59
ยถา วิสคโต ๑- นโร✎ ร่าง
yathā visahato naro;
สมฺปีฬิโต อวิชฺชาย✎ ร่าง
Sampīḷito avijjāya,
สทฺธมฺมาคทเมสหํ ฯ✎ ร่าง
saddhammāgadamesahaṁ.
ธมฺมาคทํ คเวสนฺโต✎ ร่าง
Dhammāgadaṁ gavesanto,
อทฺทกฺขึ สกฺยสาสนํ✎ ร่าง
addakkhiṁ sakyasāsanaṁ;
อคฺคสจฺโจสถานนฺตํ✎ ร่าง
Aggaṁ sabbosadhānaṁ taṁ,
สพฺพสลฺลวิโนทนํ ฯ✎ ร่าง
sabbasallavinodanaṁ.
ธมฺโมสถํ ปิวิตฺวาน✎ ร่าง
Dhammosadhaṁ pivitvāna,
วิสํ สพฺพํ สมูหนึ✎ ร่าง
visaṁ sabbaṁ samūhaniṁ;
อชรามรํ สีติภาวํ✎ ร่าง
Ajarāmaraṁ sītibhāvaṁ,
นิพฺพานํ ปสฺสยึ ๓- อหํ ฯ✎ ร่าง
nibbānaṁ phassayiṁ ahaṁ.
ยถา ภูตตชฺชิโต โปโส✎ ร่าง
Yathā bhūtaṭṭito poso,
ภูตคฺคาเหน ปีฬิโต✎ ร่าง
bhūtaggāhena pīḷito;
ภูตเวชฺชํ คเวเสยฺย✎ ร่าง
Bhūtavejjaṁ gaveseyya,
ภูตสฺมา ปริมุตฺติยา ฯ✎ ร่าง
bhūtasmā parimuttiyā.
คเวสมาโน ปสฺเสยฺย✎ ร่าง
Gavesamāno passeyya,
ภูตวิชฺชาสุ โกวิทํ✎ ร่าง
bhūtavijjāsu kovidaṁ;
ตสฺส โส วิหญฺเญ ภูตํ✎ ร่าง
Tassa so vihane bhūtaṁ,
สมูลญฺจ วินาสเย ฯ✎ ร่าง
samūlañca vināsaye.
ตเถวาหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tathevāhaṁ mahāvīra,
ตมคฺคาเหน ปีฬิโต✎ ร่าง
tamaggāhena pīḷito;
ญาณาโลกํ คเวสามิ✎ ร่าง
Ñāṇālokaṁ gavesāmi,
ตมโต ปริมุตฺติยา ฯ✎ ร่าง
tamato parimuttiyā.
อถทฺทสํ สกฺยมุนึ✎ ร่าง
Athaddasaṁ sakyamuniṁ,
กิเลสตมโสธนํ✎ ร่าง
kilesatamasodhanaṁ;
โส เม ตมํ วิโนเทสิ✎ ร่าง
So me tamaṁ vinodesi,
ภูตเวชฺโชว ภูติกํ ๔- ฯ✎ ร่าง
bhūtavejjova bhūtakaṁ.
สํสารโสตํ สญฺฉินฺทึ✎ ร่าง
Saṁsārasotaṁ sañchindiṁ,
ตณฺหาโสตํ นิวารยึ✎ ร่าง
taṇhāsotaṁ nivārayiṁ;
ภวํ อุคฺฆาตยึ สพฺพํ✎ ร่าง
Bhavaṁ ugghāṭayiṁ sabbaṁ,
ภูตเวชฺโชว มูลโต ฯ✎ ร่าง
bhūtavejjova mūlato.
ครุโฬ ยถา โอปตติ✎ ร่าง
Garuḷo yathā opatati,
ปนฺนคํ ภกฺขมตฺตโน✎ ร่าง
pannagaṁ bhakkhamattano;
สมนฺตา โยชนสตํ✎ ร่าง
Samantā yojanasataṁ,
วิกฺโขเภติ มหาสรํ ฯ✎ ร่าง
vikkhobheti mahāsaraṁ.
ปนฺนคํ โส คเหตฺวาน✎ ร่าง
Pannagaṁ so gahetvāna,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.39
อโธสีสํ วิเหฐยํ✎ ร่าง
adhosīsaṁ viheṭhayaṁ;
อาทาย โส ปกฺกมติ✎ ร่าง
Ādāya so pakkamati,
เยน กามํ วิหงฺคโม ฯ✎ ร่าง
yenakāmaṁ vihaṅgamo.
ตเถวาหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tathevāhaṁ mahāvīra,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.60
ยถาปิ ครุโฬ พลี✎ ร่าง
yathāpi garuḷo balī;
อสงฺขตํ คเวสนฺโต✎ ร่าง
Asaṅkhataṁ gavesanto,
โทเส วิกฺขาลยึ อหํ ฯ✎ ร่าง
dose vikkhālayiṁ ahaṁ.
ทิฏฺโฐ อหํ ธมฺมวรํ✎ ร่าง
Diṭṭho ahaṁ dhammavaraṁ,
สนฺติปทํ อนุตฺตรํ✎ ร่าง
santipadamanuttaraṁ;
อาทาย วิหราเมตํ✎ ร่าง
Ādāya viharāmetaṁ,
ครุโฬ ปนฺนคํ ยถา ฯ✎ ร่าง
garuḷo pannagaṁ yathā.
อาสาวตี นาม ลตา✎ ร่าง
Āsāvatī nāma latā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.74
ชาตา จิตฺตลตาวเน✎ ร่าง
jātā cittalatāvane;
ตสฺสา วสฺสสหสฺเสน✎ ร่าง
Tassā vassasahassena,
เอกํ นิพฺพตฺตเต ผลํ ฯ✎ ร่าง
ekaṁ nibbattate phalaṁ.
