เนื้อความทั้งข้อ
[๙] เราได้เห็นพระสัมพุทธเจ้าพระนามว่าปทุมุตระ เชษฐบุรุษของโลก เป็น
นายกอย่างวิเศษ บรรลุพุทธภูมิแล้ว เป็นครั้งแรก เทวดาประมาณ
เท่าไร มาประชุมกันที่ควงไม้โพธิทั้งหมด แวดล้อมพระสัมพุทธเจ้า
ประนมกรอัญชลีไหว้อยู่ เทวดาทั้งปวงมีใจยินดี เที่ยวประกาศไปใน
อากาศว่า พระพุทธเจ้านี้ทรงบรรเทาความมืดมนอนธกาลแล้ว ทรงบรรลุ
แล้ว เสียงบันลือลั่นของเทวดาผู้ประกอบด้วยความร่าเริงเหล่านั้นได้เป็น
ไปว่า เราจักเผากิเลสทั้งหลาย ในศาสนาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เรารู้
(ได้ฟัง) เสียงอันเทวดาทั้งหลายเปล่งแล้วด้วยวาจา ร่าเริงแล้ว มีจิตยินดี
ได้ถวายภิกษาก่อน พระศาสดาผู้สูงสุดในโลก ทรงทราบความดำริของเรา
แล้วประทับนั่ง ณ ท่ามกลางหมู่เทวดา ได้ตรัสพระคาถาเหล่านี้ว่า เรา
ออกบวชได้ ๗ วันแล้ว จึงได้บรรลุพระโพธิญาณ ภัตอันเป็นปฐมของเรา
นี้เป็นเครื่องยังชีวิตให้เป็นไปของผู้ประพฤติพรหมจรรย์ เทพบุตรได้จาก
ดุสิตมา ณ ที่นี้ ได้ถวายภิกษาแก่เรา เราจักพยากรณ์เทพบุตรนั้น ท่าน
ทั้งหลายจงฟังเรากล่าว ผู้นั้นจักเสวยเทวราชสมบัติอยู่ประมาณ ๓ หมื่น
กัลป์ จักครอบครองไตรทิพย์ ครอบงำเทวดาทั้งหมด เคลื่อนจากเทวโลก
แล้ว จักถึงความเป็นมนุษย์ จักเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ เสวยราชสมบัติใน
มนุษย์โลกนับพันครั้ง ในแสนกัลป พระศาสดาพระนามว่าโคดม โดย
พระโคตร ซึ่งสมภพในวงศ์พระเจ้าโอกกากราช จักเสด็จอุบัติในโลก
ผู้นั้นเคลื่อนจากไตรทศแล้ว จักถึงความเป็นมนุษย์ จักออกบวชเป็น
บรรพชิตอยู่ ๖ ปี แต่นั้นในปีที่ ๗ พระพุทธเจ้าจักตรัสจตุราริยสัจ ภิกษุ
มีนามชื่อว่าโกณฑัญญะ จักทำให้แจ้งเป็นปฐม เมื่อเราออกบวช ได้บวช
ตามพระโพธิสัตว์ ความเพียรเราทำดีแล้ว เราบวชเป็นบรรพชิตเพื่อต้อง
การจะเผากิเลส พระสัพพัญญูพุทธเจ้าเสด็จมา ตีกลองอมฤตในโลก
พร้อมทั้งเทวโลกในป่าใหญ่กับเราด้วยนี้ บัดนี้ เราบรรลุอมตบทอันสงบ
ระงับ อันยอดเยี่ยมนั้นแล้ว เรากำหนดรู้อาสวะทั้งปวงแล้ว ไม่มีอาสวะ
อยู่ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖
เราทำให้แจ้งแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ฉะนี้แล.
ทราบว่า ท่านพระอัญญาโกณฑัญญเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
—
9 Aññāsikoṇḍaññattheraapadāna
ปทุมุตฺตรสมฺพุทฺธํ✎ ร่าง
“Padumuttarasambuddhaṁ,
โลกเชฏฺฐํ วินายกํ✎ ร่าง
lokajeṭṭhaṁ vināyakaṁ;
พุทฺธภูมึ อนุปฺปตฺตํ✎ ร่าง
Buddhabhūmimanuppattaṁ,
ปฐมํ อทฺทสํ อหํ ฯ✎ ร่าง
paṭhamaṁ addasaṁ ahaṁ.
ยาวตา โพธิยา มูเล✎ ร่าง
Yāvatā bodhiyā mūle,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.46
ยกฺขา สพฺเพ สมาคตา✎ ร่าง
yakkhā sabbe samāgatā;
สมฺพุทฺธํ ปริวาเรตฺวา✎ ร่าง
Sambuddhaṁ parivāretvā,
วนฺทนฺติ ปญฺชลีกตา ฯ✎ ร่าง
vandanti pañjalīkatā.
สพฺเพ เทวา ตุฏฺฐมนา✎ ร่าง
Sabbe devā tuṭṭhamanā,
อ้างอิงPTS 1.49
อากาเส สญฺจรนฺติ เต✎ ร่าง
ākāse sañcaranti te;
พุทฺโธ อยํ อนุปฺปตฺโต✎ ร่าง
Buddho ayaṁ anuppatto,
อนฺธการตโมนุโท ฯ✎ ร่าง
andhakāratamonudo.
เตสํ หาสปเรตานํ✎ ร่าง
Tesaṁ hāsaparetānaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.70 · พุทธชยันตี 36.88
มหานาโท อวตฺตถ✎ ร่าง
mahānādo avattatha;
กิเลเส ฌาปยิสฺสาม✎ ร่าง
Kilese jhāpayissāma,
สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ✎ ร่าง
sammāsambuddhasāsane.