ตํ เทวา ปยิรุปาสนฺติ✎ ร่าง
Taṁ devā payirupāsanti,
อ้างอิงPTS 1.42
ตาว ทูรผลํ ๑- สกึ✎ ร่าง
tāvadūraphale sati;
เทวานํ สา ปิยา เอวํ✎ ร่าง
Devānaṁ sā piyā evaṁ,
อาสาวตี ผลุตฺตมา ๒- ฯ✎ ร่าง
āsāvatī latuttamā.
สตสหสฺสํ อุปาทาย✎ ร่าง
Satasahassupādāya,
ตาหํ ปริจเร มุนึ✎ ร่าง
tāhaṁ paricare muni;
สายํ ปาตํ นมสฺสามิ✎ ร่าง
Sāyaṁ pātaṁ namassāmi,
เทวา อาสาวตึ ยถา ฯ✎ ร่าง
devā āsāvatiṁ yathā.
อวญฺฌา ปาริจริยา✎ ร่าง
Avañjhā pāricariyā,
อโมฆา จ นมสฺสนา✎ ร่าง
amoghā ca namassanā;
ทูราคตํปิ มํ สนฺตํ✎ ร่าง
Dūrāgatampi maṁ santaṁ,
ขโณ มํ ๔- น วิราธยิ ฯ✎ ร่าง
khaṇoyaṁ na virādhayi.
ปฏิสนฺธึ น ปสฺสามิ✎ ร่าง
Paṭisandhiṁ na passāmi,
วิจินนฺโต ภเว อหํ✎ ร่าง
vicinanto bhave ahaṁ;
นิรูปธิ วิปฺปมุตฺโต✎ ร่าง
Nirūpadhi vippamutto,
อุปสนฺโต จรามหํ ฯ✎ ร่าง
upasanto carāmahaṁ.
ยถาปิ ปทุมํ นาม✎ ร่าง
Yathāpi padumaṁ nāma,
สุริยรํเสน ปุปฺผติ✎ ร่าง
sūriyaraṁsena pupphati;
ตเถวาหํ มหาวีร✎ ร่าง
Tathevāhaṁ mahāvīra,
พุทฺธรํเสน ปุปฺผิโต ฯ✎ ร่าง
buddharaṁsena pupphito.
ยถา พลากโยนิมฺหิ✎ ร่าง
Yathā balākayonimhi,
น วิชฺชติ ปุมา ๔- สทา✎ ร่าง
na vijjati pumo sadā;
เมเฆสุ คชฺชมาเนสุ✎ ร่าง
Meghesu gajjamānesu,
คพฺภํ คณฺหนฺติ ตา สทา ฯ✎ ร่าง
gabbhaṁ gaṇhanti tā sadā.
จิรํปิ คพฺภํ ธาเรนฺติ✎ ร่าง
Cirampi gabbhaṁ dhārenti,
ยาว เมโฆ น คชฺชติ✎ ร่าง
yāva megho na gajjati;
ภารโต ปริมุจฺจนฺติ✎ ร่าง
Bhārato parimuccanti,
ยทา เมโฆ ปวสฺสติ ฯ✎ ร่าง
yadā megho pavassati.
ปทุมุตฺตรพุทฺธสฺส✎ ร่าง
Padumuttarabuddhassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.61
ธมฺมเมเฆน คชฺชโต✎ ร่าง
dhammameghena gajjato;
สทฺเทน ธมฺมเมฆสฺส✎ ร่าง
Saddena dhammameghassa,
ธมฺมคพฺภํ อคณฺหหํ ฯ✎ ร่าง
dhammagabbhaṁ agaṇhahaṁ.
สตสหสฺสํ อุปาทาย✎ ร่าง
Satasahassupādāya,
ปุญฺญคพฺภํ ธเรมหํ✎ ร่าง
puññagabbhaṁ dharemahaṁ;
นปฺปมุญฺจามิ ภารโต✎ ร่าง
Nappamuccāmi bhārato,
ธมฺมเมโฆ น คชฺชติ ฯ✎ ร่าง
dhammamegho na gajjati.
ยทา ตุวํ สกฺยมุนิ✎ ร่าง
Yadā tuvaṁ sakyamuni,
รมฺเม กาปิลวตฺถเว✎ ร่าง
ramme kapilavatthave;
คชฺชสิ ธมฺมเมเฆน✎ ร่าง
Gajjasi dhammameghena,
ภารโต ปริมุจฺจหํ ฯ✎ ร่าง
bhārato parimuccahaṁ.
สุญฺญตํ อนิมิตฺตญฺจ อ✎ ร่าง
Suññataṁ animittañca,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.40
ถาปณิหิตํปิ ๒- จ✎ ร่าง
Tathāppaṇihitampi ca;
จตุโร จ ผเล สพฺเพ✎ ร่าง
Caturo ca phale sabbe,
ธมฺมํ ๓- วิชฏิ ตํปิหํ ฯ✎ ร่าง
Dhammevaṁ vijanayiṁ ahaṁ.
ทุติยภาณวารํ ฯ✎ ร่าง
Dutiyabhāṇavāraṁ.
อปริเมยฺยํ อุปาทาย✎ ร่าง
Aparimeyyupādāya,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.76
ปตฺเถมิ ตว สาสนํ✎ ร่าง
patthemi tava sāsanaṁ;
โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
So me attho anuppatto,
สนฺติปทํ อนุตฺตรํ ฯ✎ ร่าง
santipadamanuttaraṁ.
วินเย ปารมึ ปตฺโต✎ ร่าง
Vinaye pāramiṁ patto,
อ้างอิงPTS 1.43
ยถาปิ ปาฐิโก อิสี✎ ร่าง
yathāpi pāṭhiko isi;
น เม สมสโม อตฺถิ✎ ร่าง
Na me samasamo atthi,
ธาเรมิ สาสนํ อหํ ฯ✎ ร่าง
dhāremi sāsanaṁ ahaṁ.
วินเย ขนฺธเก จาปิ✎ ร่าง
Vinaye khandhake cāpi,
ติกจฺเฉเทว ปญฺจเก✎ ร่าง
tikacchede ca pañcame;
เอตฺถ เม วิมติ นตฺถิ✎ ร่าง
Ettha me vimati natthi,
อกฺขเร พฺยญฺชเนปิ วา ฯ✎ ร่าง
akkhare byañjanepi vā.
นิคฺคเห ปฏิกมฺเม จ✎ ร่าง
Niggahe paṭikamme ca,
ฐานาฐาเน จ โกวิโท✎ ร่าง
ṭhānāṭhāne ca kovido;
โอสารเณ วุฏฺฐาปเน✎ ร่าง
Osāraṇe vuṭṭhāpane,
สพฺพตฺถ ปารมึ คโต ฯ✎ ร่าง
sabbattha pāramiṁ gato.
วินเย ขนฺธเก จาปิ✎ ร่าง
Vinaye khandhake vāpi,
นิกฺขิปิตฺวา ปทํ อหํ✎ ร่าง
nikkhipitvā padaṁ ahaṁ;
อุภโต ๕- วิภงฺเค เจว✎ ร่าง
Ubhato viniveṭhetvā,
รสโต โอสเรยฺยหํ ฯ✎ ร่าง
rasato osareyyahaṁ.
นิรุตฺติยา จ กุสโล✎ ร่าง
Niruttiyā sukusalo,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.62
อตฺถานตฺเถ จ โกวิโท✎ ร่าง
atthānatthe ca kovido;
อนญฺญาตํ มยา นตฺถิ✎ ร่าง
Anaññātaṁ mayā natthi,
เอกคฺโค สตฺถุ สาสเน ฯ✎ ร่าง
ekaggo satthu sāsane.
รูปทกฺโข อหํ อชฺช✎ ร่าง
Rūpadakkho ahaṁ ajja,
สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน✎ ร่าง
sakyaputtassa sāsane;
กงฺขํ สพฺพํ วิโนเทมิ✎ ร่าง
Kaṅkhaṁ sabbaṁ vinodemi,
ฉินฺทามิ สพฺพสํสยํ ฯ✎ ร่าง
chindāmi sabbasaṁsayaṁ.
ปทํ อนุปทญฺจาปิ✎ ร่าง
Padaṁ anupadañcāpi,
อกฺขรญฺจาปิ พฺยญฺชนํ✎ ร่าง
akkharañcāpi byañjanaṁ;
นิทาเน ปริโยสาเน✎ ร่าง
Nidāne pariyosāne,
สพฺพตฺถ โกวิโท อหํ ฯ✎ ร่าง
sabbattha kovido ahaṁ.
ยถาปิ ราชา พลวา✎ ร่าง
Yathāpi rājā balavā,
นิหนิตฺวา ๒- ปรนฺตเป✎ ร่าง
niggaṇhitvā parantape;
วิชินิตฺวาน สงฺคามํ✎ ร่าง
Vijinitvāna saṅgāmaṁ,
นครํ ตตฺถ มาปเย ฯ✎ ร่าง
nagaraṁ tattha māpaye.
ปาการํ ปริกฺขญฺจาปิ✎ ร่าง
Pākāraṁ parikhañcāpi,
เอสิกํ ทฺวารโกฏฺฐกํ✎ ร่าง
esikaṁ dvārakoṭṭhakaṁ;
อฏฺฏาลเก จ วิวิเธ✎ ร่าง
Aṭṭālake ca vividhe,
การเย นคเร พหู ฯ✎ ร่าง
kāraye nagare bahū.
สึฆาฏกํ ปจฺจุรญฺจ✎ ร่าง
Siṅghāṭakaṁ caccarañca,
สุวิภตฺตนฺตราปณํ✎ ร่าง
suvibhattantarāpaṇaṁ;
การาเปยฺย ๔- สภํ ตตฺถ✎ ร่าง
Kārayeyya sabhaṁ tattha,
อตฺถานตฺถวินิจฺฉยํ ฯ✎ ร่าง
atthānatthavinicchayaṁ.
นิคฺฆาฏตฺถํ อมิตฺตานํ✎ ร่าง
Nigghātatthaṁ amittānaṁ,
ฉิทฺทาฉิทฺทญฺจ ชานิตุํ✎ ร่าง
chiddāchiddañca jānituṁ;
พลกายสฺส รกฺขาย✎ ร่าง
Balakāyassa rakkhāya,
เสนามจฺจํ ๕- ฐเปติ โส ฯ✎ ร่าง
senāpaccaṁ ṭhapeti so.
อารกฺขตฺถาย ภณฺฑสฺส✎ ร่าง
Ārakkhatthāya bhaṇḍassa,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.41
นิธานกุสลํ นรํ✎ ร่าง
nidhānakusalaṁ naraṁ;
มา เม ภณฺฑํ วินสฺสีติ✎ ร่าง
Mā me bhaṇḍaṁ vinassīti,
ภณฺฑรกฺขํ ฐเปติ โส ฯ
|๘.๕๒๗| ส✎ ร่าง
bhaṇḍarakkhaṁ ṭhapeti so.
มคฺโค ๖- โหติ โส ๗- รญฺโญ✎ ร่าง
Mamatto hoti yo rañño,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.78
วุฑฺฒึ ยสฺส จ อิจฺฉติ✎ ร่าง
vuddhiṁ yassa ca icchati;
ตสฺสาธิกรณํ เทติ✎ ร่าง
Tassādhikaraṇaṁ deti,
มิตฺตสฺส ปฏิปชฺชิตุํ ฯ✎ ร่าง
mittassa paṭipajjituṁ.