เทวานํ คิรมญฺญาย✎ ร่าง
Devānaṁ giramaññāya,
วาจาย ๑- สมุทีริตํ✎ ร่าง
vācāsabhimudīrihaṁ;
หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน✎ ร่าง
Haṭṭho haṭṭhena cittena,
อาทิภิกฺขมทาสหํ ฯ✎ ร่าง
ādibhikkhamadāsahaṁ.
มม สงฺกปฺปมญฺญาย✎ ร่าง
Mama saṅkappamaññāya,
สตฺถา โลเก อนุตฺตโร✎ ร่าง
satthā loke anuttaro;
เทวสงฺเฆ นิสีทิตฺวา✎ ร่าง
Devasaṅghe nisīditvā,
อิมา คาถา อภาสถ ฯ✎ ร่าง
imā gāthā abhāsatha.
สตฺตาหํ อภินิกฺขมฺม✎ ร่าง
Sattāhaṁ abhinikkhamma,
โพธึ อชฺฌคมํ อหํ✎ ร่าง
bodhiṁ ajjhagamaṁ ahaṁ;
อิทํ เม ปฐมํ ภตฺตํ✎ ร่าง
Idaṁ me paṭhamaṁ bhattaṁ,
พฺรหฺมจาริสฺส ยาปนํ ฯ✎ ร่าง
brahmacārissa yāpanaṁ.
ตุสิตาหิ อิธาคนฺตฺวา✎ ร่าง
Tusitā hi idhāgantvā,
โย เม ภิกฺขํ อุปานยิ✎ ร่าง
yo me bhikkhaṁ upānayi;
ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ kittayissāmi,
สุณาถ มม ภาสโต ฯ✎ ร่าง
suṇotha mama bhāsato.
ตึสมตฺเต ๒- กปฺปสหสฺเส✎ ร่าง
Tiṁsakappasahassāni,
เทวรชฺชํ กริสฺสติ✎ ร่าง
devarajjaṁ karissati;
สพฺเพ เทเว อภิโภตฺวา✎ ร่าง
Sabbe deve abhibhotvā,
ติทิวํ อาวสิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
tidivaṁ āvasissati.
เทวโลกา จวิตฺวาน✎ ร่าง
Devalokā cavitvāna,
มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ✎ ร่าง
manussattaṁ gamissati;
สหสฺสธา ๓- จกฺกวตฺติ✎ ร่าง
Sahassadhā cakkavattī,
ตตฺถ รชฺชํ กริสฺสติ ฯ✎ ร่าง
tattha rajjaṁ karissati.
กปฺปสตสหสฺสมฺหิ✎ ร่าง
Kappasatasahassamhi,
โอกฺกากกุลสมฺภโว✎ ร่าง
okkākakulasambhavo;
โคตโม นาม โคตฺเตน✎ ร่าง
Gotamo nāma gottena,
สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
satthā loke bhavissati.
ติทสา โส จวิตฺวาน✎ ร่าง
Tidasā so cavitvāna,
มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ✎ ร่าง
manussattaṁ gamissati;
อคารา ปพฺพชิตฺวาน✎ ร่าง
Agārā pabbajitvāna,
ฉพฺพสฺสานิ วสิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
chabbassāni vasissati.
ตโต สตฺตมเก วสฺเส✎ ร่าง
‘Tato sattamake vasse,
พุทฺโธ สจฺจํ กเถสฺสติ✎ ร่าง
buddho saccaṁ kathessati;
โกณฺฑญฺโญ นาม นาเมน✎ ร่าง
Koṇḍañño nāma nāmena,
ปฐมํ สจฺฉิกาหิติ ฯ✎ ร่าง
paṭhamaṁ sacchikāhiti’.
นิกฺขนฺเตนานุปพฺพชฺชึ✎ ร่าง
Nikkhantenānupabbajiṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 32.71
ปธานํ สุกตํ มยา✎ ร่าง
padhānaṁ sukataṁ mayā;
กิเลเส ฌาปนตฺถาย✎ ร่าง
Kilese jhāpanatthāya,
ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ✎ ร่าง
pabbajiṁ anagāriyaṁ.
อธิคนฺตฺวาน สพฺพญฺญู✎ ร่าง
Abhigantvāna sabbaññū,
พุทฺโธ โลเก สเทวเก✎ ร่าง
buddho loke sadevake;
อิมินา ๑- เม มหารญฺญํ✎ ร่าง
Isināme migāraññe,
อมตเภริมาหนิ ฯ✎ ร่าง
amatabherimāhani.
โสทานิ ปตฺโต อมตํ✎ ร่าง
So dāni patto amataṁ,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 57.47
สนฺตํ ๓- ปทมนุตฺตรํ✎ ร่าง
santipadamanuttaraṁ;
สพฺพาสเว ปริญฺญาย✎ ร่าง
Sabbāsave pariññāya,
วิหรามิ อนาสโว ฯ✎ ร่าง
viharāmi anāsavo.
ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส✎ ร่าง
Paṭisambhidā catasso,
อ้างอิงPTS 1.50
วิโมกฺขาปิจ อฏฺฐิเม✎ ร่าง
vimokkhāpi ca aṭṭhime;
ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา✎ ร่าง
Chaḷabhiññā sacchikatā,
กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ✎ ร่าง
kataṁ buddhassa sāsanaṁ”.
อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อญฺญาโกณฺฑญฺโญ ๔- เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ✎ ร่าง
Itthaṁ sudaṁ āyasmā aññāsikoṇḍañño thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
อญฺญาโกณฺฑญฺญตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
ทสมํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชตฺ✎ ร่าง
Aññāsikoṇḍaññattherassāpadānaṁ sattamaṁ.
เถราปทานํ✎ ร่าง
Therāpadāna