อุปฺปาเทสุ ๘- นิมิตฺเตสุ✎ ร่าง
Uppātesu nimittesu,
ลกฺขเณสุ จ โกวิทํ✎ ร่าง
lakkhaṇesu ca kovidaṁ;
อชฺฌายกํ มนฺตธรํ✎ ร่าง
Ajjhāyakaṁ mantadharaṁ,
โปโรหิจฺเจ ฐเปติ โส ฯ✎ ร่าง
porohicce ṭhapeti so.
เอเตหงฺเคหิ สมฺปนฺโน✎ ร่าง
Etehaṅgehi sampanno,
อ้างอิงPTS 1.44 · สยามรัฐ 32.63
ขตฺติโยติ ปวุจฺจติ✎ ร่าง
khattiyoti pavuccati;
สทา รกฺขนฺติ ราชานํ✎ ร่าง
Sadā rakkhanti rājānaṁ,
จกฺกวาโกว ทุกฺขินํ ๑- ฯ✎ ร่าง
cakkavākova dukkhitaṁ.
ตเถว ตฺวํ มหาวีร✎ ร่าง
Tatheva tvaṁ mahāvīra,
หตามิตฺโตว ขตฺติโย✎ ร่าง
hatāmittova khattiyo;
สเทวกสฺส โลกสฺส✎ ร่าง
Sadevakassa lokassa,
ธมฺมราชาติ วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง
dhammarājāti vuccati.
ติตฺถิเย นีหริตฺวาน✎ ร่าง
Titthiye nihanitvāna,
มารญฺจาปิ สเสนกํ✎ ร่าง
mārañcāpi sasenakaṁ;
ตมนฺธการํ วิธํเสตฺวา✎ ร่าง
Tamandhakāraṁ vidhamitvā,
ธมฺมนครํ อมาปยิ ฯ✎ ร่าง
dhammanagaraṁ amāpayi.
สีลํ ปาการิกํ ตตฺถ✎ ร่าง
Sīlaṁ pākārakaṁ tattha,
ญาณนฺเต ทฺวารโกฏฺฐกํ✎ ร่าง
ñāṇaṁ te dvārakoṭṭhakaṁ;
สทฺธา เต เอสิกา ธีร✎ ร่าง
Saddhā te esikā vīra,
ทฺวารปาโล จ สํวโร ฯ✎ ร่าง
dvārapālo ca saṁvaro.
สติปฏฺฐานมฏฺฏาลํ✎ ร่าง
Satipaṭṭhānamaṭṭālaṁ,
ปญฺญา เต จจฺจรํ มุเน✎ ร่าง
paññā te caccaraṁ mune;
อิทฺธิปาทญฺจ สิงฺฆาฏํ✎ ร่าง
Iddhipādañca siṅghāṭaṁ,
ธมฺมวีถิ ๔- สุมาปิตํ ๕- ฯ✎ ร่าง
dhammavīthi sumāpitā.
สุตฺตนฺตํ อภิธมฺมญฺจ✎ ร่าง
Suttantaṁ abhidhammañca,
วินยํ จาปิ เกวลํ✎ ร่าง
vinayañcāpi kevalaṁ;
นวงฺคํ พุทฺธวจนํ✎ ร่าง
Navaṅgaṁ buddhavacanaṁ,
เอสา ธมฺมสภา ตว ฯ✎ ร่าง
esā dhammasabhā tava.
สุญฺญตํ อนิมิตฺตญฺจ✎ ร่าง
Suññataṁ animittañca,
วิหารญฺจาปณีหิตํ✎ ร่าง
vihārañcappaṇīhitaṁ;
อเนโช จ นิโรโธ จ✎ ร่าง
Āneñjañca nirodho ca,
เอสา ธมฺมกุฏี ตว ฯ✎ ร่าง
esā dhammakuṭī tava.
ปญฺญาย อคฺโค นิกฺขิตฺโต✎ ร่าง
Paññāya aggo nikkhitto,
ปฏิภาเณ จ โกวิโท✎ ร่าง
paṭibhāne ca kovido;
สารีปุตฺโตติ นาเมน✎ ร่าง
Sāriputtoti nāmena,
ธมฺมเสนาปตี ตว ฯ✎ ร่าง
dhammasenāpatī tava.
จุตูปปาตกุสโล✎ ร่าง
Cutūpapātakusalo,
อิทฺธิยา ปารมึ คโต✎ ร่าง
iddhiyā pāramiṁ gato;
โกลิโต นาม นาเมน✎ ร่าง
Kolito nāma nāmena,
โปโรหิจฺโจ ตว ๖- มุเน ฯ✎ ร่าง
porohicco tavaṁ mune.
โปราณกวํสธโร✎ ร่าง
Porāṇakavaṁsadharo,
อุคฺคเตโช ทุราสโท✎ ร่าง
uggatejo durāsado;
ธุตวาทิคุเณ อคฺโค✎ ร่าง
Dhutavādīguṇenaggo,
อกฺขทสฺโส ตว มุเน ฯ✎ ร่าง
akkhadasso tavaṁ mune.
พหุสฺสุโต ธมฺมธโร✎ ร่าง
Bahussuto dhammadharo,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.64 · พุทธชยันตี 36.80
สพฺพปาฐี จ สาสเน✎ ร่าง
Sabbapāṭhī ca sāsane;
อานนฺโท นาม นาเมน✎ ร่าง
Ānando nāma nāmena,
ธมฺมรกฺโข ตว มุเน ฯ✎ ร่าง
Dhammārakkho tavaṁ mune.
เอเต สพฺเพ อติกฺกมฺม✎ ร่าง
Ete sabbe atikkamma,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.42
มเหสี ภควา มม✎ ร่าง
pamesi bhagavā mamaṁ;
วินิจฺฉยํ เม ปาทาสิ✎ ร่าง
Vinicchayaṁ me pādāsi,
วินเย วิญฺญุเทสิตํ ฯ✎ ร่าง
vinaye viññudesitaṁ.
โย โกจิ วินเย ปญฺหํ✎ ร่าง
Yo koci vinaye pañhaṁ,
ปุจฺฉติ พุทฺธสาวโก✎ ร่าง
pucchati buddhasāvako;
ตตฺถ เม จินฺตนา นตฺถิ✎ ร่าง
Tattha me cintanā natthi,
ตญฺเญวตฺถํ กเถมหํ ฯ✎ ร่าง
taññevatthaṁ kathemahaṁ.
ยาวตา พุทฺธเขตฺตมฺหิ✎ ร่าง
Yāvatā buddhakhettamhi,
ฐเปตฺวา จ ๑- มหามุนึ✎ ร่าง
ṭhapetvā taṁ mahāmuni;
วินเย มาทิโส นตฺถิ✎ ร่าง
Vinaye mādiso natthi,
กุโต ภิยฺโย ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
kuto bhiyyo bhavissati.
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
อ้างอิงPTS 1.45
เอวํ คชฺชติ โคตโม✎ ร่าง
evaṁ gajjati gotamo;
อุปาลิสฺส สโม นตฺถิ✎ ร่าง
Upālissa samo natthi,
วินเย ขนฺธเกสุ จ ฯ✎ ร่าง
vinaye khandhakesu ca.
ยาวตา พุทฺธภณิตํ✎ ร่าง
Yāvatā buddhabhaṇitaṁ,
นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ✎ ร่าง
navaṅgaṁ satthusāsanaṁ;
วินเย ๒- กถิตํ สพฺพํ✎ ร่าง
Vinayogadhaṁ taṁ sabbaṁ,
วินยมูลปสฺสิโน ฯ✎ ร่าง
vinayamūlapassino.
มม กมฺมํ สริตฺวาน✎ ร่าง
Mama kammaṁ saritvāna,
โคตโม สกฺยปุงฺคโว✎ ร่าง
gotamo sakyapuṅgavo;
ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Bhikkhusaṅghe nisīditvā,
เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ ฯ✎ ร่าง
etadagge ṭhapesi maṁ.
สตสหสฺสํ อุปาทาย✎ ร่าง
Satasahassupādāya,
อิมํ ฐานํ อปตฺถยึ✎ ร่าง
imaṁ ṭhānaṁ apatthayiṁ;
โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
So me attho anuppatto,
วินเย ปารมึ คโต ฯ✎ ร่าง
vinaye pāramiṁ gato.
สกฺยานํ นนฺทิชนโก✎ ร่าง
Sakyānaṁ nandijanano,
กปฺปโก อาสิหํ ปุเร✎ ร่าง
kappako āsahaṁ pure;
วิชหิตฺวาน ตํ ชาตึ✎ ร่าง
Vijahitvāna taṁ jātiṁ,
ปุตฺโต ชาโต มเหสิโน ฯ✎ ร่าง
putto jāto mahesino.
อิโต ทุติยเก กปฺเป✎ ร่าง
Ito dutiyake kappe,
อญฺชโส นาม ขตฺติโย✎ ร่าง
Añjaso nāma khattiyo;
อนนฺตเตโช อมิตยโส✎ ร่าง
Anantatejo amitayaso,
ภูมิปาโล มหทฺธโน ฯ✎ ร่าง
Bhūmipālo mahaddhano.
ตสฺส รญฺโญ อหํ ปุตฺโต✎ ร่าง
Tassa rañño ahaṁ putto,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.65
จนฺทโน นาม ขตฺติโย✎ ร่าง
candano nāma khattiyo;
ชาติมเทน ปตฺถทฺโธ✎ ร่าง
Jātimadenupatthaddho,
ยโสโภคมเทน จ ฯ✎ ร่าง
yasabhogamadena ca.
นาคสตสหสฺสานิ✎ ร่าง
Nāgasatasahassāni,
สพฺพาลงฺการภูสิตา✎ ร่าง
sabbālaṅkārabhūsitā;
ติธา ปภินฺนา มาตงฺคา✎ ร่าง
Tidhāpabhinnā mātaṅgā,
ปริวาเรนฺติ มํ สทา ฯ✎ ร่าง
parivārenti maṁ sadā.
สพเลหิ ปเรโตหํ✎ ร่าง
Sabalehi paretohaṁ,
อุยฺยานํ คนฺตุกามโก✎ ร่าง
uyyānaṁ gantukāmako;
อารุยฺห สิริกํ นาคํ✎ ร่าง
Āruyha sirikaṁ nāgaṁ,
นครา นิกฺขมึ ตทา ฯ✎ ร่าง
nagarā nikkhamiṁ tadā.
จรเณน จ สมฺปนฺโน✎ ร่าง
Caraṇena ca sampanno,
คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต✎ ร่าง
guttadvāro susaṁvuto;
เทวโล นาม สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Devalo nāma sambuddho,
อาคจฺฉิ ปุรโต มมํ ฯ✎ ร่าง
āgacchi purato mama.
เปเสตฺวา สิริกํ นาคํ✎ ร่าง
Pesetvā sirikaṁ nāgaṁ,
พุทฺธํ อาสาทยึ ตทา✎ ร่าง
buddhaṁ āsādayiṁ tadā;
ตโต สญฺชาตโกโปว✎ ร่าง
Tato sañjātakopo so,
นาโค นุทฺธรโก ๒- ปทํ ฯ✎ ร่าง
nāgo nuddharate padaṁ.
นาคํ รุณฺณมนํ ๓- ทิสฺวา✎ ร่าง
Nāgaṁ duṭṭhamanaṁ disvā,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.43
พุทฺเธ โกปํ อกาสหํ✎ ร่าง
buddhe kodhaṁ akāsahaṁ;
วิเหฐยิตฺวา สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Vihesayitvā sambuddhaṁ,
อุยฺยานํ อคมาสหํ ฯ✎ ร่าง
uyyānaṁ agamāsahaṁ.
สาตํ ตตฺถ น วินฺทามิ✎ ร่าง
Sātaṁ tattha na vindāmi,
อ้างอิงพุทธชยันตี 36.82
สิโร ปชฺชลิโต ยถา✎ ร่าง
siro pajjalito yathā;
ปริฬาเหน ฑยฺหามิ✎ ร่าง
Pariḷāhena ḍayhāmi,
มจฺโฉว พลิสาทโก ฯ✎ ร่าง
macchova baḷisādako.
สสาครนฺตา ปฐวี✎ ร่าง
Sasāgarantā pathavī,
อ้างอิงPTS 1.46
อาทิตฺตา วิย โหติ เม✎ ร่าง
ādittā viya hoti me;
ปิตุ สนฺติกุปาคมฺม✎ ร่าง
Pitu santikupāgamma,
อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabraviṁ.
อาสีวิสํว กุปิตํ✎ ร่าง
Āsīvisaṁva kupitaṁ,
อคฺคิกฺขนฺธํว อาคตํ✎ ร่าง
aggikkhandhaṁva āgataṁ;
มตฺตํว กุญฺชรํ ทนฺตึ✎ ร่าง
Mattaṁva kuñjaraṁ dantiṁ,
ยํ สยมฺภุํ อสาทยึ ฯ✎ ร่าง
yaṁ sayambhumasādayiṁ.
อาสาทิโต มยา พุทฺโธ✎ ร่าง
Āsādito mayā buddho,
โฆโร อุคฺคตโป ชิโน✎ ร่าง
ghoro uggatapo jino;
ปุรา สพฺเพ วินสฺสาม✎ ร่าง
Purā sabbe vinassāma,
ขมาเปสฺสาม ตํ มุนึ ฯ✎ ร่าง
khamāpessāma taṁ muniṁ.
โน เจ ตํ นิชฺฌาเปสฺสาม✎ ร่าง
No ce taṁ nijjhāpessāma,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.66
อตฺตทนฺตํ สมาหิตํ✎ ร่าง
attadantaṁ samāhitaṁ;
โอเรน ๑- สตฺตเม ทิวเส✎ ร่าง
Orena sattadivasā,
รฏฺฐมฺเม วิธมิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
raṭṭhaṁ me vidhamissati.
สุเมขโล โกสิโย จ✎ ร่าง
Sumekhalo kosiyo ca,
สิคฺคโว จาปิ สตฺตโก✎ ร่าง
siggavo cāpi sattako;
อาสาทยิตฺวา อิสโย✎ ร่าง
Āsādayitvā isayo,
ทุคฺคตา เต สเสนกา ฯ✎ ร่าง
duggatā te saraṭṭhakā.
ยทา กุปฺปนฺติ อิสโย✎ ร่าง
Yadā kuppanti isayo,
สญฺญตา พฺรหฺมจาริโน✎ ร่าง
saññatā brahmacārino;
สเทวกํ วินาเสนฺติ✎ ร่าง
Sadevakaṁ vināsenti,
สสาครํ สปพฺพตํ ฯ✎ ร่าง
sasāgaraṁ sapabbataṁ.
ติโยชนสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Tiyojanasahassamhi,
ปุริเส สนฺนิปาตยึ✎ ร่าง
purise sannipātayiṁ;
อจฺจยํ เทสนตฺถาย✎ ร่าง
Accayaṁ desanatthāya,
สยมฺภุํ อุปสงฺกมึ ฯ✎ ร่าง
sayambhuṁ upasaṅkamiṁ.
อลฺลวตฺถา อลฺลสิรา✎ ร่าง
Allavatthā allasirā,
สพฺเพว ปญฺชลีกตา✎ ร่าง
sabbeva pañjalīkatā;
พุทฺธสฺส ปาเท นิปติตฺวา✎ ร่าง
Buddhassa pāde nipatitvā,
อิทํ วจนมพฺรวุํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ vacanamabravuṁ.
ขมสฺสุ ตฺวํ มหาวีร✎ ร่าง
Khamassu tvaṁ mahāvīra,
อภิยาจติ ตํ ชโน✎ ร่าง
abhiyācati taṁ jano;
ปริฬาหํ วิโนเทหิ✎ ร่าง
Pariḷāhaṁ vinodehi,
มา จ ๒- รฏฺฐํ วินาสเย ฯ✎ ร่าง
mā no raṭṭhaṁ vināsaya.
สเทวมานุสา สพฺเพ✎ ร่าง
Sadevamānusā sabbe,
สทานวา สรกฺขสา✎ ร่าง
sadānavā sarakkhasā;
อโยมเยน กูเฏน✎ ร่าง
Ayomayena kūṭena,
สิรํ ภินฺเทยฺยุ เม สทา ฯ
|๘.๕๖๖| อุ✎ ร่าง
siraṁ bhindeyyu me sadā.
ทเก อคฺคิ น สณฺฐาติ ว✎ ร่าง
Dake aggi na saṇṭhāti,
ีชํ เสเล น รูหติ✎ ร่าง
bījaṁ sele na rūhati;
อคเท กิมิ น สณฺฐาติ✎ ร่าง
Agade kimi na saṇṭhāti,
โกโป พุทฺเธ น ชายติ ฯ✎ ร่าง
kopo buddhe na jāyati.
ยถา จ ภูมิ อจลา✎ ร่าง
Yathā ca bhūmi acalā,
อปฺปเมยฺโย จ สาคโร✎ ร่าง
appameyyo ca sāgaro;
อนนฺตโก จ อากาโส✎ ร่าง
Anantako ca ākāso,
เอวํ พุทฺธา ๓- อโขภิยา ฯ
|๘.๕๖๘| อตฺต✎ ร่าง
evaṁ buddhā akhobhiyā.
ทนฺตา ๔- มหาวีรา✎ ร่าง
Sadā khantā mahāvīrā,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.44
ขมิตา จ ตปสฺสิโน✎ ร่าง
khamitā ca tapassino;
ขนฺตานํ ขมิตานํ จ✎ ร่าง
Khantānaṁ khamitānañca,
คมนํ โว ๕- น วิชฺชติ ฯ✎ ร่าง
gamanaṁ taṁ na vijjati.
อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ✎ ร่าง
Idaṁ vatvāna sambuddho,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.67 · พุทธชยันตี 36.84
ปริฬาหํ วิโนทยิ✎ ร่าง
pariḷāhaṁ vinodayaṁ;
มหาชนสฺส ปุรโต✎ ร่าง
Mahājanassa purato,
นภํ อพฺภุคฺคมี ตทา ฯ✎ ร่าง
nabhaṁ abbhuggami tadā.
เตน กมฺเมนหํ วีร✎ ร่าง
Tena kammenahaṁ vīra,
อ้างอิงPTS 1.47
หีนตฺตํ อชฺฌุปาคโต✎ ร่าง
hīnattaṁ ajjhupāgato;
สมติกฺกมฺม ตํ ชาตึ✎ ร่าง
Samatikkamma taṁ jātiṁ,
ปาวิสึ อภยํ ปุรํ ฯ✎ ร่าง
pāvisiṁ abhayaṁ puraṁ.
ตทาปิ มํ มหาวีร✎ ร่าง
Tadāpi maṁ mahāvīra,
ฑยฺหมานํ สุสณฺฐิตํ✎ ร่าง
ḍayhamānaṁ susaṇṭhitaṁ;
ปริฬาหํ วิโนเทสิ✎ ร่าง
Pariḷāhaṁ vinodesi,
สยมฺภุํ จ ขมาปยึ ฯ✎ ร่าง
sayambhuñca khamāpayiṁ.
อชฺชาปิ มํ มหาวีร✎ ร่าง
Ajjāpi maṁ mahāvīra,
ฑยฺหมานํ ติหคฺคิภิ✎ ร่าง
ḍayhamānaṁ tihaggibhi;
นิพฺพาเปสิ ตโย อคฺคี✎ ร่าง
Nibbāpesi tayo aggī,
สีติภาวญฺจ ปาปยึ ฯ✎ ร่าง
sītibhāvañca pāpayī.
เยสํ ๔- โสตาวธานตฺถิ✎ ร่าง
Yesaṁ sotāvadhānatthi,
สุณาถ มม ภาสโต✎ ร่าง
suṇātha mama bhāsato;
อตฺถํ ตุยฺหํ ปวกฺขามิ✎ ร่าง
Atthaṁ tumhaṁ pavakkhāmi,
ยถาทิฏฺฐํ ปทํ มมํ ฯ✎ ร่าง
yathā diṭṭhaṁ padaṁ mama.
สยมฺภุํ ตํ วิมาเนตฺวา✎ ร่าง
Sayambhuṁ taṁ vimānetvā,
สนฺตจิตฺตํ สมาหิตํ✎ ร่าง
santacittaṁ samāhitaṁ;
เตน กนฺเมนหํ อชฺช✎ ร่าง
Tena kammenahaṁ ajja,
ชาโตมฺหิ นีจโยนิยํ ฯ✎ ร่าง
jātomhi nīcayoniyaṁ.
มา โว ขณํ วิราเธถ✎ ร่าง
Mā vo khaṇaṁ virādhetha,
ขณาตีตา หิ โสจเร✎ ร่าง
khaṇātītā hi socare;
สทตฺเถ วายเมยฺยาถ✎ ร่าง
Sadatthe vāyameyyātha,
ขโณ โว ปฏิปาทิโต ฯ✎ ร่าง
khaṇo vo paṭipādito.
เอกจฺจานญฺจ วมนํ✎ ร่าง
Ekaccānañca vamanaṁ,
เอกจฺจานํ วิเรจนํ✎ ร่าง
ekaccānaṁ virecanaṁ;
วิสํ หลาหลํ เอเก✎ ร่าง
Visaṁ halāhalaṁ eke,
เอกจฺจานญฺจ โอสถํ ฯ✎ ร่าง
ekaccānañca osadhaṁ.
วมนํ ปฏิปนฺนานํ✎ ร่าง
Vamanaṁ paṭipannānaṁ,
ผลฏฺฐานํ วิเรจนํ✎ ร่าง
phalaṭṭhānaṁ virecanaṁ;
โอสถํ ผลลาภีนํ✎ ร่าง
Osadhaṁ phalalābhīnaṁ,
ปุญฺญกฺเขตฺตํ คเวสินํ ฯ✎ ร่าง
puññakkhettaṁ gavesinaṁ.
สาสเนน วิรุทฺธานํ✎ ร่าง
Sāsanena viruddhānaṁ,
วิสํ หลาหลํ ยถา✎ ร่าง
visaṁ halāhalaṁ yathā;
อาสีวิโส ทุฏฺฐวิโส✎ ร่าง
Āsīviso diṭṭhaviso,
เอกํ ๗- ฌาเปติ ตํ นรํ ฯ✎ ร่าง
evaṁ jhāpeti taṁ naraṁ.
สกึ ปีตํ หลาหลํ✎ ร่าง
Sakiṁ pītaṁ halāhalaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.68
อุปรุทฺเธติ ชีวิตํ✎ ร่าง
uparundhati jīvitaṁ;
สาสเนน วิรุชฺฌิตฺวา✎ ร่าง
Sāsanena virujjhitvā,
กปฺปโกฏิมฺหิ ฑยฺหติ ฯ✎ ร่าง
kappakoṭimhi ḍayhati.
ขนฺติยา อวิหึสาย✎ ร่าง
Khantiyā avihiṁsāya,
เมตฺตจิตฺตวตาย จ✎ ร่าง
mettacittavatāya ca;
สเทวกํ โส ตรติ✎ ร่าง
Sadevakaṁ so tāreti,
ตสฺมา เต ๑- อวิโรธิยา ๒- ฯ✎ ร่าง
tasmā vo avirodhiyā.
ลาภาลาเภ น สชฺชนฺติ✎ ร่าง
Lābhālābhe na sajjanti,
สมฺมานเน วิมานเน✎ ร่าง
sammānanavimānane;
ปฐวีสทิสา พุทฺธา✎ ร่าง
Pathavīsadisā buddhā,
ตสฺมา เต น วิโรธิยา ๓- ฯ✎ ร่าง
tasmā te na virodhiyā.
เทวทตฺเต จ วธเก✎ ร่าง
Devadatte ca vadhake,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.45 · พุทธชยันตี 36.86
โจเร จงฺคุลิมาลเก✎ ร่าง
core aṅgulimālake;
ราหุเล ธนปาเล จ✎ ร่าง
Rāhule dhanapāle ca,
สพฺเพสํ สมโก มุนิ ฯ✎ ร่าง
sabbesaṁ samako muni.
เอเตสํ ปฏิฆํ นตฺถิ✎ ร่าง
Etesaṁ paṭigho natthi,
อ้างอิงPTS 1.48
ราโคเมสํ น วิชฺชติ✎ ร่าง
rāgomesaṁ na vijjati;
สพฺเพสํ สมโก พุทฺโธ✎ ร่าง
Sabbesaṁ samako buddho,
วธกสฺโสรสสฺส จ ฯ✎ ร่าง
vadhakassorasassa ca.
ปนฺเถ ทิสฺวาน กาสาวํ✎ ร่าง
Panthe disvāna kāsāvaṁ,
ฉฑฺฑิตํ มิฬฺหมกฺขิตํ✎ ร่าง
chaḍḍitaṁ mīḷhamakkhitaṁ;
สิรสา ๔- อญฺชลึ กตฺวา✎ ร่าง
Sirasmiṁ añjaliṁ katvā,
วนฺทิตพฺพํ อิสิทฺธชํ ฯ✎ ร่าง
vanditabbaṁ isiddhajaṁ.
อพฺภตีตา จ เย พุทฺธา✎ ร่าง
Abbhatītā ca ye buddhā,
วตฺตมานา อนาคตา✎ ร่าง
vattamānā anāgatā;
ธเชนาเนน สุชฺฌนฺติ✎ ร่าง
Dhajenānena sujjhanti,
ตสฺมา เอเต นมสฺสิยา ฯ✎ ร่าง
tasmā ete namassiyā.
สตฺถุกปฺปํ สุวินยํ✎ ร่าง
Satthukappaṁ suvinayaṁ,
ธาเรมิ หทเยนหํ✎ ร่าง
dhāremi hadayenahaṁ;
นมสฺสมาโน วินยํ✎ ร่าง
Namassamāno vinayaṁ,
วิหริสฺสามิ สพฺพทา ฯ✎ ร่าง
viharissāmi sabbadā.
วินโย อาสโย มยฺหํ✎ ร่าง
Vinayo āsayo mayhaṁ,
วินโย ฐานจงฺกมํ✎ ร่าง
vinayo ṭhānacaṅkamaṁ;
กปฺเปมิ วินเย วาสํ✎ ร่าง
Kappemi vinaye vāsaṁ,
วินโย มยฺห โคจโร ฯ✎ ร่าง
vinayo mama gocaro.
วินเย ปารมิปฺปตฺโต✎ ร่าง
Vinaye pāramippatto,
สมเถ จาปิ โกวิโท✎ ร่าง
samathe cāpi kovido;
อุปาลิ ตํ มหาวีร✎ ร่าง
Upāli taṁ mahāvīra,
ปาเท วนฺทติ สตฺถุโน ฯ✎ ร่าง
pāde vandati satthuno.
โส อหํ วิจริสฺสามิ✎ ร่าง
So ahaṁ vicarissāmi,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.69
คามา คามํ ปุรา ปุรํ✎ ร่าง
gāmā gāmaṁ purā puraṁ;
นมสฺสมาโน สมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
Namassamāno sambuddhaṁ,
ธมฺมสฺส จ สุธมฺมตํ ฯ✎ ร่าง
dhammassa ca sudhammataṁ.
กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ✎ ร่าง
Kilesā jhāpitā mayhaṁ,
ภวา สพฺเพ สมูหตา✎ ร่าง
bhavā sabbe samūhatā;
สพฺพาสวา ปริกฺขีณา✎ ร่าง
Sabbāsavā parikkhīṇā,
นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ✎ ร่าง
natthi dāni punabbhavo.
สฺวาคตํ วต เม อาสิ✎ ร่าง
Svāgataṁ vata me āsi,
พุทฺธเสฏฺฐสฺส สนฺติเก✎ ร่าง
buddhaseṭṭhassa santike;
ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา✎ ร่าง
Tisso vijjā anuppattā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาลิ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อุปาลิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
นวมํ อญฺญาโกณฺฑญฺญตฺ✎ ร่าง
Upālittherassāpadānaṁ chaṭṭhaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna